شهرهای ایران(کجا بریم ؟)

لطیفی شهری از توابع بخش مرکزی شهرستان لارستان در جنوب استان فارس در ایران، و در چند کیلومتری شمال شرقی شهر لار واقع شده‌است.

ساکنان این شهر از دو قسمت شیعه و سنی تشکیل می‌شوند، از منظر دیگر شهروندان لطیفی را می‌توان به دو گروه با اصلیت «چرخوی» و «لطیف بو» تقسیم کرد.

شیعیان لطیفی نیز خود به سه قسمت تقسیم می‌شوند. گروهی که از ابتدا در لطیفی سکونت داشته‌اند. دو گروه دیگر جهرمی‌ها و ترک‌ها هستند که در زمان سیاست یکجانشینی رضا خان همانند آنچه در شهر لار اتفاق افتاد در لطیفی سکونت گزیده‌اند. تعدادی از شهروندان لطیفی در کشورهای عربی حوزه خلیج فارس سکونت دارند.

وجه تسمیه چرخاب

احتمالاً از پیرمردها و پیرزنها لطیفی یا روستاهای اطراف اصطلاح<چرخوی>یا <چرخ آب>را شنیده باشید، <چرخاو> همان <چرخاب> فارسی است و <چرخاب> مخفف <چرخ آب> یعنی همان وسیله‌ای است که در قدیم با آن آب را از چاه بیرون می‌کشیده اندو دلیل این نام گذاری نیز این بوده‌است که مردم این روستا از این وسیله استفاده می‌کردند. این موضوع در سفرنامه <ژان پاتیست تارونیه> سیاح و مؤلف فرانسوی که در زمان صفویه به لار مسافرت کرده‌است چنین نقل شده‌است:اول ماه آوریل ۵ ساعت بعد از نیمه شب به لار حرکت کردیم تا ۳ ساعت بعد از ظهر رفتیم و تمام در سنگلاخ ره سپردیم بیایان خشک و بی آب و علفی بود فقط یک قریه در این راه دیده شد، موسوم به <چرخاب> که درخت خرمای زیاد و قدری هم زراعت گندم داشت.

در سیصد سال پیش خالی از سکنه بود و تعدادی از اجداد و ساکنان فعلی لطیفی در سیصد سال پیش در فاصله ده کیلومتری خاوری لار در زیارتگاهی بنام <درویش عالی> زندگی می‌کردند، و ساکنان و ساکنان این منطقه از دو قوم <حسن چرخابی>و <باقر چرخابی> بودند و به آنان<چرخاب>می‌گفتند و از طریق کشاورزی و باغداری و به وسیله چاههای و چرخهای آبکش امرار معاش می‌نمودند و چرخاب به علت تخریب حوادث طبیعی و یا شاید از زمان حمله افغان‌ها و یا هنگام تسلط محمد خان بلوچ و یا بالاخره در زمان نادر شاه افشار و لشکر کشی وی این قریه خراب، و مردم آن را کوچانده باشند.

لازم به توضیح است: که علت انتخاب نام لطیفی به عنوان محل سکونت به خاطر وجود آبی بوده که از قنوات<نیمه سال> لار به طرف لطیفی سرازیر شده بود.
قبایل لطیفی

در این شهر چند قوم وجود دارد از جمله مردم بومی لطیفی ترک‌ها و جهرمی‌ها. اکثریت جمعیت لطیفی را مردم بومی تشکیل داده‌اند در رده دوم جهرمی‌ها و در رده سوم ترک‌ها.
جمعیت

جمعتیش در حدود ۱۰۰۰۰ نفر می‌باشد، که دو گروه تقسیم می‌شوند، اهل تشیع و اهل سنت که تمام کارهای اداری لطیفی به دست اهل تشیع است با ریس شورایی با نام اسکندر اکبری دارد که مذهب خود را از اهل سنت به اهل تشیع تعغیر داد.
دلیل بنیاد این شهر

گویا این قوم «چرخوی» در سابق در روستائی به همین نام «چرخوی» در نزیکی لار زندگی می‌کرده‌اند که امروزه از بین رفته‌است. تصور می‌رود که در حملهٔ افغان‌ها ویا هنگام تسلط محمدخان بلوچ ویا بالآخره در زمان نادر شاه ولشکر کشی وی این قریه «چرخوی» خراب ومردم آنرا کوچانیده باشند که قسمتی از آنها به نام (چرخوی) در قریه لطیفی سکونت کرده‌اند. تصور اینکه در هنگام لشکر کشی نادر شاه برای دفع محمدخان بلوچ وغلبه بر مردم شافعی مذهب لارستان وپرا کندن آنها این قریه ساخته شده باشد صحیح تر است.

