مبحث 113 طرح صالحین: «مدل زندگی اسلامی و غربی»
روابط با نامحرم توسعه یافته است.
ارتباطات خانوادگی بر خلاف تاکید اسلام مبنی بر صله ارحام کاهش یافته است
و مسئولیت های اجتماعی افراد نیز در حال کاهش است.
موافقم اماچه راهکاری پپیشنهادمی کنید؟
کاربرcatcat
میشه درمورداختلاف ماهوی بیشترتوضیح بدین؟
روابط با نامحرم توسعه یافته است.
ارتباطات خانوادگی بر خلاف تاکید اسلام مبنی بر صله ارحام کاهش یافته است
و مسئولیت های اجتماعی افراد نیز در حال کاهش است.
موافقم اماچه راهکاری پپیشنهادمی کنید؟
*آشنایی با احکام دینی و آگاهی از سخنان ائمه هدی*
ابتدا آشنایی با مفهوم حلال و حرام بودن ،و دلیل این موضوعات
بعد آشنایی با حکم شرعی اعمال ما
مسلما اگر یه نفر بداند که ارتباط...با نامحرم حرام است و مخالف رضای الهی است این عمل رو انجام نمی دهد
مثلا
قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا مِنْ أَبْصَارِهِمْ وَيَحْفَظُوا فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا يَصْنَعُونَ (آیه 30م سوره نور)
به مؤمنان بگو چشمهای خود را (از نگاه به نامحرمان) فروگیرند، و عفاف خود را حفظ کنند؛ این برای آنان پاکیزهتر است؛ خداوند از آنچه انجام میدهید آگاه است!
و در سخنان ائمه شیعه ،تایید بسیار بر صله رحم گردیده و مزایا و معایب این امر بیان شده است.
مثلا
صِلَةُ الارحامِ تُحَسِّنُ الخُلُقَ وَ تُسمِحُ الكَفَّ و َتُطيبُ النَّفسَ وَ تَزيدُ فِى الرِّزقِ و َتُنسِئُ فِى الاَجَلِ؛امام صادق عليه السلام
صله رحم اخلاق را خوب، دست را بخشنده، جان را پاكيزه، روزى را زياد مى كند و مرگ را به تأخير مى اندازد
در مدل زندگی اسلامی ، اسراف، تجمل گرایی، بی نظمی، خود نمایی، ثروت اندوزی، ریا کاری و ... جایی ندارد. و برای تقویت روح انسانی و حجب و حیا و ارتقاء روخ معنوی بیشتر تلاش میشود. در حالی که در مدل زندگی غربی خیلی از نکات منفی رو تبلیغ میکنه و روح انسانی رو تخریب.
بى شك بالاترین و والاترین عنصرى كه در موجودیت هر جامعه ، دخالت اساسى دارد "فرهنگ " آن جامعه است . اساسا فرهنـگ هر جامعه ، هویّت آن جامعه را تشكیل مى دهد و با انحراف فرهنگ ، هر چند جامعه قدرتمند و قوى باشد، ولى پوچ و پوك و میان تهى است . اگر فرهنگ جامعه اى وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد، ناچار ابعاد دیگر آن جامعه به جانب مخالف ، گرایش پیدا مى كند.
جرج جرداق نویسنده معروف لبنانى مى گوید:
من سالها نگران از بین رفتن ارزشهاى ملى كشورهاى با هویت بوده ام، به اعتقاد من اگر بخواهیم مرضِ بى هویتى را معالجه كنیم، باید از خودمان شروع كنیم و از تبلیغات خودى دریچه اى به دلهاى ملتهایمان بگشائیم تا از آن روح رشادت و اراده مستحكم ملى را به پیكره جوامع تزریق كنیم و فرزندانمان را با هویت خودشان آشنا سازیم. اعتقاد دارم اگر ما بتوانیم فرزندان خود را با تمدن و میراث فرهنگى آشنا سازیم، هرگز از فرهنگ غرب متاثر نخواهیم شد.
فرهنگ غربى تفاوت عمده اى با فرهنگ اسلامى دارد كه عمده آن به تعریف از ماهیت انسان مربوط مى شود. برحسب فرهنگ غربى، انسان موجودى است كه معنویت فرع و روبناى زندگى اوست؛ انسان در عصر تكنولوژى به درجه اى از پیشرفت رسیده كه دیگر نیازى به ارتباط با یك مبدأ قدسى و آسمانى نداشته باشد. این تصور باطل كه در فرهنگ غرب رشد پیدا كرد، انسان محورى را جایگزین خدا محورى كرد و بر همه ارزشهاى الهى و آسمانى خط بطلان كشید.
