رویدادهای روز نوزدهم
روز نيروي هوايي ارتش
فرار نخست وزیر عوامفریب
19 بهمن مصادف با فرار جعفر شریف امامی نخست وزیر رژیم پهلوی از كشور در سال 1357
راهپیمایی ۱۹ بهمن
روز نوزدهم بهمن ماه بزرگترین راه پیمایی انقلاب صورت گرفت. در قطعنامه پایانی راه پیمایی نخست وزیری مهدی بازرگان توسط تظاهرکنندگان تایید شد.
19 بهمن ماه فراموش نشدني در تاريخ حماسههاي قهرمانان نيروي هوايي است روزي كه دلاور مردان ارتش اسلام در نيروي هوايي از ستم و بند طاغوت رسته و پيوستگي رسمي خود را به امام خميني(ره) و نهضت اسلاميشان را به طور صريح و علني و در كمال شجاعت ابراز و به نمايش گذاشتند در گراميداشت خاطره آنروز مبارك كه نقش بسزايي در تسريع روند پيروزي مبارزات ملت ايران بر رژيم ستم شاهي داشت به حضور سرهنگ بازنشسته نيروي هوايي محمد حسين شيخ محمد از افراد حاضر در بيعت با شكوه پرسنل نيروي هوايي ارتش با امام راحل در روز بزرگ 19 بهمن 1357 رسيديم تا مشاهدات وي از آن بيعت شكوهمند را جويا شويم. وي در ابتدا به اعلاميه كاركنان و همافران مبارز نيروي هوايي تهران قبل از 19 بهمن مبني بر اعلام برائت از رژيم شاه و پيوستگي شان به انقلاب اسلامي اشاره كرد متن آن اعلاميه كه جنبه تاريخي به خود گرفته است را برايمان قرائت كرد در آن بيانيه كه 23 سال پيش در چنين روزهايي صادر شد چنين آمده بود. به پيروي از قائد اعظم حضرت آيتالله العظمي امام خميني و به پشتيباني از نداي حق طلبانه ملت ستمديده ايران همگام و هم صدا با همافران مجاهد پايگاههاي شاهرخي همدان، وحدتي دزفول، بندر عباس، بوشهر، اصفهان، شيراز و همافران هوانيروز اصفهان و كرمانشاه تا سرنگوني رژيم طاغوتي و به ثمر رسيدن انقلاب ملت ايران از هيچ كوششي دريغ نخواهم نمود و تا آخرين قطره خون مبارزه خواهيم كرد. بدين وسيله اعلام ميداريم كه در موارد ذيل كوشا خواهيم بود.
1- از خروج وسايل تجهيزات كه از پول ملت ايران خريداري شده تا پاي جان جلوگيري خواهيم كرد.
2- افراد مزدور سازمان سيا را كه در لباس مستشاران آمريكايي در ايران باقي ماندهاند معدوم خواهيم كرد.
وي درباره نحوه شكل گيري حركت جمعي همافران نيروي هوايي در روز 19 بهمن ميگويد: در حقيقت با ورود حضرت امام به كشور در روز 12 بهمن شمارش معكوس جدي براي سقوط رژيم شاه آغاز شد. هر روز سنگرهاي رژيم يكي پس از ديگري سقوط ميكند از مهمترين سنگرهاي رژيم گمان ميكرد از آن اوست و ميتواند در برابر موج حركت و نهضت اسلامي مردم ايران با ستاد ارتش بود كه خيلي زود بطلان اين پندار خيالي بر همه آشكار شد. ما به عنوان پرسنل نيروي هوايي كه خود را موظف به حمايت از مردم و حراست از مطالبات آنها ميدانستيم همه روز شاهد آن بوديم، كه چگونه مردم فوج فوج به ديدار امام و محبوب خود ميشتافتند و همواره تك تك ما اين آرزو را در دل داشتيم كه بتوانيم جزئي از اين موج باشيم از اين رو حركت و اقدام اوليه براي پايان دادن به اين انتظار برداشته شد و بچههاي نيروي هوايي با شيوههاي مختلف اطلاع رساني به آگاه ساختن همديگر از واقعه 19 بهمن پرداخته اين خبر به سرعت در ميان پرسنل پيچيد كه قرار است 19 بهمن