ضد تشنج، محرك و نيروبخش هستم.
سكسكه و تنگ نفس را شفا مي‏دهم.
اگر به دستوري كه داده‏ايم عمل كنيد، از سردرد راحت خواهيد شد.
ترشحات معده را كم مي‏كنم و عفونت‏ها را از بين ميبرم.
هنگامي كه سبزي فروش‏هاي دوره گرد آهنگ گل پونه، نعنا پونه را مي‏خوانند همه مي‏دانند كه نزديك بهار شده و نوروز باستاني به زودي خواهد رسيد. در بين سبزي‏ها، من يادآور طراوت بهار مي‏باشم، به همين جهت موقع را مغتنم شمرده و از طرف كليه خوراكيها كه خود را در زبان خوراكيها معرفي كرده و مي‏كنند، اين جشن بزرگ را به شما تبريك مي‏گويم.
اسم من نعنا است، به من نعناع و نعنع هم مي‏گويند. فارسي من سبزي هزارپا است، زيرا ريشه من پاهاي زياد دارد و با سرعت در زمين جلو مي‏رود و شاخه‏هاي نو از خود خارج مي‏كند و يكي از راههاي تكثير من اين است كه اين شاخه‏هاي نو را وجين كرده، و در جاهاي ديگر مي‏كارند. در شيراز به من «رافويه» مي‏گويند. بيش از سه هزار نوع دارم و تاكنون نام هشتاد گياه از خانواده ما در كتاب‏هاي داروسازي وارد شده و استفاده از آنها در درمان بيماريها تجويز شده است. پونه‏ها و سوسنبرها برادران تني من هستند كه انواع و اقسام زياد دارند. ملايم‏ترين انواع ما نعناي بومي ايران است كه در شمال و مركز ايران مي‏رويد و آنرا در رديف سبزي‏هاي خوردني مي‏فروشند، و نعناي اهوازي قسم ديگري از آن است. يك نوع بومي من نيز در جنوب، مخصوصا بلوچستان بطور وحشي مي‏رويد، و با اين كه عطر زيادي دارد هنوز مورد توجه صنعتگران واقع نشده و از اسانس فراوان آن بهره‏برداري نشده است. قسمت مورد استفاده ما خانواده برگ و شاخه‏هاي گلدار ما است كه از آنها عرق نعنا و اسانس نعنا مي‏گيرند. عرق و اسانس نعنا باد شكن، ضد تشنج، محرك و نيروبخش مي‏باشد - ترشحات زيادي معده را كم مي‏كند و مسكن درد و زخم معده و سوزش آن است. دم كرده من جهت تقويت معده و روده توصيه شده و در ايران معمولا برگهاي مرا خشك كرده و براي خوشبو كردن ماست و دوغ به كار مي‏برند و نيز آنرا سرخ كرده به نام نعنا داغ جهت خوشبو كردن آش‏ها و سوپ‏ها مصرف مي‏كنند. برگ‏هاي ما پس از خشك شدن به صورت پودر در مي‏آيند و به همين جهت است كه قبل از خشك كردن، بايستي آنها را شست و تميز نمود. چه در غير اينصورت پس از خشك شدن، شستن آن مقدور نيست. خانواده ما به علت داشتن عطر و خواص بسيار، داراي اهميت بوده - ضد عفوني‏كننده، ضد سم و ضد حشرات مي‏باشيم. در خوزستان با بسته‏هاي خرما چند شاخه نعنا همراه مي‏كنند تا از كرم گذاشتن آنها جلوگيري كنند. در طب سنتي ايران زخمهايي كه در اثر كثافات و چرك كرم مي‏گذاشتند با جوشانده‏ي نعنا شسته و ضد عفوني مي‏كردند. براي جلوگيري از شپش و ساير حشرات نيز از اين گياه استفاده مي‏شد. جوشانده دم كرده برگ ما ضد كلسترول بوده و خون غليظ را طبيعي مي‏نمايد و اين خاصيت در نوع بومي ايران زيادتر است و روي اين اصل به اشخاصي كه خون غليظ دارند، و چربي خونشان زياد است توصيه مي‏شود به جاي چاي از دم كرده نعنا خشك استفاده نمايند. ماليدن برگ ما مخصوصا با آرد جو مسكن سر درد مي‏باشد، چكاندن آب ما با عسل در گوش، درد آنرا ساكت مي‏كند. جويدن ساقه و برگ ما، درد دندان را از بين مي‏برد و چون مرا با پر سياوشان بجوشانند و آنرا بنوشند، جهت درد قلب و خفقان و تقويت معده و قوه ماسكه (نگاهدارند غذا در معده) و تقويت هاضمه و تسكين درد معده نافع است. نفخ معده و آروغ را تسكين مي‏دهيم و خوردن چند شاخه‏ي ما با رب انار ترش، مسكن سكسكه و مانع قي است. ثقل سرد و اسهال شديد كه در اثر مسموميت غذايي ايجاد شده باشد با خوردن ما برطرف مي‏شود. براي تسكين سكسكه و تنگ نفس بهتر است مرا همراه با مستكي بجوند. ما ضد يرقان، مقوي قوه باء مي‏باشيم. چنانچه يكي دو شاخه ما را در شير بماليد مانع بريدن و لخته شدن آن مي‏شويم. خوردن ما همراه با سركه و ساير ترشي‏ها مانع ضرر آن‏ها روي اعصاب است. براي تقويت اعصاب، خوردن نان و پنير و نعنا سودمند مي‏باشد. دوغ و سكنجبين را هميشه با برگ و سرشاخه‏هاي ما معطر كنيد تا نوشابه‏اي مفيد و معطر داشته باشيد. وقتي شير در پستان جمع شد و منعقد گرديد، بهترين راه درمان آن استفاده از ضماد ما همراه با آرد جو مي‏باشد. ضماد ما جهت درمان بواسير و ورم بيضه و درد آن نافع است حول ما قبل از جماع مانع باردار شدن است و اين يكي از دستورهاي مفيدي است كه از هزار سال قبل در ايران جهت تنظيم خانواده و كنترل مواليد مرسوم بوده است. زياده‏روي در خوردن ما مولد باد بوده و توليد خارش در گلو مي‏نمايد. حالا اجازه بفرماييد چند تن از برادران و افراد سرشناس خانواده ما خود را به شما معرفي كنند.
زبان خوراكيها جلد يك دكتر غياث الدين جزايري