شهرهای ایران(کجا بریم ؟)
شهر قُروه مرکز شهرستان قروه و در استان کردستان قرار دارد. اين شهر در دشت وسيعي در 93 کيلومتري شرق سنندج و شمال غربي همدان قرار دارد و از آغاز در طول جاده سنندج به طرف همدان توسعه يافته است.
پيشينه
مرکز حکومت اين شهر در گذشته روستاي قصلان بود که توسط «امانالله خان» بزرگ والي معروف کردستان احداث شده است. از نامهاي قديمي آن اسفندآباد بوده است.
مردم شهرستان قُروه به زبان ترکي و کردي تکلم ميکنند. اما مردم شهر قروه اصالتاً ترک زبان بودهاند . در حال حاظر بخش اعظم شهر به زبان کردي و قسمتي از آن به زبان ترکي صحبت ميکنند . ارتباط با شهر همدان از يک سو و تأسيس تشکيلات اداري تابع استان کردستان از سويي ديگر موجب گرديده که فرهنگ محلي از آميختگي فرهنگ ترکي و کردي به وجود آمده و در اين به هم پيوستگي، هسته جمعيتي و نگهداري ثابت و مداوم آن در منطقه بي نهايت موثر بوده است سبک خانهها و آداب و رسوم اجتماعي و تار و پود اصلي شهر قديمي قُروه که عناصر اجتماعي و ساختماني را به صورت ويژهاي دريکديگر ادغام کرده است، نشان از گذشتهاي اصيل و استوار دارد. قُروه يک منطقه کشاورزي مستعد است که درآمد مردم آن از اين محل و تاحدودي دامداري تأمين ميشود و اين خود وجبات تمرکز جمعيت در روستاهاي قُروه است. از مهمترين محصولات کشاورزي دشت فروه ميتوان به گندم، جو، سيب زميني، چغندر، انگور، يونجه، انواع صيفي جات اشاره نمود.
اين شهر داراي معادن سنگ و طلا است. يک شرکت استراليائي بنام ريوتينتودر مهر 1384 از کشف يک معدن بزرگ طلا در غرب قُروه و در منطقه داشکسن(ساري گوني) خبر داد، و اعلام کرد ميتواند با مشارکت در اين پروژه، توليد طلا را در ايران تا پنج برابر افزايش دهد، و در 12 تا 18 سال آينده نيز، بطور متوسط 4 ميليون تن سنگ معدن طلا در سال استخراج کرد.اين شرکت استراليائي 70 درصد از شرکت زرکوه را در اختيار دارد. زرکوه اين معدن جديد را کشف کرده است. تنها 30 درصد از سهام باقيمانده متعلق به ايران است!
قُروه داراي معادن مهم سنگ است که تأمين کننده سنگهاي ساختماني منطقه و کشور است. مهمترين سنگ هاي تزييني معدني قُروه چيني سفيد، کريستال، و گرانيت ميباشند. شهر قُروه همچنين داراي سه شهرک صنعتي آونگان، دلبران و سه راهي ميهم است.
معروفترين کوههاي قُروه کوه قره يارکه ,کولاوه، قلوز، ,بدر, حاج آقا، پنجعلي و پريشان است که اغلب اوقات سال پوشده از برف است و رودخانههاي معروف اين شهرستان تلخهرود، ازون، قُرهچايي, و طهماسبقلي هستند که آب آنها وارد رود بزرگ قزلاوزن ميشود. مهمترين رودخانه اين شهر، رودشور نام دارد.
نقاط ديدني
از اماکن تاريخي آن ميتوان از امامزاده سيدجلال الدين (بابا گورگور)، پل فرهادآباد، آرامگاه شيداي نازار، حمام قصلان و آثار صخرهاي فرهادتراش نام برد. تصوير زير درياچه سراب را به همراه کوه پوشيده از برف بدر نشان ميدهد.
مراکز ديدني قُروه عبارتاند از:
چشمه وينسار, سرانجيک, و باباگرگر.
اماکن تفريحي قُروه شامل:
سراب، خالصه, پارک رضوان، سنگ سياه، مانگاودول و سيفه
زَرّينه شهري است در استان کردستان در غرب ايران. اين شهر در بخش کرفتو شهرستان ديواندره قرار گرفته است. جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 1,446 نفر بوده است.
شهر زرينه در جاده ديواندره به سقز واقع شدهاست. زرينه از سردترين شهرهاي استان کردستان و ايران است.
غار كَرَفتو
اين غار جزء بخش كرفتو است و در منطقه اُوباتو «ههوهتو» صخرهاي از سنگهاي آهكي برفراز تپّهاي پديد آمدهاست كه قلعه و غار كَرَفتو ناميده ميشود. براساس مطالعات زمينشناسي، صخره قلعه و غار كَرَفتو در دوران سوم زمينشناسي شكل گرفتهاست. براساس بررسي و مطالعات انجامشده در اين غار، آثاري از انسانهاي اوّليه، مانند نقّاشيهاي روي ديوارها، يافت شدهاست كه نشان ميدهد اين غار زيستگاه انسانهاي اوّليه در اين منطقه بودهاست.
شهر مَريوان مرکز شهرستان مريوان در استان کردستان ايران است و در همسايگي مرز ايران و عراق قرار گرفتهاست. شهر مريوان در 125 کيلومتري شمال غربي سنندج قرار دارد.
قرار گرفتن در کنار درياچه زريوار، اورامان و طبيعت زيباي منطقه و همچنين ترانزيت و قاچاق کالا در مرز ايران و عراق (که فاصله آن از شهر کمتر از 20 کيلومتر است)، باعث رونق اقتصادي و گسترش مريوان شدهاست.
تاريخچه
نام مريوان
در گذشته هنگام صدور قبالجات و ذکر محل تولد در موقع صدور شناسنامه از دو کلمه مهروان و دژ شاهپور استفاده شده است. در باره وجه تسميه مريوان گمانهاي زير گفته شده:
در متون قديمي مريوان را “مهروان” متشکل از دو واژه مهر و وان به معني جايگاه مهر نوشتهاند.