زیرا طائفه‌ای که اکنون به نام «چرخوی» در روستای «لطیفی» در نزدیکی لار سکونت دارند سنی شافعی بوده وبا گروه دوم که به نام «لطیف بو» نامیده می‌شوند وشیعه هستند در قریه مزبور (لطیفی) زندگی می‌کنند.

مَرودَشت یکی از شهرهای ایران است که در استان فارس قرار گرفته‌است. این شهر در ۳۵ کیلومتری شمال شیراز واقع شده و آب و هوای آن کوهستانی و معتدل است. شهر «مرو دشت» مرکز شهرستان مرودشت است. جمعیت آن بر طبق سرشماری سال ۱۳۹۰ برابر با ۱۳۷،۰۸۷ تن است.

مرودشت از شهرهای شمالی استان فارس، با ارتفاع ۱۶۲۰ متر از سطح دریا و مساحت ۴۶۴۹ کیلومتر مربع است. این سرزمین به لحاظ موقعیت جغرافیایی ممتاز و آب و هوای معتدل و برخورداری از آب فراوان و خاک مناسب از دیر باز مورد توجه بوده و به دلیل ویژگی‌های طبیعی و سوق‌الجیشی، به سرعت گسترش یافته و اکنون دومین شهر استان فارس محسوب وبا توجه به موقعیت بازرگانی و کسب و کار بسیار مناسب آن و شرایط زندگی مناسب درحال رشد روزافزون است.

شهرستان مرودشت شامل ۳ بخش، مرکزی با(….)، کامفیروز با مساحت ۹۹۴ کیلومتر مربع و ۳۶ هزار نفر جمعیت، بخش سیدان با مساحت ۸۲۱ کیلومتر مربع و ۳۰ هزار نفر جمعیت، بخش درودزن با مساحت ۱۰۲۵ کیلومتر مربع با وجود تأسیسات بزرگ سد درودزن با آب و هوایی معتدل و زمینهای حاصل خیز و بخش مرکزی می‌باشد.
نام

نام این شهرستان احتمالاً برگرفته از دشتها و مرغزارهای سرسبز آن بوده است. همین طور که نخستین بار ابن بلخی در فارس نامه، ‹‹ مرو ›› را به عنوان یکی از محلات شهر باستانی استخر می‌نامد که با گذر زمان جای آن را بوستان تخت جمشید گرفته است. مرو در لغت به معنی چمن است که در اصل به صورت مرغ و مرگ بوده و مرغزار صورت بسیار متداول آن است. در قدیم علفزارها را مرغزار می‌گفتند و به نظر می‌رسد که مرودشت نیز مانند ارژن در آن زمان، جایی پوشیده از مرتع و چمن بوده است. کاوش‌های علمی و گمانه زنی‌هایی که در تپه‌های مختلف جلگه مرودشت انجام گرفته، نشان می‌دهد که هزاران سال پیش از آنکه داریوش کبیر، تپه سنگی را بر دامان کوه رحمت (مهر)، برای ساخت کاخ‌های بزرگ خود برگزیند، اقوام متمدنی در دشت وسیع آن، می زیسته‌اند. آثار بر جای مانده از قبیل ظروف سفالی منقوش یا ساده، و اسباب و وسایل زندگی آن دوره، همه و همه گویای این نکته‌اند. ویرانه‌های استخر و کاخ‌های تخت جمشید، بخشی از تاریخ این شهر را به نمایش می‌گذارند.

پیشینه تاریخی

پیشینه تاریخی این دیار به هزاره پنجم پیش از میلاد مسیح می‌رسد. پژوهشها نشان می‌دهد که این منطقه از ماقبل تاریخ تاکنون مسکونی بوده است. دشت وسیع مرودشت عمری به طول تاریخ شناخته شده ایران دارد و بارها شاهد دگرگونی و تحولات بسیاری بوده است. با تاسیس کارخانه قند مرودشت در سال ۱۳۱۴ هجری شمسی اندک اندک بر جمعیت و آبادانی آن افزوده شده است. وجود تعدادی از بناها و آثار تاریخی ایران در شهر مرودشت، این شهر به مهد فرهنگ و تمدن ایران زمین، گنجینه اسرار تاریخی، طلایه دار بزرگترین امپراتوری جهان باستان سرزمین اهورایی ایرانیان و نگهبان عظیم میراث گذشتگان، درآمده است.