البتّه ناگفته نماند كه وضعیّت فعلی جامعه ی ما با وضعیّت مطلوبی كه یك نظام اسلامی از نظر فرهنگی باید ایجاد نماید، فاصله ی زیادی دارد؛ لیكن اگر همه با انصاف به جوامع غربی توجّه نمایند در می یابند كه با وجود پیش رفت در علم و تكنولوژی، به خاطر سیر قهقرایی در مسائل اخلاقی و معنوی، با مشكلات اجتماعی فراوانی روبه رو هستند، به طوری كه بسیاری از افراد در این جوامع با اضطراب روحی مواجه اند و با احساس پوچی و بی هدفی در زندگی، گم شده ی حقیقی خود را ـ كه با یاد او، دل ها آرام می گیرد ـ در زندگی ماشینی نمی یابند؛ لذا آمار قتل، جنایت، سرقت، فساد و فحشا و مبتلایان به بیماری های مربوط به اعصاب و روان، روز به روز افزایش یافته و با سست شدن بنیان خانواده، بیماریی چون ایدز، مانند كابوسی مرگ بار در مقابل بشر، پدیدار گشته است؛ بنابراین، تقلید كوركورانه از آنان برای ما نه مطلوب است و نه ممكن.
بى شك بالاترین و والاترین عنصرى كه در موجودیت هر جامعه ، دخالت اساسى دارد "فرهنگ " آن جامعه است . اساسا فرهنـگ هر جامعه ، هویّت آن جامعه را تشكیل مى دهد و با انحراف فرهنگ ، هر چند جامعه قدرتمند و قوى باشد، ولى پوچ و پوك و میان تهى است . اگر فرهنگ جامعه اى وابسته و مرتزق از فرهنگ مخالف باشد، ناچار ابعاد دیگر آن جامعه به جانب مخالف ، گرایش پیدا مى كند.
جرج جرداق نویسنده معروف لبنانى مى گوید:
من سالها نگران از بین رفتن ارزشهاى ملى كشورهاى با هویت بوده ام، به اعتقاد من اگر بخواهیم مرضِ بى هویتى را معالجه كنیم، باید از خودمان شروع كنیم و از تبلیغات خودى دریچه اى به دلهاى ملتهایمان بگشائیم تا از آن روح رشادت و اراده مستحكم ملى را به پیكره جوامع تزریق كنیم و فرزندانمان را با هویت خودشان آشنا سازیم. اعتقاد دارم اگر ما بتوانیم فرزندان خود را با تمدن و میراث فرهنگى آشنا سازیم، هرگز از فرهنگ غرب متاثر نخواهیم شد.
فرهنگ غربى تفاوت عمده اى با فرهنگ اسلامى دارد كه عمده آن به تعریف از ماهیت انسان مربوط مى شود. برحسب فرهنگ غربى، انسان موجودى است كه معنویت فرع و روبناى زندگى اوست؛ انسان در عصر تكنولوژى به درجه اى از پیشرفت رسیده كه دیگر نیازى به ارتباط با یك مبدأ قدسى و آسمانى نداشته باشد. این تصور باطل كه در فرهنگ غرب رشد پیدا كرد، انسان محورى را جایگزین خدا محورى كرد و بر همه ارزشهاى الهى و آسمانى خط بطلان كشید.
البتّه ناگفته نماند كه وضعیّت فعلی جامعه ی ما با وضعیّت مطلوبی كه یك نظام اسلامی از نظر فرهنگی باید ایجاد نماید، فاصله ی زیادی دارد؛ لیكن اگر همه با انصاف به جوامع غربی توجّه نمایند در می یابند كه با وجود پیش رفت در علم و تكنولوژی، به خاطر سیر قهقرایی در مسائل اخلاقی و معنوی، با مشكلات اجتماعی فراوانی روبه رو هستند، به طوری كه بسیاری از افراد در این جوامع با اضطراب روحی مواجه اند و با احساس پوچی و بی هدفی در زندگی، گم شده ی حقیقی خود را ـ كه با یاد او، دل ها آرام می گیرد ـ در زندگی ماشینی نمی یابند؛ لذا آمار قتل، جنایت، سرقت، فساد و فحشا و مبتلایان به بیماری های مربوط به اعصاب و روان، روز به روز افزایش یافته و با سست شدن بنیان خانواده، بیماریی چون ایدز، مانند كابوسی مرگ بار در مقابل بشر، پدیدار گشته است؛ بنابراین، تقلید كوركورانه از آنان برای ما نه مطلوب است و نه ممكن.