اين منطقه داراي محصولات جنگلي مانند مازوج ، کتيرا و گز درختي بوده و عداي براي تجارت اين قبيل محصولات به اين منطقه آمده که گويا اهل مرو بوده اند و در همين محل ساکن شده اند. لذا، اين منطقه را مرويان خوانده که به مرور زمان به مريوان تغيير نام پيدا کرده است .
نيز گفته اند چون درياچه زريبار باتلاقي بوده و در نتيجه انواع مرغان آبي مهاجر در فصول مختلف به منطقه کوچ کرده اند و در زبان کردي به مرغابي مراوي گفته ميشود لذا منطقه بنام مراويان (جاي مرغابي) موسوم گرديد که در نتيجه گذشت زمان به مريوان تغيير يافته است.
آمده است عدهاي از مراوانيان پس از شکست و انقراض حکومت اموي در بغداد گريخته و در اين محل سکني گزيدند. از اينرو اين منطقه را مروانيان نام نهادند که بر اثر مرور زمان به مريوان تغيير يافته است.
بناي شهر
در بررسي متون تاريخي ميتوان شاهد درگيريها و تاختوتازها و لشکرکشي هاي متعدد در دشت مريوان بود. وجود قلاع متعدد و مستحکم نشان دهنده همين موضوع است. يکي از اين قلعهها که بعداً به قلعه مريوان معروف گشت، قلعه هلوخان است که در زمان حکمراني اردلانها در دوره صفويه بر روي کوهي که مشرف و مسلط به دشت و شهر فعلي مريوان ميباشد ساخته شد. بعدها در کنار اين قلعه ، به دستور امير حمزه بابان مسجدي با آجرهاي قرمز رنگ ساختند که به مسجد سرخ (مزگهوته سوره) مشهور شد. آثار اين مسجد، قلعه زندان، آب انبار و مدفن امام مسجد (شيخ احمد ابن الا نبار النعيمي) هنوز بر جاست. از آنجا که منطقه مريوان غالباً محل تاخت و تاز بوده اين قلعه ، مسجد و ساير اماکن آن هميشه توسط مهاجمان تخريب و بعداً و مرمت ميشد تا اينکه به دستور شاه صفي کلاً تخريب گرديد.
در کتاب حديقه ناصري نوشته ميرزا شکرالله سنندجي آمده است که در سال 1281 هجري شمسي در زمان حکومت قاجاريه، به امر ناصرالدين شاه در دو هزار قدمي درياچه زريوار قلعه نظامي بسيار مستحکمي ساخته شد. يک سال بعد به امر حاج فرهاد ميرزا معتمدالدوله، عموي ناصرالدين شاه بر وسعت آن افزوده شد. اين قلعه نظامي به نام قلعه شاه آباد موسوم گرديد. در کنار قلعه نظامي و به دستور فرهاد ميرزا قصبهاي احداث گرديد و چند خانوار از طوايف و سادات به آنجا کوچ کردند که براي آسايش و بهداشت مردم و نظاميان مستقر در قلعه دستور داد يک باب حمام و يک باب مسجد در کنار همديگر بنا نمايند. براي تامين آب آشاميدني مردم، حمام و مسجد و قلعه نظامي از درهاي که در شمال شهر فعلي مريوان و قريه دارسيران (يکي از روستاهاي قديمي مريوان که از دوران زنديه آباد بوده و هم اکنون يکي از محلات شهر مريوان ميباشد) و در دامنه کوه فيلقوس (فهيلهقوس) قرار دارد چند رشته قنات ايجاد کردند. دره نامبرده از همان تاريخ تا کنون به دره فرهاد مشهور است.
تا قبل از احداث قلعه شاه آباد، باستثناي قريه دارسيران تقربياً محل فعلي شهر مريوان خالي از سکنه و پوشيده از درختان جنگلي بودهاست.
در سال 1334 براي اولين بار در شهر مريوان با اعتبارات دولتي دبستان و دبيرستان احداث گرديد. دو سال بعد شهرداري و در سال 1338 دو حلقه چاه آب حفر و سال بعد موتورهاي پمپاژ آب نصب گرديد و در سال 1340 اولين موتور برق در مريوان به کار افتاد. مريوان در دهه 1330 دهي کوچک با چهار خيابان خاکي و تعدادي مغازه بود. تنها جاده مواصلاتي جاده قديمي و خاکي گاران (در محور سنندج-مريوان) بود.
در دوران جنگ ايران و عراق، مريوان همواره بمباران هوايي و موشکي ميشد و تعدادي از روستاهاي اطراف نيز بمباران شيميايي شدند. اما هيچگاه نيروهاي عراقي وارد اين شهر نشدند.
سَروآباد يکي از شهرهاي استان کردستان ايران است. شهر سروآباد مرکز شهرستان سروآباد است.
اين شهر تقريباً در 80 کيلومتري سنندج مرکز استان کردستان قرار دارد.
شهرستان سروآباد با مساحتی در حدود 1200 كیلومتر مربع ، تشكیل شده از دو شهر (سروآباد واورامان ) و 8 دهستان و 73روستا با جمعیتی بالغ بر 66709 نفر كه در هر كیلومتر مربع حدود 69 نفر اسكان یافته است .
شهرستان سروآباد با میكروكلیماهای متفاوت شامل مناطق كوهستانی و سردسیر تا مناطقی با آب و هوای تقریبا معتدل می گردد وحتی در بعضی از نقاط درختان مناطق نیمه گرمسیری جزء درختان بومی منطقه محسوب می شود و این مسئله دامنه برداشت یك نوع محصول را وسیع كه حتی پایان برداشت در یك نقطه همزمان با رسیدن آن در نقطه دیگر برای همان محصول می باشد .
ياسوکند شهري است در استان کردستان در غرب ايران. اين شهر در بخش کراني شهرستان بيجار قرار گرفته است. جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 3,846 نفر بوده است فتاح اسماعيلي شاعر گرانقدر در اين شهر ساکن است.کتاب اعزاز عشق از وي به تازگي به چاپ رسيده است.