ماه به ديدار حضرت امام خميني(ره) برويم و آن روز پنجشنبه بود. خاطرم هست كه انبوهي از بچههاي نيروي هوايي در خيابان ايران جمع شده و لباسهاي نظامي خود را در داخل پاكت و ساك همراه خود گذاشته با خود آورده بودند قرار بر اين بود كه در مدرسه رفاه كليه پرسنل لباسهاي شخصي خود را با لباس فرم عوض كرده و با پوشيدن لباس نظامي به ديدار حضرت امام(ره) برسند در اين بين شخصي خود را به من معرفي كرد و گفت: ميخواهم از اين مراسم عكس بگيرم ما نگران موضوع بوديم اصرار او ما را بر آن داشت تا با درخواست وي موافقت كنيم به شرط اينكه او فقط يك عكس و آن هم پشت سر نيروها عكس بگيرد. من به همراه عكاسي مزبور به داخل مدرسه رفته سمت چپ مدرسه وي روي بلندي قرار گرفت تا عكس خود را بگيرد. لحظه موعود رسيد قلبها به تپش افتاد و يك لحظه همه نگاهها به پنجرهاي افتاد كه آن روزها خورشيد حضرت امام ظهور و بروز مييافت و بغضها ميتركيد واكنشها متفاوت بود عدهاي صلوات ميفرستادند عدهاي اشك ميريختند و صداي درود بر خميني و سلام بر شهيدان نيز در فضاي مدرسه طنين انداز شده بود بچهها حالت نظامي به خود گرفته برادر نورشاهي فرمان از جلو نظام خبردار را صادر كرد يكصدا فرياد: "ما همه سرباز توايم خميني-گوش به فرمان توايم خميني" در فضا طنين انداخت و در اين موقع بود كه آن عكس تاريخي گرفته شد. عكسي كه همان روز در روزنامه كيهان به چاپ رسيد و رژيم شاه را به واكنشهاي غير منطقي و در واقع دستپاچگي واداشت.
سرهنگ شيخ محمد در خصوص محتوي سخنان حضرت امام در آن مراسم ميگويد"حضرت امام ابتدا ما را سربازان امام عصر(عج) خطاب كرده و فرمودند:"از امروز درخدمت امام عصر(عج) و در خدمت قرآن كريم هستيد درود بر شما كه قدر نعمت خدا را دانستيد و به دامن قرآن پيوستيد درود بر شما كه حكومت طاغوت را ترك كرده و به حكومت الله پيوستيد". وي در تشريح حوادث بوجود آمده پس از مراسم بيعت ميگويد: "بعد از آن ديدار و بيعت تاريخي قرار گذاشتيم كه به صورت دستجمعي در خيابانهاي تهران دست به راهپيمايي بزنيم و خبر پيوستن نظاميان به امام خميني و انقلاب اسلامي را به اطلاع ملت برسانيم شعارهايي كه آن روز از حلقوم ما بلند ميشد اين بود:اي مرد جهان،خميني جان- دل به تو بستيم، به فرمان تو هستيم".
اين راهپيمايي از ميدان امام حسين تا آزادي ادامه و امتداد داشت آنچه كه در اين ميان حائز توجه بود استقبال مردم بود كه از تصميم فرزندان خود بعمل ميآوردند.
هر يك به نوعي اين علاقه و ارادت و استقبال خود از ما را نشان ميداد. آنجا بود كه فهميديم قدرتي بزرگ را پشت سر خويش داريم كه متكي به خداست و قدرت استكباري شاه و آمريكا در برابر آن بسا ناچيز ميباشد.
سرهنگ بازنشسته شيخ محمد در ادامه اين گفتگو در خصوص اهميت اين روز در تاريخ نيروهاي مسلح ميگويد: به نظرم 19 بهمن نه فقط روز نيروي هوايي، بلكه روز افتخار تمامي نيروهاي مسلح انقلابي است و بعنوان افتخارري است كه هر نظامي در هر كجاي اين سرزمين به آن افتخار ميكند كه هم لباسهاي او از روزهايي كه هنوز انقلاب به پيروزي كامل نرسيده بود به انقلاب و امام پيوست و اين افتخاري ماندگار است.