سبک زندگی کنونی ما در مواجهه با غرب مدرن
غرب فرهنگی و فلسفی با تفکری که در آن انسان می خواهد جای خدا را بگیرد و به صورت موجودی صاحب علم و اراده و قدرت و در جایگاه تشریع ظاهر شود و می بایست همه چیز را در تصرف و تملک خود درآورد، پدید آمد. غرب آن چنان که بسیاری از متفکران غربی نیز به آن اذعان کرده اند، کوشیده است تاریخی جدید با نگرش و هویتی جدید را برای انسان رقم بزند. امثال نیچه، هایدگر، هانری کربن، رنه گنون، شوان و فوکو هرکدام به نحوی به این تعارض اشاره داشته اند.
از آن جا که جامعه ایران یک جامعه دین دار، دین محور و خدامحور است و در آن پایبندی به دین و سنت تا حدود زیادی یافت می شود با ورود نگرش ها و اندیشه های غربی و جلوه های مدرنیته توسط افرادی چون میرزا ملکم خان، میرزا آقاخان کرمانی و آخوندزاده که از پیشروان آشنایی با تجدد بودند، این تضاد و چالش بین این دو فرهنگ کاملاً متفاوت، بروز پیدا کرد و هنوز این چالش ادامه یافته است.
عده ای که به جریان روشنفکری غیر دینی شهرت یافته اند با نام پیشرفت و توسعه و نفی عقب ماندگی تاریخی سعی در القای اندیشه های غربی و تجدد حاصل از رشد و گسترش بینش غربی بودند. عده ای دیگر کوشیدند راه های میانه را مطرح کنند و عده ای دیگر به نفی مدرنیته و نقد آن روی آوردند. البته هیچ کدام از ایشان به راهکار و راهبردی در خور برای این دوران گذار، دست نیافتند و به مقام پرسش و انتقاد اکتفا کردند. (در مقاله کدام غرب، کدام علم، کدام نرم افزار؟ در ویژه نامه انقلاب ناتمام 9دی به تفصیل در این باره سخن گفتیم)
تاریخ و سنت اسلامی ایرانی ما سودایی دیگر و نگاهی متفاوت و معترض نسبت به غرب دارد. مشکل این است که در عصر حاضر، تاریخ غربی تمام تاریخ بشر را پوشانده و در همه جا درباره گذشته بشر به طور کلی با موازین غربی حکم می شود. اکنون در نگاه غربزدگان عالم دو بخش دارد: یک بخش متجدد و یک بخش درگیر شده با سودای تجدد.
متأسفانه جامعه ایرانی علی رغم مقاومتهای آگاهانه روحانیت اصیل و مردم دین مدار با بسیاری از سنن خویش و امور هویتی و اشکال و قالبهای سبک زندگی دینی اش وداع کرد و عرصه را برای غرب زدگی فراهم نمود که منجر به تعریف جدیدی از هویت، زندگی، عالم، علم و دین و دینداری گشت.
باید این نظریه انتقادی رهبر شجاع انقلاب را درک کنیم که مواجهه تمدن ایرانی اسلامی با فرهنگ و تمدن غرب که امروزه بر تمام جهان سیطره یافته است، سبب تحولات بسیاری در تمام شئونات جامعه ایرانی شد و «چرا»هایی که ایشان مطرح می کنند نیاز به ریشه یابی معرفتی دارد.
ایرانیان همان طور که در برخی هویت و ارزش ها، دچار بحران شده اند، در سبک زندگی نیز در 100 ساله اخیر به ویژه از دوران روی کار آمدن رضاخان و تجدد آمرانه اش، دچار تشتت و تذبذب بسیار در نگرش ها و گرایش ها، آداب و رسوم، نظامات و سنن اجتماعی، باورها و حتی باورهای دینی خود گشته و سبک زندگی اسلامی ایرانی دچار تضادها و تناقض های بسیار شده است، به نحوی که از جامعه ما یک جامعه شبه مدرن ساخته است که نه می توان آن را سنتی و اسلامی نامید و نه می توان بر آن نام مدرن نهاد. باید از این تذبذب هویتی نگران بود. نگرانی در کلام انتقادی ولی امر مسلمین کاملاً قابل درک است.
رهبر انقلاب اسلامی می کوشند تا این فرضیه کلان را اثبات نمایند که زیستن ایرانی در زمانه کنونی، برآمده از مواجهه و نزاع دو سبک زندگی غربی و اسلامی است.