مرودشت یکی از باستانی‌ترین مناطق ایران است که با پیشینهٔ کهن خود در طول تاریخ توجه بسیاری از باستان‌شناسان و دوست‌داران فرهنگ و تمدن ایرانی را به خود معطوف داشته است. مجموعه آثار به جای مانده ماقبل تاریخ و آثار شگفت انگیزتاریخی بیان‌گر این مطلب است که این شهرستان با اهمیتی ویژه، همواره مورد توجه بوده است. مجموعه کاخ‌های تخت جمشید که شاهکار مدیریت باستانی و دستاورد تلاش دستان آفرینش­گر معماران چیره‌دست دوره­های باستانی ایران بوده و از شهرتی هم‌سان با دیوار بزرگ چین و اهرام ثلاثه مصر برخورداراست، مهم­ترین مکان دیدنی شهرستان مرودشت را تشکیل می‌دهند. عظمت یگانه این بنا، به تنهایی گویای تاریخ شکوهمند تمدن ایران است و این درحالی است که این مجموعه تنها یکی، ولی مهم‌ترین اثر از بناهای تاریخی کشور ایران و استان فارس است. شهرهای قدیمی به همراه نقش‌ها و کتیبه‌های باستانی و کاخ‌های پادشاهان هخامنشی و چندین اثر تاریخی و قدیمی دیگر، از جمله جاذبه­های مهم شهرستان مرودشت به شمار می‌آیند. مجموعه کاخ های‌تخت‌جمشید، کاخ صدستون، کاخ داریوش، سنگ نبشته پهلوی، تخت گوهر یا تخت رستم، نقش رجب، آرامگاه اردشیر دوم و سوم، شهر قدیمی استخر (تخت طاووس)، قلعه استخر، برج زندان سلیمان، پل بند امیر و پل خان از جمله مهم‌ترین آثار تاریخی این شهرستان به شمار می‌روند.

وجود ۱۵۰ اثر گرانبهای باستانی و تاریخی در این شهر، به خصوص آثار برجای مانده تخت جمشید، نقش رستم، نقش رجب و پاسارگاد که جزء آثار ثبت شده جهانی هستند و دیگر آثار باستانی موجود که هرکدام به نوبه­ی خود منحصربه فرد هستند، باعث شده تا مرودشت گردشگاهی مناسب و زیبا برای مردم و جایگاه ویژه­ای برای جذب گردشگر از گوشه گوشه دنیا که با این آثار به خوبی آشنایند و خیره به عظمت و شکوه آنند، باشد.[۳] تاریخچه شکل گیری شهر مرودشت

همزمان با آغاز به ­کار ساخت کارخانه قند در سال ۱۳۱۲، نطفه­ آغازین شهر امروزی مرودشت بسته شد و صدای سوت بازگشایی کارخانه قند در سال ۱۳۱۴ بسان گریه نوزاد در بدو تولد، تولد شهر مرودشت را نوید داد. تا سال ۱۳۲۹ تنها کارکنان کارخانه قند در منازل سازمانی و تعدادی ازفروشندگان تجهیزات موردنیاز کشاورزی سکونت داشتند که خیابان منتهی به روستای امیرآباد در فاصله ۵/۱کیلومتری غرب کارخانه ساخته شد و به خیابان امیرآباد شهرت یافت. شهرداری خودگردان در سال ۱۳۳۲ توسط انجمن شهر تأسیس و با رشد سریع چند خیابان کوچک اطراف، شهرداری رسمی در سال ۱۳۵۲ با هدف رسیدگی به وضعیت تخت جمشید تا پل خان جهت برگزاری جشن­های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی بوجود و بخشدار زرقان به­ عنوان نخستین شهردار رسمی مرودشت شروع ب­کار نمود. هجوم کشاورزان مهاجر و همچنین سکونت سریع عشایر در آن سال­ها، رشد مرودشت را سرعتی دوصد چندان بخشید و در چشم برهم زدنی وسعت گرفت. ساخت سد درودزن در فاصله ۴۵ کیلومتری جنوب غرب و کارخانه پتروشیمی در فاصله ۵ کیلومتری جنوب غرب کارخانه (مرودشت) و همچنین آثار میراث جهانی تخت جمشید، همه و همه باعث شد تا بسیاری از مردم که از نبود امکانات رفاهی آن زمان دررنج بودند، در این شهر نوپا منزل گزینند. وسعت قابل توجه و پتانسیل­های بالقوه و بالفعل ویژه منطقه، باعث شد تا در سال ۱۳۵۷ و همزمان با پیروزی انقلاب اسلامی، شهر مرودشت به­عنوان شهرستان مستقل جای خود را در تقسیمات کشوری تثبیت نماید.