از نظر آب و هوای اقلیمی شهر یاسوکند منطقه ای سرد و کوهستانی است که متوسط درجه حرارت در گرمترین ماه 32 درجه سانتی گراد و در سرد ترین ماه سال 6 – درجه سانتیگراد می باشد . متوسط میزان بارندگی سالیانه 320 میلی متر و رطوبت نسبی 64 درصد در سال می باشد .
با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه کشاورزی در جهت گسترش کشت دیم توسعه یافته است در بخش های مختلف سطح شهر و نیز اطراف آن تاکستانهای وسیعی به چشم می خورد که علاوه بر تامین مصرف محلی بخش عظیمی نیز به شهرستانهای همجوار فرستاده می شود و در واقع یاسوکند را می توان از باغهای وسیع انگور ش شناخت که این امر در وضعیت اقتصادی ساکنین نیز حائز اهمیت است .
انواع انگور تولید شده در شهر یاسوکند از لحاظ کیفیت در رتبه های ممتاز نمونه های داخلی قرار دارد بگونه ای که طعم انگور این منطقه در مقایسه با مناطق دیگر در مقامی بالاتر است . باغهای زیبای تاک به منزله کمر بندی در اطراف شهر پراکنده اند که در فصول برداشت انگور چهره زیبایی به شهر می بخشد .
مهمترین محصولات کشاورزی عبارتند از : گندم – جو – انواع انگور – سیب – گلابی – زردآلو و…
ارزوييه شهري است در استان کرمان ايران که در بخش ارزوئيه شهرستان بافت قرار دارد.اين شهر در فاصله 250 کيلومتري جنوب غربي کرمان واقع شده است.
اماکن مذهبي:
آرامگاه امامزاده پيرغيب(از نوادگان امام کاظم)
سيد يحيي در روستاي دولت آباد
روستاهاي مهم آن شامل سلطان آباد،وکيل آباد،دولت آباد،محمدآباد،دهشيخ،تخت خواجه،الله آباد و… ميباشد.در روستاي سلطان آباد آثار تاريخي جالبي وجود دارد ،از آنجمله ميتوان به چهارطاقي ساساني و تپه تاريخي (الله کشته اي) هر دو واقع در 3 کيلومتري جنوب روستا نزديک روستاي خالي از سکنه درب باغ اشاره کرد. نام ارزوييه در سفرنامه مارکوپولو ذکر گرديده است.ارزوييه که ارزوئيه هم خوانده ميشود،در نقشههاي قديمي با نامهاي آرزوييه،عروسوييه،ارزوشه ماران و … هم ديده ميشود. ارزوييه يعني ((سرزمين برنج)). دشتي است بسيار حاصلخيز و پربرکت و معروف به انبار غله استان کرمان است.جديدا به آن سرزمين خوشههاي طلايي هم ميگويند. اما منطقهاي بسيار محروم است که کمتر توجهي به آن ميشود.ارزوييه تنها منبع اقتصادي در بافت ميباشد اما به ارزوييه کم توجهي ميشود.
اندوهجرد شهري است در استان کرمان در جنوب شرقي ايران.اين شهر در بخش شهداد شهرستان کرمان قرار گرفته است.جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 2,915 نفر بوده است .
شهر اندوهجرد در ?20?کيلومتري جنوب شهداد و ?100? کيلومتري شمال شرق شهر كرمان واقع است. اندوهجرد در ميان کوهپايههاي کوهستان پلوار از سوي غرب و کوير لوت از سوي شرق قرار گرفته است.جمعيت سال 1386 آن را در حدود 4 هزار نفر تخمين زدهاند.
شهر اندوهجرد در سال 1383 خورشيدي از ادغام دو روستاي اندوهجرد و گوديز تشکيل شد.اين شهر تابستانها با مشکل آب آشاميدني روبرو است به طوري که به جيرهبندي آب ميانجامد.
از محلههاي اندوهجرد ميتوان به گوديز و شريفآباد اشاره کرد.
در منطقه اندوهجرد سدي به نام سد اندوهجرد و يک گسل زمينشناختي نيز به نام گسل اندوهجرد قرار دارد.در تاريخ 23 اسفند 1376 خورشيدي زمينلرزهاي در منطقه گلباف، روستاي اندوجرد را نيز لرزاند.
از محصولات اندوهجرد ميتوان به خرما و مرکبات اشاره کرد.
از سازهاي بومي منطقه اندوهجرد ميتوان به گونهاي بوق صدفي به نام سفيدمهره اشاره کرد.
فرهنگ:
زرند از شهرهای استان کرمان در جنوب شرق ایران است. این شهر مرکز شهرستان زرند است.جمعیت شهر زرند بنا بر سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران،بیش از ۵۴،۷۴۵ نفر بوده است.فاصله شهر زرند تا کلانشهر کرمان ۷۵ کیلومتر است.این شهر در شمال غربی کلانشهر کرمان واقع شده است.
زرند به دلیل داشتن منابع غنی معدنی از جمله ذغال سنگ، سنگ آهن و در برخی مناطق آن معادن مس یکی از صنعتی ترین شهرهای ایران می باشد که این باعث افزایش روزافزون جمعیت در این شهر شده است. از محصولات مهم کشاورزی این شهر پسته است.
آب وهوا واقلیم
آب وهوای شهر زرند نیمه کویری است.تابستان های نسبتاً گرم وزمستان های سردی دارد.میانگین بارش در شهر زرند۱۴۰میلی متر است و بیشترین میزان بارش در آذرماه با 1/34 میلی متر است.در اطراف شهر زرند مناطق کوهستانی زیادی هم وجود دارد.کوه هایی با ارتفاع بیش از۳۷۰۰ متر نیز در اطراف شهر زرند وجود دارد. مردم زرند بعد از سال ها انتظار شاهد بارش برف در روزهای 16 و 17 دی ماه سال 1392 بودند که در این دو روز بیش از 25 سانتی متر برف در این شهر باریدن داشت که این مقدار بارش در ۳۰ سال گذشته بیسابقه بود.