زمینه های فلسفی و فکری سبک زندگی غربی کدام است؟
تجدد و مدرنیسم یک گفتمان فلسفی و تاریخی است که آغاز آن را باید در عصر رنسانس یعنی قرن های 15و 16 سراغ گرفت. این گفتمان تاریخی سبب تحول درتمام ساحت های تفکر و زیستن بشر غربی گردید و تاکنون نیز این تحول هم در جغرافیای کشورهای غربی و هم در عالم شرق، ادامه دارد. هسته و دال مرکزی این مفهوم را می توان مفاهیم در هم تنیده خودبنیادی تفکر بشر، انسان گرائی (اومانیسم و هیومنیسم)، قدسیت زدایی و تقدس زدائی ماده گرا (ماتریالیسم)، تکنیک زدگی افراطی، غیب ستیزی و شریعت ستیزی و وحی ستیزی و متن گریزی دانست.
این تفکر مرکزی سبب پدیدار شدنِ هنر و ادبیات مدرن (رمانتیسم، کلاسیسیزم، رئالیسم، ناتورالیسم، اکسپرسیونیزم، کوبیزم و دادائیسم)، علم مدرن (آمپریسم، ساینتیسم، نگرش تکنیکی و...)، دین مدرن (پوزیتیویسم و دین پراگمات و...)، نظام سیاسی و شهروندی مدرن (ماکیاولیسم و سکولاریسم و شهروندی به جای مفهوم اخوت و برادری)، نظام اقتصادی مدرن (بورژوازی و سوسیالیسم و...)، تفکر مدرن (سوبژکتیویسم، پوزیتیویسم منطقی و...)، نظام اجتماعی مدرن (طبقات اجتماعی مدرن همچون طبقه متوسط و بورژوا، بسط فردیت اجتماعی و...) گردید.
تمامی این ها سبب شدند که سبک زندگیِ بشر زیست کننده در بستر مدرنیسم دگرگون شود و با سبک زندگی پیشین خود و همچنین با سبک زندگی سنتی و دینی فاصله بگیرد. همینجا خوب است منظورمان از واژه سنت را بیان کنیم؛
سنت در ساده ترین تعریفش به امور متعلق به گذشته تعبیر شده است. آن گاه که یک فرهنگ تاریخی می شود و درون مایه ها و بن مایه های یک تمدن می گردد، تاریخی شدن آن فرهنگ و آن تمدن، سبب پدیداری سنت به شمار می آیند. سنت را باید یک کلان فرهنگ تاریخی دانست که به انسان و زمانه اش هویت می بخشد. سنت اسلامی از منظر ما از آبشخور وحی و قرآن و نهج البلاغه و روایات سیراب می شود و امریست قدسی و آسمانی و ملکوتی که مرزهای شفاف و روشنی با خرافه گرائی و تحجر دارد.
به لطف حاکمیت فرهنگ ائمه معصومین بخش عظیمی از تاریخ ما و همچنین فرهنگ جاری ما، متأثر از دین و برآمده از دین است و دین شکل دهنده و پدیدار کننده سنت خاص در جامعه ایران بوده است. ضعف آشکار بسیاری از پژوهش ها و تحلیل ها پیرامون سبک زندگی، غفلت از جایگاه دین اسلام و مکتب شیعه در سنت و تاریخ و هویت جامعه ایرانی است، به نظر می رسد به این دلیل در مانیفست و منشور ارائه شده از سوی مقام معظم رهبری تمامی مؤلفه های سبک زندگی اعم از: هویت (فهم از خود، فهم از جامعه، فهم از تاریخ و...)، ارزش ها (هم صفات آرمانی و هم انسان های آرمانی)، معماری شهری و خانگی، نظام آموزش، زبان و ادبیات، هنر، خانواده (نظام و نقش)، روابط اجتماعی، ساختار اجتماعی، دین داری فردی و اجتماعی، نظام اقتصادی فردی و خانواده، نظام تغذیه و طب فردی و خانواده، رسانه، تکنولوژی، نحوه نگرش به عالم، نگرش به نظام سیاسی اجتماعی با مباحث دینی و اسلامی پیوند خورده است.
با توضیحات مبسوط قبل مشخص شد تغییر در سبک زندگی، اگر تغییر در ظاهر حیات مردمان است صد البته تغییر در ظواهر حیات بدون تغییر بواطن آن، راه به مقصود نخواهد برد. بنابراین در کنار پرداختن به ظاهر سبک زندگی باید به سراغ جان (اخلاق و افکار) انسان رفت و آن جا را آباد کرد که اگر چنین شد، سبک زندگی نیز آباد خواهد شد.
درست است که حیات، ظاهری دارد و باطنی، اما هیچ گاه ظاهر حیات جدا و منفک از باطن آن نبوده است، و مگر این همه سفارش به عمل صالح (که جلوه ظاهری حیات مؤمن است) به مثابه اولین قدم طهارت باطن و نفس، چیزی جز معنای یگانگی این دو را می رساند؟