مشخصات جغرافیایی

شهرستان مرودشت به مرکزیت شهر مرودشت با وسعت ۴۶۴۹ کیلومترمربع، ۸/۳٪ کل مساحت استان فارس را به خود اختصاص داده است. این شهرستان از شمال به شهرستانهای خرمبید و اقلید، از غرب به شهرستان سپیدان، از جنوب به شهرستان شیراز و از شرق به شهرستانهای ارسنجان و بوانات محدود می‌شود. شهرستان مرودشت تقریباً در مرکز استان فارس واقع شده است. مرکز شهرستان مرودشت در ۵۲ درجه و ۴۸ دقیقه طول جغرافیایی و ۲۹ درجه و ۵۲ دقیقه عرض جغرافیایی و ارتفاع ۱۵۹۵ متری از سطح دریا واقع شده است. خاکهای این منطقه کاملاً رسوبی و مواد تشکیل دهنده آن توسط رودخانه و متلاشی شدن سنگهای منطقه بوجود آمده که برای کشاورزی بسیار مناسب هستند. ناحیه شمالی از سرچشمه رود کر تا محل سد درودزن کاملاً کوهستانی و قسمت جنوبی و جنوب شرقی از سد درودزن تا دریاچه بختگان دارای دشتهای مسطح می‌باشد. عمده ترین کوههای این منطقه کوههای حسین و بید سندل، کوههای قلعه، و قلعه شکسته (این دو کوه به همرا کوه دشتک دارای ساختاری بسیار زیبا و ویژه هستند کوه قلعه که تنها یک راه برای ورود دارد و در طول این راه اثار بسیار ارزشمندی مانند برج‌های دیده بانی باستانی وجود دارد و بر فراز آن استخری ساخته شده از سنگ و ساروج مربوط به دوره ساسانی و همجنین سروی کهنسال که عمر آن به ۱۵۰۰ سال می‌رسد وجود دارد)، کوه سیاه با ارتفاع ۳۴۰۰ متر، کوه سید محمد با ارتفاع ۲۶۷۰ متر، کوه سارون با ارتفاع ۳۷۵۰ متر و کوه پالنگری با ارتفاع ۴۱۴۵ متر بوده و مهم­ترین رودخانه ­های این شهرستان، رودخانه سیوند (پلوار) و کر می‌باشند. توجه به شرایط اقلیمی و جغرافیایی این منطقه در ارتفاعات کوهستانی و دشتهای کم ارتفاع پوشش گیاهی متنوع دارد و از جمله جنگلهای بلوط، بنه، بادام کوهی، کیکم، ارژن، زالزالک، انجیر کوهی، آلوچه وحشی و گیاهان داردیی بسیاری مانند آویشن شیرازی، آویشن باریک، جاشیر، ریواس، کما، گون، موسیر، بلهر، لپو، لاله واژگون، بومادران و صدها گونه دیگر از گیاهان بومی زاگرس را دارد و در دشتها گیاهان مرتعی کنگر، خارشتر، خارزرد، اسپند و.. پرورش پیدا می‌کند. جمعیت این شهر، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۱۲۴۳۵۰نفر است. شهرستان مرودشت بدلیل جایگاه ویژه آن که یر بخش میانبد و معتدل استان فارس قرارگرفته است جایگاه رفت‌وآمد و برخرد ایلهای بزرگ استان فارس می‌باشد که ایل‌های باصری (که به گفته برخی پژوهش گران همان ایل پاسارگادی می‌باشد که با گذر زمان و پس از حمله تازیان به ایران به باصری تبدیل شده است)، قشقایی، عرب، بهارلو و نفر از آن جمله‌اند. ساکنان این شهرستان آریایی نژادند و به زبان فارسی گفتگو می‌کنند با این حال گویش‌های محلی، شیرازی، و ترکی قشقایی، لری در جای جای آن رواج دارد.یکی از گویشهای مردم این شهر بنام سیدی است که بیشتربین جوانان محله پشم زنی رایج است
آب و هوا

شهرستان مرودشت از نظر آب و هوا چهار فصل می‌باشد. آب و هوای این شهرستان در نواحی کوهستانی سردسیر و در سایرنواحی معتدل است. متوسط بارندگی سالانه در منطقه ۳۶۵ میلی‌متر و درجه حرارت بین ۴۱ درجه حداکثر و ۹ درجه حداقل می‌باشد.

جاذبه‌های تاریخی

مجموعه کاخ های‌تخت‌جمشید،تنگ بلاغی، کاخ صدستون، کاخ داریوش، سنگ نبشته پهلوی، تخت گوهر یا تخت رستم، نقش رجب، آرامگاه اردشیر دوم و سوم، شهر قدیمی استخر (تخت طاووس)، قلعه استخر، برج زندان سلیمان، پل بند امیر و پل خان از جمله مهم‌ترین آثار تاریخی این شهرستان به شمار می‌روند.

