رویدادهای روز نوزدهم
سنگربندی در یکی از خیابانهای تهران در 19 بهمن 1357
فرار نخست وزیر عوام فریب
19 بهمن مصادف با فرار جعفر شریف امامی نخست وزیر رژیم پهلوی از كشور در سال 1357
وزدهم بهمن عظیمترین راهپیمایی در سراسر کشور شکل گرفت و میلیونها نفر از دولت منتخب امام خمینی حمایت کردند. تمامی شهرها و حتی روستاها عرصهی عظیمترین راهپیمایی و تظاهرات خیابانی بود شعارها چون غرش رعد و برق برفراز شهرها، بازرگان را تایید میکرد. در تهران بزرگترین و بیسابقهترین راهپیمایی برگزار شد از میدان فوزیه تا میدان آزادی فرشی از مردم خیابانها را پوشیده بود نکته اصلی تظاهرات حضور دو هزار تن از همافران و درجه داران و خلبانان نیروی هوایی بود که با لباس نظامی در راهپیمایی شرکت کرده بودند. مردم اطراف این نیروها را زنجیرهای از نیروی انسانی تشکیل داده بودند و به شدت از آنها مواظبت میکردند. امام خمینی عصر نوزده بهمن در دیدار گروههایی از مردم به خاطر اجابت دعوت خود در حمایت از دولت بازرگان تشکر کردند. ایشان همچنین در حدود ساعت 10 شب، بدون اطلاع قبلی به اتفاق فرزندان و همراهان به حرم مطهر حضرت عبدالعظیم حسنی مشرف شدند. خادمان حرم که از ورود امام آگاه شده بودند، بلافاصله درهای صحن را بستند و در رواق مطهر به ایشان خیر مقدم گفتند. امام خمینی در مدخل حرم به نماز ایستادند و پس از ادای نماز و زیارت حضرت عبدالعظیم، به زیارت امامزاده حمزه مشرف شدند. در این هنگام، مردم که متوجه حضور امام شده بودند، خیابانها را پر کردند و به ابراز احساسات پرداختند.
خادمان حرم، حضرت امام را از درهای مخصوص آستانه راهنمایی کرده و به اتومبیلشان که در مقابل صحن آماده بود، رساندند و ایشان به تهران بازگشتند.
از طرفی روز نوزده بهمن اوج فعالیت های انقلابی همافران و پرسنل نیروی هوایی بود. در این روز ساعت ده صبح صدها تن از پرسنل نظامی نیروی هوایی و زمینی ارتش در حالیکه به لباس و یونیفورم نظامی ملبس بودند به مدرسهی رفاه رفتند و با امام دیدار کردند. در این دیدار که همافران نیز همپای همه نیروهای نظامی شرکت داشتند، مراسم ابراز وفاداری به امام را به صورت رژه نظامی انجام گرفت.
1- جمعي از پرسنل نيروي هوايي با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل حضرت امام، با حركت اسلامي مردم ايران و رهبري نهضت اعلام همبستگي كردند. ايشان همچنين از راهپيمايي مردم در حمايت از دولت مهندس بازرگان تشكر كردند.
2- ستاد ارتش، عكس روزنامه كيهان مبني بر رژه افسران نيروي هوايي در مقابل حضرت امام را تكذيب كرد.
3- در درگيريهاي گرگان، پنج نفر كشته و يازده نفر مجروح شدند.