یکی از مراکز مهم شهرستان زرند که مجموعه ای از آثار باستانی را در خود جای داده، منطقه قدیمی یزدان آباد است. بخش یزدان آباد که در ۱۸ کیلومتری شمال زرند قرار دارد علاوه بر پیشینه تاریخی دارای سابقه فرهنگی نیز می باشد بطوریکه در سال ۱۲۹۷ شمسی اولین مدرسه در شهرستان زرند در بخش یزدان آباد گشایش یافته است. از نظر تاریخی جای جای آن پر از بناها و ساختمانهای قدیم است. بطوریکه آقای احمد نورالدینی بخشدار وقت یزدان آباد (سال ۸۵) اعلام داشته «بخش مذکور در قدیم دارای بازار بزرگی بوده و رونق اقتصادی زیادی داشته است»
منطقه یزدان آباد که دارای بزرگترین و بیشترین آثار خشت و گلی در شمال استان محسوب می شود دارای ویژگی خاص می باشد.یزدان آباد با ویژگی ۲۷۰۰ کیلومتر مربع وسعت و بالغ بر ۱۸۰۰۰ نفر جمعیت، ۱۵۲۰۰ هکتار وسعت اراضی باغی و زراعی دارد که تا کنون ۳۲۵۰ رزمنده و ۷۰ شهید تقدیم انقلاب کرده است.
کرمان از شهرهاي بزرگ ايران و مرکز استان کرمان درجنوب شرقي ايران است.اين شهر در بخش مرکزي شهرستان کرمان قرار دارد و جمعيت آن طبق سرشماري سال 1385 مرکز آمار ايران برابر با 515,114 نفر بودهاست.
تاريخچه:
در مدارک تاريخي و جغرافيايي اسلامي، از منطقه کرمان، کارمانيا، ژرمانيا، کرمانيا، کريمان، کارماني، کرماني و بوتيا ذکر شدهاست.برخي از جغرافيادانان، نام قديم کرمان را گواشير خواندهاند.گفته ميشود؛ گواشير همان (کورهاردشير)يا شهر اردشير بودهاست که به تدريج به (گواشير) تبديل شدهاست.اين شهر به واسطه آن که در قديم شش دروازه داشته به شهر شش دروازه نيز مشهور بودهاست.
قبل از اسلام:
قلعه دختر و قلعه اردشير از آثار دوران ساساني در مشرق شهر کنوني کرمان -که هنوز خرابههاي آنها برجاست – گواه بر اين است که لااقل در زمان اردشير بابکان در همين محل، شهري آباد يا قلعهاي مهم وجود داشتهاست.
مؤلف جغرافياي کرمان معتقد است که حدود 220 پيش از ميلاد، به هنگام فتح کرمان به دست اردشير اين محل «گواشير» نام داشته و مرکز ولايت کرمان بودهاست بنا به گفته هرودت کرمانيا از قبايل دوازده گانه ايران ميباشد و ساتراپي چهاردهم (دارا) مشتمل بر ايالت کرمان بودهاست.
در روايات اساطيري آمدهاست که کيخسرو کرمان و مکران را به رستم بخشيد همچنين نشانيهايي از فرمانروايي بهمن بر اين خطه ميدهند آنگاه روايت تاريخي اين سرزمين آغاز ميشود و اينکه در زمان هخامنشيان کوروش آن را تبعيد گاه نونيد قرار داد سپس سخن از حکومت اشکانيان را شکست داد و فرزند خود را که او هم اردشير نام داشت به حکومت کرمان گماشت گويند کرمان آخرين پناهگاه يزدگرد سوم پادشاه ساساني بودهاست.
بعد از اسلام:
در دوره اسلامي و مقارن با21تا 24 هجري قمري و سالهاي بعد از آن، کرمان همواره مورد هجوم اعراب قرار گرفت. در زمان حکومت خلفاي عباسي کرمان به شورشهاي مکرر دست زد ولي هيچ يک به سامان نرسيد تا سرانجام در سال 253 هجري قمري به تصرف يعقوب ليث، موسس سلسه صفاريان درآمد.پس از آن اين سرزمين در زير سلطه حکومتهاي قدرتمند زمان مانند سامانيان، ديلميان، آل بويه و سلاجغه قرار گرفت.در عصر غزنويان فرمانروايان خونريز و هوسران آرامش را از مردم گرفتند تنها در عهد سلجوقيان، حکومت ملک قاورد و فرزندانش بودکه در کرمان روي رفاه و آسايش ديد و آثاري چون مسجد ملک پديد آمد پس از حکومت 150 ساله سلاجقه باز بلاي غز بر کرمان نازل شد با حمله مغول براق حاجب از سرداران قراختائيان کرمان را به تصرف در آورد از اعقاب وي ترکان خاتون بر کرمان فرمانروايي يافت که در آباداني شهر کوشيد و دخترش پادشاه خاتون نيز حاکمي فاضل و حامي دانشمندان بود.اين سلسله از 619 تا 703 هجري قمري در کرمان سلطنت کردند.در زمان حکومت قراختائيان بود که مارکو پولو سياح معروف ونيزي از کرمان ديدن کرد.در سال 714 هجريقمري امير مبارزالدين محمد مؤسس سلسله آل مظفر، کرمان را تصرف کرد.تيموريان از سال 796 تا 834 برکرمان فايق آمدند سپس تني چند از طايفه قراقويونلو در کرمان به قدرت رسيدند.
سلاطين صفوي از 915 هجري کرمان را به متصرفات خود افزودند در 1005 هجري، گنجعليخان از سوي صفويه به حکومت کرمان رسيد که بر اثر تدبير و تداوم حکومت او، شهر چندي روي آسايش و آرامش ديد و زمانه براي ترقي و آباداني مناسب شد.
در روزگار افول قدرت صفويان، افاغنه، کرمان را به جزاي شهامت و مقاومت در برابر آنان به خاک و خون کشيدند و نادرشاه افشار هم هنگامي به کرمان رسيد که بر اثر کشتن رضاقلي ميرزا (پسرش) به جنون آدمکشي مبتلا شده بود او دستور گردن زدن مردم بيگناه را صادر کرد و يکي از بزرگترين قتل عامهاي معروف تاريخ کرمان را به راه انداخت. نادرشاه افشار و عمال او هنگام تسخير آن در سال 1160 ه. ضمن غارت و چپاول اموال اين مردم رنجديده بسياري مردان آن را سربريده و از کله آنان منارههايي ساختند. محله پامنار که هنوز هم به همين نام خوانده ميشود يادگار آن فاجعه و تجديد کننده خاطرات تلخ آن جنايت تاسف انگيز ميباشد.