تخت جمشید، پارسه، پرسپولیس، پرسه پلیس، هزارستون و یا چهل منار که در شمال شهرستان مرودشت در شمال استان فارس (شمال شرقی شیراز) جای دارد، فاصله این مکان تاریخی توریستی تا مرکز استان ۵۰ کیلومتر می‌باشد. نام یکی از شهرهای باستانی ایران است که طی سالیان پیوسته، پایتخت باشکوه و تشریفاتی پادشاهی ایران در زمان امپراتوری هخامنشیان بوده‌است. در این شهر باستانی بنایی به نام تخت جمشید وجود دارد که در دوران زمامداری داریوش بزرگ، خشایارشا و اردشیر اول بنا شده‌است و به مدت حدود ۵۰ سال، مرکزی برای برگزاری مراسم آیینی و جشن‌ها به ویژه نوروز بوده‌است. در نخستین روز سال نو گروه‌های زیادی از کشورهای گوناگون به نمایندگی از ساتراپی‌ها یا استانداری‌ها با پیشکش‌هایی متنوع در تخت جمشید جمع می‌شدند و هدایای خود را به شاه پیشکش می‌کردند. بنیانگذار تخت جمشید داریوش بزرگ بود، البته پس از او پسرش خشایارشا و نوه‌اش اردشیر یکم با گسترش این مجموعه به بزرگی آن افزودند. بسیاری از آگاهی‌های موجود که در مورد پیشینه هخامنشیان و فرهنگ آنها در دسترس است به خاطر سنگ نبشته‌هایی است که در این کاخ‌ها و بر روی دیواره‌ها و لوحه‌ها آن حکاکی شده‌است. باور تاریخدانان بر این است که اسکندر مقدونی سردار یونانی در ۳۳۰ پیش از میلاد، به ایران حمله کرد و تخت جمشید را به آتش کشید و احتمالاً بخش عظیمی از کتابها، فرهنگ و هنر هخامنشی را با اینکار نابود نمود. با این‌حال ویرانه‌های این مکان هنوز هم در شهرستان مرودشت در استان فارس برپا است و باستان شناسان از ویرانه‌های آن نشانه‌های آتش و هجوم را بر آن تأیید می‌کنند. این مکان از سال ۱۹۷۹ یکی از آثار ثبت شدهٔ ایران در میراث جهانی یونسکو است.
نقش رستم

نقش رستم نام مجموعه‌ای باستانی در روستای زنگی‌آباد واقع در شمال شهرستان مرودشت استان فارس ایران است که در فاصلهٔ ۶ کیلومتری از تخت جمشید قرار دارد. این محوطهٔ باستانی یادمان‌هایی از عیلامیان، هخامنشیان و ساسانیان را در خود جای داده‌است و از حدود سال ۱۲۰۰ پیش از میلاد تا ۶۲۵ میلادی همواره مورد توجه بوده‌است زیرا آرامگاه چهار تن از پادشاهان هخامنشی، نقش برجسته‌های متعددی از وقایع مهم دوران ساسانیان، بنای کعبه زرتشت و نقش‌برجستهٔ ویران‌شده‌ای از دوران عیلامیان در این مکان قرار دارند و در دورهٔ ساسانی، محوطهٔ نقش رستم از نظر دینی و ملی نیز اهمیت بسیار داشته‌است.

در گذشته، نام این مکان سه‌گنبدان یا دوگنبدان بوده‌است که در بین مردم منطقه، به نام‌های کوه حاجی‌آباد، کوه استخر یا کوه نِفِشت نیز خوانده می‌شد و احتمالاً نام نقش رستم پس از آنکه ایرانیان بین رستم، پهلوان شاهنامه و سنگ‌نگاره‌های شاهان ساسانی ارتباط برقرار کردند به این مکان داده شد.

قدیمی‌ترین نقش موجود در نقش رستم مربوط به دورهٔ عیلام است که نقش دو ایزد و ایزدبانو و شاه و ملکه را به‌تصویر کشیده بود ولی بعدها در دورهٔ ساسانی، بهرام دوم بخش‌هایی از آن را پاک کرد و نقش خود و درباریانش را به جای آن تراشید. کعبه زرتشت بنای سنگی و بُرج‌مانند موجود در این محوطه‌است که به احتمال زیاد در دورهٔ هخامنشی ساخته شده بود و کاربرد آن تاکنون مشخص نشده است؛ بر سه گوشهٔ این بنا دو کتیبه از شاپور اول و کرتیر نوشته شده‌است که از نظر تاریخی ارزش زیادی دارند. چهار آرامگاه دخمه‌ای در سینهٔ کوه رحمت کنده شده‌اند که متعلق به داریوش بزرگ، خشایارشا، اردشیر یکم و داریوش دوم هستند که همهٔ آن‌ها از ویژگی‌های یکسانی برخوردارند.