1357 ش - راهپيمايي عظيم مردم در تاييد دولت موقت به فرمان امام خميني
به دنبال آغاز به كار دولت موقت، امام خميني از مردم خواست از طريق تظاهرات آرام، نظر خود را درباره دولت موقت اعلام نمايند. پس از اين درخواست، جامعه روحانيت مبارز تهران، مردم را به يك راهپيمايي بزرگ و همگاني در روز 19 بهمن ماه دعوت نمود. در اعلاميهاي كه به همين منظور صادر شد خاطر نشان گرديد "پس از 75 سال، اين نخستين بار است كه ملت ايران، تشكيل دولتي را به راستي جشن ميگيرند." در اين حال و در شرايطي كه آمريكا همچنان از بختيار پشتيباني ميكرد و زمينههاي كودتا را در ايران فراهم مينمود و مردم توسط بازماندههاي رژيم به آتشسوزي و قتل تهديد ميشدند، اين راهپيمايي خط بطلاني بر تمامي پندارهاي سلطنتطلبان كشيد و خوابهاي پريشان آنان را بيتعبير گذاشت. در اين زمان امام خميني ادامه نهضت را به عنوان يك تكليف الهي اعلام نمود و راهپيمايي ميليوني مردم به عنوان پشتيباني از دولتِ موقتِ منصوب شده از طرف رهبر انقلاب اسلامي ايران، تهران و شهرستانها را غرق در تظاهرات نمود. در پايان اين راهپيمايي عظيم، قطعنامه هفت مادهاي قرائت شد و نخست وزيري بازرگان مورد تاييد قرار گرفت.
1357 ش - علی امینی و جعفر شریف امامی به فاصله یک روز در این هفته تهران را ترک و بسوی اروپا پرواز کردند. گفته شد با وجودی که جعفر شریف امامی ممنوع الخروج و تحت تعقیب بود به دست بختیار و با وساطت منوچهر آریانا از ایران فرار کرده است.
جعفر شریف امامی
1357 ش - مذاکرات مهم بین بازرگان، بختیار و ارتش
اطرافیان بازرگان اظهار عقیده کردند فرماندهان نیرو به ویژه رئیس ستاد، اینک به این نتیجه رسیده است که مصلحت مملکت و مصالح ارتش که جزئی از مصالح مملکت است ایجاب می کند که ارتش در مبارزه قدرت میان دولتهای بازرگان و بختیار نقشی بیطرف در پیش گیرد.
1357 ش - گروه کثیری از همافران نیروی هوائی به منزل امام خمینی آمدند
و همبستگی خود را با انقلاب ملت ایران، به رهبری امام خمینی، اعلام کردند. امام در این دیدار گفتند همانطور که گفتید تا حالا در اطاعت طاغوت بودید، حالا به قرآن پیوستید. قرآن حافظ شماست امیدوارم با کم شما بتوانیم در اینجا حکومت عدل اسلامی برقرار کنیم.
19 بهمن 57: بیعت همافران با امام خمینی(ره)
در هر انقلابی حوادثی برجسته دیده میشود که جرقههای نهایی پیروزی را به آتشی افروخته تبدیل میکند
و جشن شادی ملت را پرشور میسازد.
نوزدهم بهمن 1357، انتشار خبر بیعت همافران نیروی هواپیمایی ایران با امام(ره)، یکی از اخباری بود که انقلاب را به تثبیت در ایران، نزدیک و بختیار را از ادامه فعالیت برای ابقای رژیم سلطنتی ناامید کرد.
به گزارش خبرنگار گروه تاریخ و اندیشه ایسنا، تیتر اول روزنامه کیهان ظهر روز 19 بهمن 1357 توجه مردم و بختیار را به خود جلب کرد؛ "پرسنل نیروی هوایی با امام خمینی بیعت کردند"؛ خبر این دیدار به همراه تصویری از این بیعت در مطبوعات به چاپ رسید؛ در تصویر، جمعی از همافران با لباس رسمی در اقامتگاه امام از پشت سر دیده میشدند.
پس از انتشار خبر، دولت بختیار آن را تکذیب و عکس را مونتاژ اعلام کرد و حکم دستگیری عکاس صادر شد.
اما مساله حضور همافران در نزد امام (ره) از سوی ایشان تایید شد.
پس از ورود امام (ره) به تهران، نیروی هوایی اولین گام مثبت در همراهی با مردم در انقلاب را با وجود همراهی دولت برداشت؛ اما درگیریهای خیابانی و تمرد ارتشیان از دستور تیر به سوی مردم، همافران را بر آن داشت تا گامی برای نزدیکی در انقلاب بردارند.