وي ميگويد: "هرگاه به تقويم زندگي خودم نگاه ميكنم يك روز را درخشانتر از ساير روزهاي آن ميبينيم و آن روز 19 بهمن است.مطمئن هستم اگر آن روز در آن بيعت با شكوه حضور نميداشتم تا آخر عمر افسوس آن را ميخوردم اين سرهنگ بازنشسته نيروي هوايي ارتش در پايان اين گفتگو عشق به ولايت را انتخاب آگاهانه پرسنل نظامي ميخواند و خاطر نشان كرد؛"ما از خيلي وقت پيش از آن روز كه در مراسم بيعت با امامان حضور داشتيم خود را آماده شهادت كرده بوديم اين آمادگي همچنان در وجود، قلب، روح و جسم ما موج ميزند و هنوز كه هنوز است خود را وامدار آن هدايت روشنگرانه حضرت امام در مراسم بيعت 19 بهمن 57 ميدانيم". (نقل از رسالت، بهمن 80)
* ارسالي: نيروي هوايي ارتش - علي خدابخشي
* رژيم شاه پس از ديدن عكس تاريخي ديدار همافران با امام خميني، به شدت سراسيمه شد و به واكنشهاي غيرمنطقي روي آورد
* وقتي سيماي حضرت امام خميني را مشاهده كرديم، يكصدا فرياد زديم: ما همه سرباز توايم خميني، گوش به فرمان توايم خميني
* پس از بيعت تاريخي با امام خميني، تصميم گرفتيم در خيابانهاي تهران دست به راهپيمايي زنيم و خبر حماسه پيوستن نيروي هوايي به انقلاب را به اطلاع مردم برسانيم
رویدادهای 19 بهمن1357
1- جمعی از پرسنل نیروی هوایی با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل حضرت امام، با حرکت اسلامی مردم ایران و رهبری نهضت اعلام همبستگی کردند. ایشان همچنین از راهپیمایی مردم در حمایت از دولت مهندس بازرگان تشکر کردند.
2- ستاد ارتش، عکس روزنامه کیهان مبنی بر رژه افسران نیروی هوایی در مقابل حضرت امام را تکذیب کرد.
3- طی روزهای گذشته و امروز، شهر تهران شاهد تظاهرات مردم و فریاد و خشم کلیه اقشار در مقابل رژیم بود. بانکها و دیگر مؤسسات دولتی مورد هجوم مردم به ستوه آمده از جنایتهای شاه قرار گرفتند و شعلههای آتش از همه سو زبانه میکشید.
4- امام خمینی طی نطق کوتاهی که از شکبه تلویزیونی کارکنان اعتصابی رادیو و تلویزیون بطور مستقیم پخش میشد ضمن آرزوی موفقیت برای کارکنان رسانههای گروهی گفتند: دستگاههایی در این قسمت بوده و هست که بایستی در خدمت مردم میبودند. ولی رژیم غاصب از آنها در راه هدفهای نامشروع استفاده کرده است.
5- در درگیریهای گرگان، پنج نفر کشته و یازده نفر مجروح شدند.
6- مهندس شریف امامی که از طرف دادستانی ممنوعالخروج شده بود، از کشور گریخت.