اردشیر بابکان نخستین کسی‌ست که در این محوطه، سنگ‌نگاره‌ای تراشید و صحنهٔ تاجگیری‌اش از دست اهورامزدا را ثبت کرد. پس از وی نیز شاهان ساسانی صحنه‌های تاجگذاری‌شان یا شرح نبردها و افتخارتشان را بر سینهٔ کوه نقش کردند. اینکه اردشیر و پسرش شاپور دوم نقش‌برجسته‌هایی را در کنار نقش‌برجسته‌های همتایان هخامنشی خود در نقش رستم تراشیدند، احتمالاً نشان از راهکردی فرهنگی و سیاسی در تقلید از گذشته داشته‌است.

نقش رجب

نقش رجب محلی است در ۳ کیلومتری شمال تخت جمشید مرودشت که در آن شماری نقش‌برجسته از زمان ساسانیان برجای مانده‌است. مشهورترین این کنده‌کاری‌ها کتیبه شاپور یکم در نقش رجب و کتیبه کرتیر در نقش رجب هستند. آرایش و لباس آن دوره به وضوح مشخص است، اما نقش اهورامزدا و صورت شاهان ساسانی در حمله اعراب تخریب شده‌اند.
شهر استخر
استخر از بزرگ‌ترین شهرهای دوران خود بوده و به گفته تاریخ نویسان چهار دروازه داشته که امروزه یکی از آنها در سر پیچ دوراهی مرودشت ارسنجان قرار دارد و دیگری در جنوب مرودشت کنونی قرار داشته‌است.

در هفت کیلومتری ویرانه‌های تخت جمشید، ویرانه‌های شهر استخر معروف به «تخت طاووس» قرار دارد. آثار بجامانده از این شهر شامل دروازه سنگی، ستون‌ها و دیواره‌های سنگی است که به روزگار هخامنشی تعلق دارد. در این شهر، بازمانده سازه‌های اسلامی، ساسانی و اشکانی و ظروف و آثار سده‌های آغازین هجری در آن کشف شده‌است. آب شهر استخر از رود سیوند تامین می‌شده‌است. شهر استخر ۵ سال پیش از میلاد و ۱۰ سال پس از آن قدمت دارد و شاهد تاجگذاری‌ها و جشن‌ها و شکوه بسیاری بوده و صدها هزار نفر ساکن داشته‌است.

این شهر تا پایان پادشاهی ساسانیان از آبادترین و با شکوه‌ترین شهرهای ایران باستان بود، اما توسط اسکندر ویران گشت و بعد از آن توسط اعراب تسخیر گردید و به دلیل خیزش‌های پیاپی مردم (از سال ۲۳ تا سال ۲۹ هجری) بارها فتح شد و مردم آن قتل‌عام شدند و پس از آن تنها ویرانه‌ای از آن برجای ماند.

پل خان

پل خان مربوط به دوره صفوی است و در مرودشت، که بوسیله الله وردی خان بر روی رودخانه کر بتا شده است. این اثر در تاریخ ۲ آبان ۱۳۵۱ با شمارهٔ ثبت ۹۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کوه چمگان

کوه چمگان یا رحمت در بخش شمال شرقی شهرستان مرودشت واقع شده و به صورت منفصل جهت شمالی و جنوبی دارد. وسعت این کوه ۵۰ کیلومتر است و عرض آن حدود ۱۵ کیلومتر است. این کوه دشت ارسنجان را از مرودشت جدا می‌کند و تا کنون در دامنه‌های آن محوطه‌های دوران تاریخی و عشایری کشف شده‌است. نقش رجب و شهر استخر نیز در دامنه این کوه واقع شده‌اند که اهمیت زیادی دارند و در منظر فرهنگی تخت جمشید واقع شده‌اند === جاذبه‌های طبیعی === طبیعت جذاب و غنی شهرستان مرودشت به یاری منحصر به فردترین آثار تاریخی و باستانی این منطقه آمده و جلوه‌های اعجاب انگیزی از زیبایی‌های طبیعی را به نمایش گذاشته و این شهرستان را به لحاظ طبیعی نیز در ردیف مناطق دیدنی ایران قرار داده است. موقعیت طبیعی و چشم اندازهای درختان جنگلی وتوپوگرافی ناحیه کوهستانی و رودخانه‌ای، نمایش گر طبیعت غنی و زیبای شهرستان مرودشت هستند.