کرمان، از کريم خان زند – که پادشاهي مردم دوست بود- نصيبي نبرد.او نتوانست کرمان را به قلمرو قدرت خود ضميمه کند.پس کرمان از اين سلسله خبري نديد و سهل است که به گناه حمايت از آخرين بازمانده زنديه (لطفعلي خان زند) گرفتار خشم آغامحمدخان قاجار شود که به روايت تاريخ، هفت من (به روايتي بيست هزار جفت و به روايتي ديگر هفتاد هزار جفت چشم)از مردم بي پناه در آورد!اگر چه جانشينان او تلاش کردند تابا اعزام حاکماني مدير و مدبر همچون محمداسماعيل خان نوري «وکيل الملک» و «ابراهيم خان ظهيرالدوله» به باز سازي شهر کرمان، و تحبيب قلوب بپردازند، و با برپايي آثاري چون مجموعه وکيل، و مجموعه ابراهيم خان، گذشتهها را به نسيان و فراموشي بسپارند، معذالک اينکه اقداماتي از اين قبيل در تحقق آن نظر موثر بوده يا نه، سوالي است که پاسخش به تاريخ سپرده ميشود.
آب و هوا:
استان کرمان داراي آب و هواي متنوعي است.مثلاً در قسمتهاي شمالي که نزديک کوير است، آب و هواي خشک و کويري، و در قسمت جنوبي آب و هوايي معتدل و دلپذير دارد.متوسط ارتفاع شهر کرمان از سطح دريا معادل 1755 متر است. بيشتر نقاط شهر کرمان با کوه احاطه شدهاست.کرمان شبهاي زمستاني بسيار سردي دارد.کوههاي جوپار و پلوار و جفتان در جنوب و جنوب شرق کرمان در تمام طول سال برف دارند.متوسط مقدار باران در طول سال در کرمان معادل 135 ميلي متر است.به دليل نزديکي کرمان به کوير لوت، اين شهر در تابستان گرم و در بهار داراي طوفانهاي شن ميباشد، ولي بطور کلي آب و هواي اين شهر به نسبت خنک است.قسمتهاي شمالي و شمال شرقي شهر کرمان که در مجاورت کوههاي صاحب الزمان قرار دارد از آب و هواي معتدل تري برخوردارند و قسمتهاي جنوبي و غربي شهر بواسطه نزديکي به بيابان، تابستانهاي گرمتري دارد و گرد و غبار هوا نيز بيشتر است.
ديدنيها:
مناطق ديدني و توريستي شهر کرمان بيشتر مناطق تاريخي و فرهنگي است. از مهمترين نقاط ديدني کرمان ميتوان به موارد زير اشاره کرد:
قلعه دختر و قلعه اردشير از يادگارهاي هنر معماري پيش از اسلامي است که قديمي ترين آثار تاريخي در کرمان به شمار ميروند و بقاياي آن اعجاب بينندگان را بر ميانگيزد.ساختمانهاي اين قلعه روي هم به دو قسمت مجزا تقسيم ميشوند. قسمتي که بر فراز قلعه نسبتاً مرتفع جنوب شرقي قرار دارد و سابقاً قلعه کوه ناميده ميشد و کاملاً به علت وضعيت طبيعي از قلعه ديگر مجزاست.قسمت دوم بر تپه کوتاه تري قرار دارد و به قلعه دختر يا آتشکده آناهيتا موسوم است.قلعه اردشير در بالاي تپه مرتفعي واقع شده که تا سطح جلگه قريب پانصد پا ارتفاع دارد.ديوارهاي قلعه از خشتهاي بسيار ضخيم ساخته شدهاست.
مسجد ملک که در قرن پنجم و در زمان تورانشاه سلجوقي ساخته شدهاست.
مشتاقيه، آرامگاه مشتاق عليشاه که به سه گنبد نيز شهرت دارد و از آثار معماري قرن سيزدهم است.
مسجد جامع کرمان يا مسجد جامع مظفري که از بناهاي قرن هشتم هجري است.اين مسجد از جمله مساجد چهار ايواني است با سر در رفيع، صحن، ايوان و شبستان.ارزشمند ترين قسمت بنا، کاشي کاري معرق محراب و سردر شرقي مسجد است.
گنبد جبليه از بناهاي منسوب به دوره ساساني (و بنا به روايتي منسوب به دوران سلجوقي) است که در شرق شهر کرمان قرار دارد و گنبد گبري نيز ناميده ميشود.پلان گنبد هشت ضلعي و روي اضلاع آن طاق نماهاي متعددي به چشم ميخورد. آنچه از سبک معماري اين بنا استنباط ميشود اين است که مربوط به اواخر ساسانيان است و يا اين که در اوايل اسلام با الهام از معماري ساساني ساخته شدهاست.
يخدان مؤيدي که براي ذخيره يخ به کار ميرفتهاست و در تقاطع خيابان ابوحامد و خورشيد واقع است.
بازار کرمان از نظر بزرگي و معماري در ميان بازارهاي ايران خاص و مثال زدني است.
مجموعه گنجعليخان اين مجموعه که از ميدان گنجعليخان، مدرسه گنجعليخان، حمام گنجعليخان، ضرابخانه و آب انبار تشکيل ميشود در زمان حکمراني گنجعلي خان بر کرمان و در دوران حکومت صفوي ساخته شدهاست.
مجموعه ابراهيم خان، ابراهيم خان ظهير الدوله حاکم کرمان (دوره قاجاريه) با ساخت بازار، حمام، آب انبار، مدرسه و خانه مدرس، باني اين مجموعه بودهاست.
مجموعه وکيل که به دستور يکي از فرماندهان ديگر در زمان قاجاريه ساخته شدهاست و شامل بازار وکيل (کرمان)، حمام وکيل(کرمان) و کاروانسراي وکيل(کرمان) است.