رویدادهای 19 بهمن
* جمعی از پرسنل نیروی هوایی با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل حضرت امام، با حرکت اسلامی مردم ایران و رهبری نهضت اعلام همبستگی کردند. ایشان همچنین از راهپیمایی مردم در حمایت از دولت مهندس بازرگان تشکر کردند
. * مطبوعات و رادیو ریاض: مهندس بازرگان اعلام کرد نتوانسته است رضایت ارتش را جلب کند و ارتشیان از قانون اساسی حمایت میکنند. وی طی اولین سخنرانی عمومی پس از اعلام نخست وزیری دولت موقت گفت: بنده ماشین سواری نازک نارنجی هستم که باید روی جادههای آسفالت و راه هموار حرکت کنم
. * ستاد ارتش، عکس روزنامه کیهان مبنی بر رژه افسران نیروی هوایی در مقابل حضرت امام را تکذیب کرد
. * طرفداران قانون اساسی، شهر خوی را به آتش کشیدند و در شهر گنبد به یک حمام زنانه یورش بردند
. * عدهای از هواداران رژیم که به طرفداری قانون اساسی در تهران تجمع کرده بودند، با مخالفین خود به زد و خورد پرداختند
. * خبرنگار لوسآنجلس تایمز، در تیراندازیهای خیابان فرحآباد ژاله تیر خورد و کشته شد
. * طی روزهای گذشته و امروز، شهر تهران شاهد تظاهرات مردم و فریاد و خشم کلیه اقشار در مقابل رژیم بود. بانکها و دیگر مؤسسات دولتی مورد هجوم مردم به ستوه آمده از جنایتهای شاه قرار گرفتند و شعلههای آتش از همه سو زبانه میکشید
. * امام خمینی طی نطق کوتاهی که از شکبه تلویزیونی کارکنان اعتصابی رادیو و تلویزیون بطور مستقیم پخش میشد ضمن آرزوی موفقیت برای کارکنان رسانههای گروهی گفتند: دستگاههایی در این قسمت بوده و هست که بایستی در خدمت مردم میبودند. ولی رژیم غاصب از آنها در راه هدفهای نامشروع استفاده کرده است
. * سرهنگ قذافی حمایت خویش را از انقلاب مردم ایران اعلام داشت
. * در درگیریهای گرگان، پنج نفر کشته و یازده نفر مجروح شدند
. * خانواده افسران بازداشتی نیروی هوایی، همچنان با ادامه تحصن، تهدید به اعتصاب غذا کردند
. * مهندس شریف امامی که از طرف دادستانی ممنوعالخروج شده بود، از کشور گریخت
. * گروه منصورون، ترور رییس گارد دانشگاه جندی شاپور اهواز را به عهده گرفت
. * افراد مسلح به یک شعبه بانک ملی در کرمان دستبرد زدند. همچنین موجودی یکی از شعب این بانک در تهران نیز سرقت شد.
روز19 بهمن
پس از ورود امام (ره) به تهران، نیروی هوایی اولین گام مثبت در همراهی با مردم در انقلاب را با وجود همراهی دولت برداشت؛ اما درگیریهای خیابانی و تمرد ارتشیان از دستور تیر به سوی مردم، همافران را بر آن داشت تا گامی برای نزدیکی در انقلاب بردارند.
نورشاهی، یکی از همافرانی که در جریان بیعت با امام(ره)، حاضر بوده است، در تشریح خاطرات آن روز گفته است: "جلسهاى در روزهاى نزدیک به پیروزى انقلاب با مرحوم حضرت آیتالله طالقانى داشتیم و ایشان به ما گفتند که اگر قصد دارید کارى انجام دهید باید اقدامى باشد که یک سر و گردن از پیرزنى که عصازنان به خیابان آمده است بالاتر باشد. این سخنان در حقیقت یک نوع حرکت روانى و کار تهییجکننده محسوب مىشد و پس از آن بود که تصمیم گرفته شد تا در روز 19 بهمن، رژه رسمى برگزار شود
روزشمار 19 تا 22 بهمن 1357
مراکز حساس دولتی یکی، یکی به تصرف انقلابیون در آمد. رادیو تهران که از ساعت 11 ظهر 22 بهمن در محاصره نیروهای مردمی قرار داشت،در ساعت 2 بعدازظهر کاملا در اختیار آنان قرار گرفت.
اولین کلامی که از رادیو پخش شد و به گوش مردم رسید نوید فتح این مرکز را میداد:
"توجه بفرمائید، توجه بفرمایید. اینجا تهران صدای راستین ملت ایران، صدای انقلاب است"
در ساعت 5:45 پیام امام خمینی (ره) از رادیو پخش شد و امام در این پیام مردم را از اعمال غیرقانونی برحذر داشت...
نوزدهم بهمن ماه 1357
این روز با یک راهپیمایی بزرگ آغاز شد، این راهپیمایی از جمله تظاهرات و اجتماعاتی بود که به دعوت امام خمینی (ره) در پشتیبانی از نخستوزیری بازرگان برگزار میشود.