نورشاهی، یکی از همافرانی که در جریان بیعت با امام(ره)، حاضر بوده است، در تشریح خاطرات آن روز گفته است: "جلسهاى در روزهاى نزدیک به پیروزى انقلاب با مرحوم حضرت آیتالله طالقانى داشتیم و ایشان به ما گفتند که اگر قصد دارید کارى انجام دهید باید اقدامى باشد که یک سر و گردن از پیرزنى که عصازنان به خیابان آمده است بالاتر باشد. این سخنان در حقیقت یک نوع حرکت روانى و کار تهییجکننده محسوب مىشد و پس از آن بود که تصمیم گرفته شد تا در روز 19 بهمن، رژه رسمى برگزار شود."
همافران، پس از دیدار با آیتالله طالقانی، تصمیم گرفتند تا صبح روز 19 بهمن در مدرسه علوی تهران لباسهای خود را عوض کنند و در حضور امام (ره) به صف شوند تا به امام(ره) ادای احترام و اعلام بیعت کنند. از آن جایی که در مدرسه رفاه فضای کافی وجود نداشت عدهای، نماینده شدند و در محضر امام(ره) حضور یافتند.
امام(ره) در حضور آنها اظهار کرد: "درود بر شما که قدر نعمت خدا را دانستید و به دامن قرآن پیوستید. درود بر شما که ترک کردید حکومت طاغوت را و به حکومت الله پیوستید... باید این نهضت را حفظ کنید تا انشاءالله آخر نقطه و نهایت که قیام یک حکومت عدل انسانی اسلامی به جای یک حکومت طاغوتی است."
پس از سخنان امام(ره) با فرمان رژه همافر نورشاهی، از برابر امام رژه رفتند و قطعنامهای را قرائت و با امام(ره) اعلام بیعت کردند.
همافران نیز بعد از ادای احترام به امام(ره)، با طى کردن خیابان ایران از سر کوچه منزل حضرت آیتالله طالقانى عبور کردند و به سیل تظاهرکنندگان و مردم در خیابان انقلاب پیوستند و با استقبال مردم از آنها، هلیکوپتر ارتش براى ایجاد فضاى ارعاب در سطح خیابان انقلاب حاضر شد.
سپس همافران به مدرسه رفاه برگشتند تا لباس خود را عوض کنند و شناخته نشوند؛ امام(ره) تعدادی از همافران را به حضور پذیرفت و به آنها گفت: "به همکاران، دوستان و فرزندان من بگویید که این مملکت مال خودشان است مراقبت کنند، آینده از آن آنهاست و از چیزى نترسند. ملت با تمام وجود پشتیبان شماست."
پس از آن، دولت برای شناسایی همافران اقدام کرد و مردم را وادار کرد تا کارت شناسایی خود را در خیابان انقلاب نشان دهند تا همافران را بیابند اما موفق نشدند.
بختیار با انتشار خبر و عکس بیعت همافران با امام(ره)، دیدار را تکذیب و عکس را مونتاژ خواند، با این حال امام (ره) برای حمایت از همافران دیدار خود با آنها را تایید کرد.
حسین پرتوی، عکاس روزنامه کیهان که دیدار همافران با امام (ره) را در تاریخ ثبت کرد، درباره خاطره آن روز گفته است: "یک روز قرار بود به نفع دولت مهندس بازرگان راهپیمایی شود و هر کدام از همکاران به طرفی رفتند. من مامور شدم به مدرسه علوی و تا رسیدم، دیدم آنجا خلوت است و یک نفر از دفتر امور مطبوعات دستور خروج همه عکاسان را اعلام کرد و گفت که همه عکاسها را از اینجا بیرون کنید. متوجه شدم که باید خبری باشد و دیدم درب کناری مدرسه باز شد و تعدادی افسر نیروی هوایی با لباس فرم وارد حیاط شدند. به من تاکید کردند که اجازه نداری عکس بگیری! گفتم که بگذارید بدون اینکه چهرهای از کسی معلوم باشد عکس بگیرم و گرنه اگر این سند نباشد چگونه میخواهید ثابت کنید که اینجا چه گذشته است. بالاخره قبول کردند و مرا تحویل دو نظامی دادند تا اگر کسی رو به دوربین کرد این دو نگذارند که من عکس بگیرم و... چون هنوز دولت بختیار سر کار بود، نگران بودند که شناسایی شوند و دولت مجازاتشان کند. عکس را گرفتم و تا خود روزنامه دویدم و عکس در صفحه اول روزنامه چاپ شد."