موزه صنعتي شامل گنجينهاي غني و ديدني از هنرهاي معاصر به ويژه نقاشيها و مجسمههاي استاد علياکبر صنعتي و… که در خيابان شريعتي و حدفاصل ميدان باغ ملي و چهار راه طهماسب آباد واقع است.
مسجد پامنار که از بناهاي قرن هشتم و از آثار حکومت آل مظفر است.
گنبد سبز يا قبه سبز که از بناهاي قرن هفتم هجري است.اين اثر از بناي مدرسه و آرامگاه قراختاييان کرمان تشکيل شدهاست.زيباترين قسمت اين بنا، ايوان کاشي کاري معرق آن است که در نوع خود بي نظير است.دو ستون پيچکي شکل در طرف ايوان نيز زيبا و جالب توجهاست.
پارک جنگل قائم با درختان انبوه کاج و آبشارهاي مصنوعي در اطراف آن و مسيرکوه پيمايي بر کوههاي صاحب الزمان که در شب نيز روشن است وپارکها و حوضهاي متعدد، از تفرجگاههاي مردم کرمان است.
آتشکده و موزه زرتشتيان شهر کرمان داراي جمعيت قابل توجهي از زرتشتيان و محل برگزاري جشنها و مراسم پيروان اين آيين است.
کرمان يکي از شهرهايي است که هنوز جشن سده (از جشنهاي ملي ايران) هر ساله 10 بهمن ماه در آن برگزار ميشود.تخت درگاه قلي بيگ در جنوب شرقي شهر کرمان و جنوب جنگل قائم با ابهت خود، نشسته در دل کوه، چشم هر بينندهاي را خيره ميکند.اين مکان مقبره يکي از نوادگان بهرام بيگ به نام درگاه قلي بيگ است.درگاه قلي بيگ از امراي اواخر دوره صفويه و رييس ايل افشار در کرمان بودهاست.
موزه بزرگ دفاع مقدس اين موزه که در زمان برگزاري کنگره بزرگداشت سرداران و 8000 شهيد استانهاي کرمان و سيستان و بلو چستان احداث شد ياد آور رشادتهاي مردم اين ديار در دوران دفاع مقدس است.
موزه شهيد باهنر اين موزه خانه پدري شهيد باهنر نخست وزير شهيد رجايي اسث که در خيابان شهيد باهنر واقع است.
باغ شاهزاده ماهان اين باغ مشهور در شهر ماهان از توابع کرمان و در فاصله 30 کيلومتري کرمان در دامنه شرقي کوه جوپار و دره تيگران قرار دارد.
مزار شاه نعمت الله ولي از عرفاي بنام که در شهر ماهان قرار دارد.
خيابانها و معابر مهم شهر:
از خيابانهاي مشهور کرمان ميتوان از شريعتي، بلوار جمهوري اسلامي، ميدان آزادي، هزارويک شب، شفا، الغدير، شهاب، استقلال، منتظري (جهاد)، احمدي (مطهري)، خورشيد، ميرزاآقاخان، مولوي، حافظ، سعدي، امام خميني، سرباز، زريسف، شاه(شاه نعمتالله ولي)، بلوار 22بهمن، ابوذر، رسالت ،مشتاق،خواجو و بلوار 24مهر ياد کرد.
جاذبههاي طبيعي:
کوهپايه مجموعه چندين روستا در شمال شرق شهر کرمان که در کوهستانهاي شمال شهر واقعند و به خصوص در فصول گرما پذيراي بسياري از شهروندان کرماني براي تفريح و گذران اوقات فراغت ميباشند.
آبشارکوهپايه از ديدنيهاي اين منطقهاست.
سه کُنج منطقه ييلاقي بسيار زيبا و خوش آب و هوا در شرق شهر ماهان واقع است.
سيرچ روستايي بسيار زيبا و ديدني درجنوب شرق شهر کرمان که محل تولد نويسنده زبر دستِ ايراني مرادي کرماني است.اين روستا منطقهاي برف گير است که در فصل سرما ميزبان ورزشهاي برفي است.اگر جاده اين منطقه برفي را به مدت 15 دقيقه ادامه دهيم به شهداد منطقهاي بياباني و بسيار گرم با کلوتهاي معروفش ميرسيم.سيرچ داراي چندين چشمه آب گرم است.
جوپار منطقهاي خوش آب و هوا در جنوب شهر کرمان و در بخش ماهان واقع است که کوههاي مرتفع آن مشهور ميباشد.
کوه جوپار کوههاي زيباي جوپار بيشتر موقع سال ميزبان تيمهاي کوهنوردي است.
دره تيگراندرهاي خوش آب و هواو سرد در دامنه کوه جوپار و بالا تر از باغ شاهزاده که درکناراين منطقه ييلاقي مقبره بي بي گرامي قرار دارد.
بُندر والي آباد مجموعه چندين روستاي خوش آب و هوا است که در شرق و جنوب شرقي کرمان واقع شدهاند.از مهمترين اين روستاها ميتوان به دِه بالا و گينکان و دهياري و ده ياسايي و دِه محمدشاه و… اشاره کرد.