راهپیمایی از 9 منطقه تهران شروع و به سمت میدان آزادی ادامه یافت. گروه بسیاری از همافران نیروی هوایی با یونیفورمهای نظامی در این راهپیمایی حضور داشتند شعارهای راهپیمایان در دعوت از ارتش به همبستگی با ملت و حمایت از دولت موقت بود.
پس از آن که تمام راهپیمایان نقاط مختلف تهران در میدان آزادی تجمع کردند، قطعنامهای توسط برگزارکنندگان مراسم خوانده شد که در آن از فرار شاه و بازگشت رهبر انقلاب استقبال شده بود. همچنین ضمن حمایت از نخستوزیری بازرگان، نیروهای مسلح به اطاعت از دولت او دعوت شدند. در این قطعنامه به دولت بختیار جهت مقاومتش در برابر موج خروشان انقلاب اخطار داده شد و اعلام گردید که فقط قراردادهایی اعتبار دارند که به تصویب دولت موقت رسیده باشند.(1)
پرسنل نیروی هوایی پس از این تظاهرات عازم محل اقامت امام خمینی (ره) شده و در مقابل ایشان ادای احترام کردند. این خبر ب همراه تصویری باشکوه در روزنامه کیهان منتشر شد. این اقدام برای سران ارتش چندان غیرمنتظره بود که در اعلامیهای در صدد تکذیب حضور نظامیان در این راهپیمایی برآمدند. آنان که هنوز بر توهم وفاداری و سوگند به شاه باقی بودند عکس ادای احترام همافران در برابر امام را جعلی خواندند. در مقابل این اقدام ارتش، دفتر امام خبر و عکس کیهان را صحیح و واقعی دانست.(2)
از سوی دیگر اخبار روزنامهها در روز 19 بهمن حاکی از آن بود که قرهباغی ارتش را از دخالت در سیاست برحذر داشته بود.(3)
در مقابل موج حمایتها از دولت موقت، یک روز قبل از این در 18 بهمن عدهای تحت عنوان طرفداران قانون اساسی در سالن بدمینتون استادیوم امجدیه (شیرودی) گرد آمده بودند. این عده که به دعوت جبهه وحدت ملی در این مراسم حاضر شده بودند، با شعارهایی چون: زنده باد ارتش، پاینده باد قانون اساسی و بختیار سنگر تو نگهدار به ستیز با انقلاب اسلامی مردم ایران پرداختند. این تجمع به گفته ناظران در حدود چهار، پنج هزار نفر را شامل میشد.
قطعنامهای که در پایان این مراسم قرائت شد بر حفظ قانون اساسی، استقلال و تمامیت ارضی کشور، مبارزه با استعمار سرخ و سیاه و حمایت از ارتش و دولت قانونی بختیار تأکید داشت(4)
روز پنجشنبه 19 بهمن برای دولت موقت روز موفقیتآمیزی بود. در این روز دولت موقت روز موفقیتآمیزی بود. در این روز دولت لیبی دولت بازرگان را به رسمیت شناخته و هفت وزارتخانه به تصرف کارمندان طرفدار دولت موقت در آمد(5) این اقدامات بختیار را آشفته ساخت و او که تا آن زمان دولت بازرگان را دولت سایه مینامید وزیران کابینه بازرگان را به بازداشت تهدید کرد(6)
روز شمار دهه فجر.........{ ۴ روز مانده تا انفجار نور}..........۱۹بهمن ۱۳۵۷
* جمعي از پرسنل نيروي هوايي با انجام رژه و خواندن سرود در مقابل حضرت امام، با حركت اسلامي مردم ايران و رهبري نهضت اعلام همبستگي كردند. ايشان همچنين از راهپيمايي مردم در حمايت از دولت مهندس بازرگان تشكر كردند.
* مطبوعات و راديو رياض: مهندس بازرگان اعلام كرد نتوانسته است رضايت ارتش را جلب كند و ارتشيان از قانون اساسي حمايت ميكنند. وي طي اولين سخنراني عمومي پس از اعلام نخست وزيري دولت موقت گفت: بنده ماشين سواري نازك نارنجي هستم كه بايد روي جادههاي آسفالت و راه هموار حركت كنم.
* ستاد ارتش، عكس روزنامه كيهان مبني بر رژه افسران نيروي هوايي در مقابل حضرت امام را تكذيب كرد.