بعد از ظهر همان روز، تعدادی دیگر از همافران از اصفهان به محضر امام رفتند و غروب همان روز برای پیشگیری از خطر، در انتهای خیابان نواب راهپیمایی شبانه برگزار کردند و مردم شعار «مسلمان به پا خیز همافرت کشته شد» را سر دادند.
دولت بختیار برای حفظ قدرت و ترس از گسترش حاکمیت انقلاب توسط دولت بازرگان، همان شب، به پادگان نیروی هوایی حمله کرد. دانشجویان همافرى در پادگان مشغول دیدن فیلم بودند و با حمله نیروهای ساواک و افسران گارد شاهنشاهی به پادگان از دیوار بالا رفتند و فرار کردند. مردم از این حادثه مطلع شدند و برای حمایت از همافران به سمت پادگان نیروی هوایی در خیابان پیروزی تظاهرات کردند. وقتی درگیری بین نیروهای گارد شاهنشاهی با پرسنل نیروی هوایی بالا گرفت، مردم با این خبر که به داد همافران برسید، به محل استقرار نیروی هوایی هجوم آوردند و به دفع و عقب راندن نیروهای گارد مبادرت ورزیدند.
فردای آن روز روزنامهها نوشتند: "جنگ خونین لشکر گارد با نیروی هوایی".
عباس قرهباغی، فرمانده ارتش وقت در خاطرات خود درباره حادثه آن روز نوشته است: "غروب روز 19 بهمن، آقای بختیار به من تلفن زده، سوال نمود: روزنامه کیهان را دیدهاید؟ گفتم نه هنوز. اظهار کرد عکس عدهای از پرسنل نیروی هوایی را در اقامتگاه آقای [امام] خمینی چاپ کرده است و اضافه نمود که معلوم است که یکی ازعکسهای مراسم سابق را مونتاژ کردهاند. سوال کردم که چگونه فهمیدید مونتاژ کردهاند؟ جواب داد کاملا روشن است. ضمنا از سپهبد ربیعی سوال کردم، ایشان هم اظهار نمود ما بررسی کردیم، این عکس مونتاژ شده است و دستور دادیم که در روزنامهها تکذیب کنند. گفتم، الان دستور میدهم. ضمن خواستن روزنامه کیهان چگونگی را از فرمانده نیروی هوایی سوال کردم. مطالبی را که به نخست وزیر گفته بود، برای من هم تکرار نمود و اضافه کرد که این تبلیغات، دروغی است و تقاضا نمود ستاد بزرگ ارتشداران نیز مراتب را تکذیب نماید. با اعتماد به اظهارات فرمانده نیروی هوایی و نخست وزیر، روابط عمومی ستاد بزرگ ارتشداران، رویداد را تکذیب نمود. آقای بختیار نیز روز 21 بهمن در مجلس سنا آن را کاذب اعلام کرد."
پیوستگی همافران به مردم و بیعت با امام(ره)، یکی از آن حوادث تسریعکننده پیروزی انقلاب بوده است که با عکس حسین پرتوی، شور پیروزی را در مردم بیدار کرد.