روستاي داوران روستاي داوران در 35 کيلومتري شرق رفسنجان و بين راه رفسنجان زرند ميباشد.روستاي داوران به دليل سرسبزي، واقع شدن در ارتفاع، داشتن باغات ميوه از نقاط بسيار ديدني در اين شهرستان است.اماکن زيارتي بي بي گوهر در ابتداي داوران و شفاخانه حضرت علي عليه السلام در بالاي ده ميباشد…
سوغات کرمان:
کلمپه، قاووت، فالوده کرماني، قالي کرماني، پته، ادويه جات، زيره، حنا، پسته، ظروف مسي، چنگمال، کماچ سين ،سوهان زرند و…
مشاهير کرمان :
خواجوي کرماني، هوشنگ مرادي کرماني، ميرزا آقاخان کرماني، احمدرضا احمدي، علياکبر صنعتي، پرويز شهرياري، روحالله خالقي، علي اطهري کرماني، افسر کرماني، علي اکبر عبدالرشيدي ايرج کابلي، فردوس کاوياني، کيخسرو شاهرخ، پري صابري، فرخنده حاجيزاده، حميد حاجيزاده، محمدجواد باهنر، ميرزارضا کرماني، مظفر بقائي، احمد بهمنيار، شيخ احمد روحي، زردشت بهرام پژدو، ميترا منصوري، عماد فقيه کرماني، فواد کرماني، مجدالاسلام، مشتاق عليشاه، احمد ناظرزاده کرماني، فرناز ناظرزاده کرماني، دکتر عباس رياضي کرماني، علي اکبر سعيدي سيرجاني،دكتر مهدي رجبعلي پور ،سعيد نفيسي ، شروين محبي کرماني ، دکتر رستم سرايي،دکتر محمد ابراهيم باستاني پاريزي ، اميرحسين ايرانمنش ملقب به امير روج
نشريات کرمان:
استقامت (هفته نامه)، بيداري (هفته نامه)، آواي ماهان (هفته نامه)، اميد کرمان (هفته نامه)، بام کوير، توتيا، پايان هفته(هفته نامه)، بانگ جرس(هفته نامه)، حديث کرمان(روز نامه)، ثارالله(هفته نامه)، رودبار زمين(هفته نامه)، ذوالفقار(هفته نامه)،آواي بافت، صبح کرمان، طلوع بافت، عصر باور(هفته نامه)، عصر ظهور(هفته نامه)، کرمان امروز (روز نامه)، فرداي سبز(هفته نامه)، فردوس کوير (هفته نامه)، فراز کوير(هفته نامه)، کرمانشهر (هفته نامه)، کوثر کوير (هفته نامه)، نسل آفتاب (هفته نامه)، نداي بم، کرمان ورزشي، نسيم بهار، نگين کرمان و…
دانشگاهها :
دانشگاه شهيد باهنر کرمان
دانشگاه علوم پزشکي کرمان
دانشگاه آزاد اسلامي کرمان
دانشگاه ولي عصر رفسنجان
دانشکده فني شهيد چمران
مجتمع آموزش عالي خواجه نصير
آموزشکده فني شهيد دادبين
دانشگاه آزاداسلامي زرند
دانشکده صنعت ومعدن زرند
محیآباد در فاصله 18 کیلومتری جنوب شهرستان کرمان در مسیر بزرگراه هفت باغ در میان شهرهای ماهان و جوپار قرار دارد و از نظر آب وهوایی معتدل میباشد و در ارتفاع بالاتری نسبت به شهر کرمان قرار دارد.
جاذبه های محی آباد ، سرو کهنسال ، سرو سه قلو ، زیارتگاه سکینه خاتون و حبیبه خاتون از نوادگاه امام موسی کاظم (ع) و شازده عبدالهاز از نوادگان امام حسن مجتبی (ع) می باشد.
يكی ازشهرستان های استان كرمان در جنوبی ترين نقطه اين استان واقع شده است. شهرستان كهنوج در اصل روستايي از دهستانهای سرمشك، بخشساردوييه (شهرستان جيرفت) بوده و از اين رو تاريخ آن به شهرستان جيرفت وابسته است.
مركز اين شهرستان ازنظر جغرافيايی در 57 درجه و 42 دقيقه درازای خاوری و 27 درجه و 57 دقيقه پهنای شمالی قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دريا 490 متر است. شهرستان كهنوج از شمال به بم و جيرفت از خاور و جنوب خاوری به ايرانشهر و نيكشهر (سيستان و بلوچستان)، از جنوب به شهرستان جاسك (استان هرمزگان) و ميناب (هرمزگان) و از باختر به شهرستان های رودان و حاجی آباد (استان هرمزگان) محدود میشود.
مركز كهنوج در 86 كيلومتری جنوب سبزواران و در مسير راه بندرعباس ـ سبزه واران قرار گرفته است. آب و هوای کهنوج گرم و خشك و ميزان بارندگی سالانه 180 ميليمتر است. كشاورزی و دام داری از پيشههای اصلی مردم اين شهرستان بوده و آب كشاورزی از كاريزها، چاه های نيمه ژرف و رود فراهم می شود. محصولات كشاورزی اين شهرستان را گندم، جو، بنشن، ترهبار، مركبات، خرما و گردو تشكيل ميدهد. قالیبافی نيز مانند ساير شهرهای استان كرمان در اين شهرستان رايج است. اقتصاد كهنوج بر پايه كشاورزی، دامداری و قالیبافی استوار بوده و گندم، جو، مركبات، خرما، ترهبار و تا حدودی قالی صادرات اين شهرستان را تشکيل میدهند. مسيرهاي ارتباطي اين منطقه به اطراف را راه كهنوج ـ سبزواران به سوی شمال به درازای 86 كيلومتر و كهنوج ـ بندر عباس به درازای 195 كيلومتر به سمت جنوب باختری تشكيل ميدهد. براساس سرشماری سال 1375 جمعيت شهرستان كهنوج 194936 نفر و جمعيت شهر كهنوج 22558 نفر، شامل 4036 خانوار بوده است. مردم اين شهرستان مسلمان شيعه هستند و به زبان فارسی با گويش محلی صحبت می کنند. برخی از طوايف رودباری از جمله كندر در اين منطقه زندگی می کنند.
سخن از دیاری است که اگرچه راهش تا مرکز استان قابل توجه می باشد اما با این همه از آنجا که (( بعد منزل نبود در سفر روحانی )) مهرش همچنان با جسم و جان این سرزمین خدایی عجین است . کهنوج ستاره ای که در آسمان کرمان زمین از درخشش خاصی برخوردار است . این شهر جنوبی استان در سایه زمین های حاصلخیز کشاورزی و از همه مهمتر مردان و زنانی که فولاد وجودشان در کوره خورشید آبدیده شده ، امروز با عرضه محصولات مختلف کشاورزی بخشی از نیازهای کشور عزیزمان را تامین می کند .
تاريخچه و وجه تسميه نامگذاري:
وجه تسميه كهنوج اين است كه كهنوج از دو كلمه كهن يعني قنات و نو يعني جديدالاحداث تشكيل شده و به علت اينكه در گذشتهاي دور در اين منطقه قنات هاي فراوان وجود داشته كهنوج نام گرفته و به مرور زمان كهنوج شده است.