مناطق تفریحی و تفرجگاه­های منحصر به فرد، جذابیت‌های این شهر را صد چندان کرده که از جمله مناطق دیدنی آن، می‌توان به شکارگاههای طبیعی و متنوع، بهشت گمشده، آبشار دشتک، تیر باغ، و تنگ خشک اشاره نمود. رود کُر پرآب‌ترین روخانه زیرحوضه دریاچه بختگان از جنوب مرودشت می‌گذرد. دریاچه بسیار زیبای سد درودزن نیز استراحتگاهی ویژه و تحسین بر انگیز برای مشتاقانی است که از سرتاسر ایران، آسایش را در کنارش یافته‌اند. به راستی شهری با این ویژگی بی نظیر است.
بهشت گمشده
بهشت گمشده نام منطقه‌ای خوش آب و هوا و سرسبز در شهرستان مرودشت و کامفیروز است. نام اصلی این مکان تنگ بستانک بوده است که اکنون به بهشت گم شده مشهور شده است. منطقه حفاظت شده تنگ بستانک با مساحت ۱۵۳۲۴ هکتار در شمال غربی استان فارس و در فاصله ۱۲۰ کیلومتری شهر شیراز در بخش کامفیروز از توابع شهرستان مرودشت واقع گردیده است. میانگین ارتفاعی ان بین ۱۷۰۰_۳۷۰۰ متر می‌باشد تنگ بستانک درگذشته بیشتر شهرت محلی داشت و منطقه ییلاقی بخش‌های کامفیروز و بیضا محسوب می‌گردد. در گذشته مهمترین سودمندی آن برای روستاه‌های پایین دست استفاده از منابع آب برای مصرف شرب، کشاورزی و گردشگری موردی جوامع محلی بوده است وتا اواخر دهه ۵۰ برای شهرنشینان نامی نا آشنا بوده و کمتر مورد استفاده گردشگری فشرده قرار گرفت، اما از اوائل دهه ۶۰ این منطقه بتدریج توسط گروههای کوهنوردی و گردشگران طبیعت معرفی گردید و به لحاظ زیباییهای خیره کننده و چشم انداز طبیعی منحصر به فرد، توسط بازدیدکنندگان علاقه‌مند بهشت گمشده نام گذاری گردید.

آبشار دشتک ابرج

آبشاردشتک ابرج در ناحیهٔ دشتک ابرج در شهرستان مرودشت واقع شده‌است. این مکان دارای پتانسیل جذب گردشگر است و دارای دو آبشار زیبا هست به علت نبود راه مناسب در حال حاضر کمتر گردشگری به آن منطقه می‌رود.
سد درودزن
این: سد داریوش) در استان فارس در یکصد کیلومتری شمال غرب شیراز و بر روی رود کر ساخته شده‌است. ساخت این سد در سال ۱۳۵۱ هجری خورشیدی به پایان رسید و آب نوشیدنی شهرهای شیراز و مرودشت را پشتیبانی می‌کند. در حدود ۲۴۰۰ سال پیش نیاز به آب در این منطقه برای آبیاری مزارع هخامنشیان را وادار به ساخت سدی در حوالی روستای درودزن کرد. نگرش وسیع داریوش هخامنشی و به خدمت گرفتن مهندسی و همت ایرانیان باعث ساخت یکی از بدیع ترین سازه‌های آبی در این محل شد. این سد که با توجه به زمان ساخت یکی از شاهکارهای مهندسی جهان به شمار میره در بهترین نقطه از مسیر رود کر ساخته شده و از همان زمان به نام “سد داریوش” محل تامین آب جهت آبیاری کشاورزان به کار میرفته. تنها همین شاخصه کافی بود که در دوره‌های بعدی این سد مورد بازسازی قرار بگیره و نهایتاً در دوران پهلوی با توجه به نیاز ساخت سدی بزرگ، بهترین محل ساخت در همین نقطه استراتژیک تشخیص داده شد و همین امر باعث شد که بقایای سد داریوش از این محل به محلی در ۳ کیلومتری آن انتقال داده بشه.

سد جدید در سال ۱۳۵۱ به منظور تامین آب آشامیدنی و کشاورزی منطقه مرودشت و کامفیروز ساخته شد و جالب است بدانید که این سد نیز عنوان قدیمی ترین سد خاکی ساخته شده در خاورمیانه رو یدک میکشه. این سد در ابتدا با همان نام “داریوش” شناخته می‌شد که بعدها به نام “درودزن” که نام روستایی در نزدیکی آن است نامیده شد. ساخت این سد در سال ۱۳۵۱ شمسی به پایان رسیده و آب کشاورزی مناطق رامجرد، کربال و کناره مرودشت به مساحت ۱۱۲ هزار هکتار رو تامین میکنه. همچنین آب آشامیدنی مرودشت و بخشی از شیراز از این سد تامین میشه.

صنایع دستی

صنایع دستی این شهرستان شامل قالی بافی سنتی، گپه و گلیم، جاجیم، تنچه، حصیربافی، گیوه دوزی و غیره می‌باشد.