*خبرنگار ایسنا
بنام خدا
19 بهمن روز نیروی هوائی - رویدادهای 19 بهمن 1357
تا قبل از 19 بهمن چند اعتصاب و راهپیمایی توسط کارکنان نیروی هوایی اتفاق افتاد که بعضی از آن ها با دخالت ضد اطلاعات سرکوب شد. اما کارکنان نیروی هوایی همدیگر را شناخته بودند و از تهدیدها هراسی نداشتند و اعلامیه های امام را در سطح یکان ها توزیع می نمودند. با توجه به حساسیت های موجود و بالا گرفتن اعتراضات و بسته شدن فرودگاه ها از بیم ورود امام، توسط بختیار، نیروهای ضد اطلاعات و ساواک به صورت گسترده دست به دستگیری و پاکسازی در ارتش زدند. عده ای از درجه داران نیروی هوایی پس از راهپیمایی 6 بهمن شبانه دستگیر و به زندان جمشیدیه منتقل و از آن جا با یک فروند هواپیمای 130c برای اعدام به خاش فرستاده شدند.
بنام خدا
حماسه 19 بهمن و بازتاب آن
در روزهای 17 و 18 بهمن اطلاعیه هایی در خانه های سازمانی ریخته شد و از پرسنل برای شرکت در راهپیمایی 19 بهمن دعوت شد. در این اطلاعیه نوشته شده بود: ((19 بهمن خیابان ایران ساعت6 صبح )). اداره ضد اطلاعات ارتش که از ماجرای 19 بهمن اطلاع داشت، از کارکنان نیروی هوایی خواست تا از هر گونه تجمع خودداری کنند. در اطلاعیه ای که از سوی ضد اطلاعات نیروی هوایی صادر شد، از کلیه کارکنان خواسته شده بود در راهپیمایی روز 20 بهمن که قرار بود برای حمایت از رژیم شاه در میدان بهارستان برگزار شود، شرکت کنند. صبح روز 19 بهمن هیچ کس انتظار حضور بیش از 150 نفر را نداشت. اما خیابان ایران مملو از آبی پوشان نیروی هوایی شده بود، برخی هم با لباس شخصی آمده بودند و در حین تظاهرات لباس های فرم خود را پوشیدند. صف اول تظاهر کنندگان پرچمی در دست داشتند که روی آن نوشته بود: از طاغوت گسستیم به ملت پیوستیم، قطره ای از ارتش امام خمینی.
افرادی در حال عکاسی بودند که مردم همه ی آن کسانی را که در حال گرفتن عکس و فیلم بودند، دستگیر می کردند و عکس ها را از بین می بردند تا کسی شناسایی نشود. پس از پایان راهپیمایی، کارکنان به نشانه همبستگی با امام خمینی(ره) به اقامتگاه ایشان در مدرسه علوی رفتند. امام با حضور در میان پرسنل نیروی هوایی فرمودند: (( کاری که شما عزیزان در این روزها در روز 19 بهمن انجام دادید از حیث معنویت بزرگ ترین کارها و با ارزش های دنیایی هم بزرگ ترین ارزش ها بود... خداوند این افتخار را برای شما حفظ کند و شما را در دو جهان سعادتمند فرماید و آن چه که باید به شما عرض کنم این است که تا شما تعهدتان را به اسلام حفظ کردید و روابط خودتان را با همه قشرهای ملت برادرانه کردید، این انقلاب محفوظ خواهد ماند و شما با برادران خودتان که افراد عزیز این ملت هستند، همدوش برای پیشبرد این انقلاب به پیش خواهید رفت و احکام اسلام را ان شاء الله تعالی در همه جا، در همه ایران اجرا خواهید فرمود.))
این اعلام همبستگی با قیام ملت ایران، اربابان و عاملان رژیم پهلوی را به وحشت انداخت به گونه ای که مجبور به تکذیب خبر بیعت شدند و ستاد بزرگ ارتشتاران عکس تاریخی بیعت کارکنان نیروی هوایی که توسط عکاسی به نام حسین پرتویی گرفته شده و در روزنامه کیهان چاپ شده بود را جعلی و مونتاژ شده خواند.