* طرفداران قانون اساسي، شهر خوي را به آتش كشيدند و در شهر گنبد به يك حمام زنانه يورش بردند.
* عدهاي از هواداران رژيم كه به طرفداري قانون اساسي در تهران تجمع كرده بودند، با مخالفين خود به زد و خورد پرداختند.
* خبرنگار لوسآنجلس تايمز، در تيراندازيهاي خيابان فرحآباد ژاله تير خورد و كشته شد.
* طي روزهاي گذشته و امروز، شهر تهران شاهد تظاهرات مردم و فرياد و خشم كليه اقشار در مقابل رژيم بود. بانكها و ديگر مؤسسات دولتي مورد هجوم مردم به ستوه آمده از جنايتهاي شاه قرار گرفتند و شعلههاي آتش از همه سو زبانه ميكشيد.
* امام خميني طي نطق كوتاهي كه از شكبه تلويزيوني كاركنان اعتصابي راديو و تلويزيون بطور مستقيم پخش ميشد ضمن آرزوي موفقيت براي كاركنان رسانههاي گروهي گفتند: دستگاههايي در اين قسمت بوده و هست كه بايستي در خدمت مردم ميبودند. ولي رژيم غاصب از آنها در راه هدفهاي نامشروع استفاده كرده است.
* سرهنگ قذافي حمايت خويش را از انقلاب مردم ايران اعلام داشت.
* در درگيريهاي گرگان، پنج نفر كشته و يازده نفر مجروح شدند.
* خانواده افسران بازداشتي نيروي هوايي، همچنان با ادامه تحصن، تهديد به اعتصاب غذا كردند.
* مهندس شريف امامي كه از طرف دادستاني ممنوعالخروج شده بود، از كشور گريخت.
* گروه منصورون، ترور رييس گارد دانشگاه جندي شاپور اهواز را به عهده گرفت.
* افراد مسلح به يك شعبه بانك ملي در كرمان دستبرد زدند. همچنين موجودي يكي از شعب اين بانك در تهران نيز سرقت شد.
راهپیمایی ۱۹ بهمن
روز نوزدهم بهمن ماه بزرگترین راه پیمایی انقلاب صورت گرفت. در قطعنامه پایانی راه پیمایی نخست وزیری مهدی بازرگان توسط تظاهرکنندگان تایید شد.
امام خمینی طی نطق كوتاهی كه از شكبه تلویزیونی كاركنان اعتصابی رادیو و تلویزیون بطور مستقیم پخش میشد ضمن آرزوی موفقیت برای كاركنان رسانههای گروهی گفتند: دستگاههایی در این قسمت بوده و هست كه بایستی در خدمت مردم میبودند. ولی رژیم غاصب از آنها در راه هدفهای نامشروع استفاده كرده است.
کارکنان یازده وزارتخانه اعلام کردند که فقط از دولت منصوب امام پیروی خواهند کرد.
حدود یك میلیون نفر از مردم تبریز و شهرهای اطراف به طرفداری از امام خمینی و دولت منتخب ایشان به راهپیمایی و تظاهرات پرداختند. در حوالی دانشگاه تبریز ابتدا یكی از روحانیون و سپس حضرت آیتالله قاضی طباطبایی، پیرامون لزوم همبستگی بیشتر مسلمانان سخنانی ایراد كردند و در پایان، قطعنامهی راهپیمایان و همچنین قطعنامهی پرسنل نیروی هوایی، قرائت و مورد تأیید مردم قرار گرفت.
معاون دادسرای تهران و سرپرست ساختمان شمارهی 3 دادگستری، به دنبال خبر رادیو ابوظبی كه طی آن از قول كیسینجر، وزیر خارجهی سابق آمریكا اعلام كرده بود كه تشكیل دولت جمهوری اسلامی، ایران را به قهقرا خواهد برد؛ نوشت: «كسی این تهدید را كرده كه همهی جهانیان میدانند كه یك صهیونیست است و شریك غارتهای ثروت ایران، توسط آمریكا و مزدوران ایرانیاش میباشد.»
امام خمینی در جمع بازاریان تهران درباره سلسله پهلوی و رمز پیروزی و ایستادگی ملت در برابر ابرقدرت ها سخنرانی کردند.