نماز، کارخانه انسان سازی

انّ الانسان خلق هلوعاً، اذا مسّه الشّرّ جزوعاً، و اذا مسّه الخیر منوعاً، الاّ المصلّین.

انسانحریص و کم طاقت آفریده شد هنگامی که بدی به او رسد بی تابی می کند، و هنگامی که خوبی به او برسد مانع دیگران می شود، مگر نمازگزاران. « معارج ،19 تا 23»

بعداز ذکر گوشه ای از عذابهای قیامت به ذکر او صاف افراد بی ایمان و در مقابلآنها مؤمنان راستین می پردازد تا معلوم شود چرا گروهی اهل عذابند و گروهی اهل نجات.

نخست می فرماید:

انسان حریص و کم طاقت آفریده شده است (انّ الانسان خلق هلوعاً).

هنگامی که بدی به او برسد بسیار جزع و بیتابی می کند (اذامسّه الشّرّ جزوعاً).

هنگامی که خوبی به او رسد از دیگران دریغ می دارد (و اذامسّه الخیر منوعاً).

جمعیاز مفسران و از باب لغت (هلوع) را به معنی حریص و جمعی به معنی کم طاقت تفسیر کرده اند بنابر تفسیر اول در اینجا به سه نکته منفی اخلاقی در وجود اینگونه انسانها اشاره شده حرص و جزع و بخل بنابر تفسیر دوم به دو نکته جزعو بخل زیرا آیه دوم و سوم تفسیری است برای معنی (هلوع).

این احتمال نیز وجود دارد که در معنی در این واژه جمع باشد، چرا که این دو وصف لازم و ملزوم یکدیگرند، آدمهای حریص غالباً بخیلند، و در برابر حوادث کم تحمل و عکس آن نیز صادق است.

در این آیه اشاره به سه نکته منفی اخلاقی اشاره شد.[1]

1ـ ان الانسان خلق هلوعا

انسان حریص و کم طاقت آفریده شده است.

کلمه (هلوع) صفتی است که از ماده (هاء ـ لام ـ عین) و مصدر (هلع) بفتح هاء و لام که به معنای شدت حرص است اشتقاق شده است.[2]

هلوع کسی است که هنگام برخورد با ناملایمات بسیار جزع می کند و چون به خیری می رسد از انفاق به دیگران خودداری می کند.

پی نوشت ها:

[1] . تفسیر نمونه 25، 27.

[2] . المیزان، ج 20، ص 135.