بنام خدا
مقام معظم رهبری درباره 19 بهمن، روز نیروی هوایی چنین یاد نمودند:
(( نقش ارزنده همبستگی با شکوه پرسنل ارتش و به خصوص نیروی هوایی در اضمحلال و شکست رژیم، نشان دهنده شعور ایمانی و انقلابی این عزیزان فداکار و عشق ورزیدن به آرمان های مقدس و آزادی خواهانه ملت در این سرزمین بود که موجب شد تا علی رغم فشارها و اختناق شدید آن روز، این عزیزان گام در میدان مبارزه با ظلم و جور نظام پهلوی برداشته و یک صدا با ملت دلاور در 19 بهمن 1357، حماسه پرشکوه این بیعت را در صفحات تاریخ انقلاب اسلامی ثبت نمایند. عظمت رویداد با شکوه 19 بهمن نه تنها در خاطره نسل انقلاب، بلکه در اذهان نسل های آتی این کشور نیز همیشه به عنوان یک حماسه جاویدان، متجلی و منور خواهد ماند. ))
بنام خدا
رویدادهای 19 بهمن 1357
روز پنجشنبه 19 بهمن برای دولت موقت روز موفقیتآمیزی بود. در این روز دولت موقت روز موفقیتآمیزی بود. در این روز دولت لیبی دولت بازرگان را به رسمیت شناخته و هفت وزارتخانه به تصرف کارمندان طرفدار دولت موقت در آمد(5) این اقدامات بختیار را آشفته ساخت و او که تا آن زمان دولت بازرگان را دولت سایه مینامید وزیران کابینه بازرگان را به بازداشت تهدید کرد(6)
پی نوشت ها:
5 . روزنامه اطلاعات پیشین، ص 1.
6 . همان، شنبه 21 بهمن 1357، شماره 15781، ص 8.
واکنش رژیم به این حرکت شجاعانه همافران، هجوم به مقر آنها در پایگاه نیروی هوایی، در شب 21 بهمنماه سال 1357 بود؛ هجومی که با دفاع مردم از همافران، به شکست انجامید و روز بعد از آن، یعنی 22 بهمنماه، رژیم پهلوی سرنگون شد.
امام خميني طي نطق كوتاهي كه از تلويزيوني و توسط
كاركنان اعتصابي راديو و تلويزيون به طور مستقيم پخش
م يشد ضمن آرزوي موفقيت براي كاركنان رسان ههاي
گروهي گفتند: دستگاه هايي در اين قسمت بوده و هست كه
بايستي در خدمت مردم م يبودند. ولي رژيم غاصب از آنها
در راه هد فهاي نامشروع خود استفاده كرده است.
از سهمگي نترين ضرباتي كه بر پيكر رژيم شاهنشاهي وارد آمد، حركت شجاعانه پرسنل نيروي هوايي ارتش در 19
بهمن 1357 بود. در اين روز، نظاميان متعهد نيروي هوايي،
با حضور در اقامتگاه رهبر بزرگ انقلاب اسلامي در مدرسه
رفاه و بيعت با ايشان، سندي از افتخار، حماسه، رشادت و
ايمان را در دفتر زرين انقلاب اسامي به ثبت رسانيدند.
حضور و بيعت قاطعان هي ارتش، طليعه ي خجسته ي پيوند
ارتش با ملت مسلمان و انقلابي بود. ارتشي كه مهمترين
پشتوانه رژيم استبدادي پهلوي به حساب مي آمد و
سردمداران غربي و استكبار جهاني، با اتكاي به اين ارتش،
ايران را جزيره ثبات م يدانستند، به علت تحولي كه انقلاب
در روح انسان ها پديد آورده بود، در خدمت آرما نهاي
انقلاب درآمد و در طول انقلاب نيز خصوصاً در 8 سال
دفاع مقدس حماسه هاي پرشوري در دفاع از كيان اسلام و
انقلاب آفريد.
امام خميني در جمع پرسنل نيروي هوايي فرمودند: « درود بر
شما سربازان امام عصرسلا ما للهعليه. شما تاكنون در خدمت طاغوت
بوديد؛ طاغوتي كه همه هستي ما را ساقط كرد؛ طاغوتي كه ما
را برده خارج يها كرد. ولي از امروز در خدمت امام عصرسلا مالله عليه
و در خدمت قرآن كريم هستيد