اماكن و آثار تاريخي:
قلعه تاریخی کهنوج
سنگ نبشته هاي زهمكان
تم ميش پرادم
هلیل رود
تقسیمات کشوری
شهرستان کهنوج دارای دو شهر فاریاب و کهنوج و دو بخش مرکزی و فاریاب است. این شهرستان دارای پنج دهستان به شرح زیر است: حور، کلاشگرد، مهروئیه، حومه و نخلستان.
بخش مرکزی شهرستان کهنوج
دهستان حومه (کهنوج)
دهستان نخلستان
شهر: کهنوج
بخش فاریاب
دهستان حور
دهستان کلاشگرد
دهستان مهروئیه
اقـــليم :
شهرستان كهنوج داراي اقليم بياباني گرم شديد ميباشد.ميانگين بارش سالانه در اين شهرستان 1/191 ميلي متر و دامنه تغييرات متوسط دماي آن از 1/13 الي 38 درجه سانتيگراد مي باشد.آب و هواي شهرستان كهنوج گرم است و ميزان بارندگي آن كم بوده و بيشتر به صورت رگبارهاي شديد ميباشد.
رودخانه (هليل رود) تنها رودخانه دائمي اين شهرستان ميباشد. اين شهرستان به علّت دارا بودن زمينهاي حاصل خيز و آبهاي زيرزميني فراوان اطراف جازموريان مساعد و مناسب براي كشاورزي و دامپروري است.
شهری است در استان کرمان. این شهر مرکز شهرستان منوجان در این استان است. جمعیت منوجان بنا بر سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، برابر ۱۲۵۸۷ نفر است.
این شهر دارای یک دژ تاریخی دیدنی است. کمبود آب از مهمترین مشکلات شهرستان منوجان است.
«عبدالله بن احمد مقدسی»، جهانگرد و جغرافینویس عرب سده چهارم هجری، در کتاب «احسن التفاسیم فی معرفه الاقالیم» منوجان را دیاری آباد معرفی کرده که مردم شهرهای دیگر برای گردش به آنجا میروند و نوشتهاست: «منوقان خود، در دو سوی درهٔ خشک کلان جای دارد که یکی گویین و دیگری زامان نام دارد و در میان آن دو دژ جامعی همانند هست.»
اماکن مذهبی منوجان عبارتند از: شاه اشرف و بیبی طیبه (خواهر امام رضا)، امامزاده حضرت عباس و امامزاده شاه سلطان سیف الدین، که قدمتشان به چند صد سال قبل بر میگردد.
راور درحاشيه كوير بزرگ ايران قرار گرفته و از شمال به كوير بزرگ، از جنوب به كرمان و زرند، از خاور و جنوب خاوری به كوير لوت و از باختر به بافق محدود می شود. از آن جا که اين منطقه بر سر راه كويری كرمان ـ شهداد قرار دارد راور ناميده شده است. به طوری كه گفته شده حدود 16 قرن پيش، راور محل زندگی زرتشتيان بوده و خاور زمين خوانده می شده است. مركز شهرستان راوراز نظر جغرافيايی در 56 درجه درازای خاوری31 درجه و 15 دقيقه پهنای شمالی و در ارتفاع 1175 متری از سطح دريا واقع است. آب و هوای راور معتدل خشك بوده و ميزان بارندگی سالانه 35 ميليمتر است.
برج های قدیمی راور
یخدان سنتی راور
بازار قدیمی راور
سرو کهنسال روستای طرز
كشاورزی در اين منطقه به صورت آبی انجام می شود و تنها نيمی از زمين ها قابل كشت هستند. از فرآورده های كشاورزی اين شهرستان می توان پسته، گندم، جو، پنبه، انار، انگور، انجير و تره بار را نام برد. دامداری اين قسمت شامل گاو و گوسفند و طيور میشود. اقتصاد راور بر اساس كشاورزی، دامداری و پيشه وری استوار بوده و قالی، پسته و پنبه صادرات اين شهرستان را تشکيل می دهند.
صنعت قاليبافی مهمترين صنعت دستي اين ناحيه را تشكيل ميدهد. پيش از توسعه سريع قالي بافي و به شهرت رسيدن آن صنايع كرباس بافي، شال بافي و گليم بافي و سفره بافي رواج داشته كه از ميان آنها به كرباس بافي توجه بيشتري مي شده است. با توجه به اين كه در گذشتهبيشتر لباس ها از كرباس تهيه ميشد؛ كشت وسيع لينه نيز در منطقه راور رواج داشته است.
قالی هاي اين منطقه با طرح های اردبيلی و كرمانی و نقش صحرايی، درختی، خوشهای، جنگلی، بوتهای، شاه عباسی و لاله بافته می شوند.
معادن كان سرب در تاج كوه، در شمال باختری راور و كان مس طرز در باختر اين منطقه موجود است. مردم اين شهرستان مسلمان شيعه و آريايی نژادند و به زبان فارسی با گويش محلی كرمانی سخن می گويند.
کوهبَنان شهري است در استان کرمان در جنوب شرقي ايران.اين شهر مرکز شهرستان کوهبنان است.جمعيت اين شهر در سال 1385، برابر با 10,457 نفر بوده است .
كوهبنان در قسمت شمال غربي استان كرمان قرار گرفته و فاصلة اين شهر تا مركز استان 168 كيلومتر است و داراي طول جغرافيايي ( َ17 و ْ56 ) شرقي و عرضجغرافيايي آن ( َ25 و ْ31 ) شمالي بوده و ارتفاع آن از سطح دريا 1945 متر است. رشته كوههاي به هم پيوسته كوهبنان از شمال غربي به جنوب شرقي امتداد دارد. بلندترين نقطة كوهبنان كوه داودان است كه 3660 متر ارتفاع دارد. (علت اين نامگذاري، رويش گياهان دارويي در آن است.) از شمال به شهرستان بافق، از جنوب به شهرستان زرند و از مشرق به شهرستان راور و بهاباد و از مغرب به نوق رفسنجان و زرند محدود است.
تاريخچه:
از آنجا که کوهبنان در قديم مرز ميان محدوده کرمان و يزد بوده، حاکمان اين دو منطقه همواره بر سر آن نزاع داشتهاند.