مزایجان یکی از شهرهای ، شهرستان بوانات در استان فارس می‌باشد.این شهر به وسعت حدود ۹.۵ کیلومترمربع دارای بیش از ۷ هزار نفر جمعیت و ۱۲۰۰ خانوار است.از مدخل ورودی تا انتهای شهر حدود ۴ کیلومتر فاصله‌است.از اماکن دیدنی این شهر می‌توان به چشمه پیر کدوئیه، رودخانه مزایجان، دو چشمه زرشک و بید مریم و سنگ رستم اشاره کرد. علاوه بر آن در شهرستان زرین دشت فارس هم روستای مزایجان وجود دارد که قلعه تاریخی آن بسیار مشهور می باشد.

موقییت جغرافیایی

مزایجان در بخش مزایجان شهرستان بوانات واقع شده‌است. از طرف غرب به کوههای تنگ پونه‌ای و سرسفیدو از طرف شرق به روستای‌های کرخنگان و توتک از توابع شهرستان خاتم استان یزد و از طرف جنوب به بخش سرچهان بوانات و از طرف شمال به روستای مهدیه و کوههای خالشت محدود است.

سابقه تاریخی

سابقه تاریخی این شهر به زمان هخامنشیان و عصر تخت جمشید می‌رسد اولین قبایل که در این شهر ساکن شده‌اند در نزدیکی چشمه‌ای به نام «پیر کدوئیه» سکنی گزیده‌اند که هنوز آثار قبور در نزدیکی چشمه با سنگهای قدیمی وجود دارد. چشمه پیرکدوئیه در غرب این شهر در پای کوه سرسفید واقع شده‌است. از خصوصیات این چشمه این است که درختان با قدمت چندصدساله در اطراف آن موجودمی باشد که عبارتند از درختان چنار، بوز، و… خصوصیت دیگر آن جاری شدن آب و سردی آب آن در تابستان و گرمی و اعتدال آب در زمستان است. چشمه فوق به دستور قوام السلطنه وزیر وقت رضاخان و به دست پزشک آن زمان روستا به صورت پارک ملی درآمد که هم اکنون نیز کتیبه سنگ نوشته آن در قسمت شمال غرب چشمه موجود است. در سالهای پرباران و به اصطلاح «ترسال» آب چشمه به حدود سی اینچ و بیشتر می‌رسد. این شهر در دامنه‌های منتهی‌الیه رشته کوههای زاگرس واقع است و از آب و هوایی معتدل کوهستانی برخوردار است. شهر در منطقه‌ای دشتی قرار گرفته که اطراف آن را کوههای قبله در جنوب، سفید در شمال و فالشت در غرب احاطه کرده‌است. این شهر مرکز بخش مزایجان است. روستاهای چنار سوخته در شرق، بادبر در جنوب غربی و مرشدی، قلعه آباده، عاصمی،، قدمگاه در شمال از توابع مزایجان است.در گذشته‌های دور مردم مزایجان در چند قلعه به نامهای پیرکدوئیه، اسدالله خان، میرزااحمد، میرزاهادی و قلعه دختر زندگی می‌کردند. ساکنان قلعه اسدالله خان از مهاجرین سوادکوه بودند که رئیس آنان رضاخان سوادکوهی بود که نوادگان آنهاهم اکنون در منطقه هستند.

وی از مالکان بزرگ منطقه قوام الملک بود که یک باغ اختصاصی با مساحت ۵هکتار داشت که با برج‌هایی مراقبت می‌شد و هنوز آثار آن باقی مانده‌است. گفته می‌شود، قوام الملک در تابستان در این محل اطراق می‌کرد و به استراحت می‌پرداخت. رئیس قلعه میرزاهادی خود میرزاهادی بودکه حدود ۴۰۰سال قبل از افراد «یاغ» بود که در مقابل نیروهای زمان خود ایستادگی کرد و درگیری به وجود می‌آید و در منطقه‌ای که محل درگیری مستقیم او بانیروها بود به نام (کشته رسان) امروز به باغ تبدیل شده‌است.

بعد از قوام، میرزا محمدخان شیرازی از مالکان عمده این منطقه بود که بعد از وی مالکیت به عبدالعلی خان دهقان، ابوالحسن خان و ابوالحسن خان دهقان رسید و تا زمان اصلاحات ارضی آنان مالکان مزایجان بودند.

مزایجان یکی از شهرهای ، شهرستان بوانات در استان فارس می‌باشد.این شهر به وسعت حدود ۹.۵ کیلومترمربع دارای بیش از ۷ هزار نفر جمعیت و ۱۲۰۰ خانوار است.از مدخل ورودی تا انتهای شهر حدود ۴ کیلومتر فاصله‌است.از اماکن دیدنی این شهر می‌توان به چشمه پیر کدوئیه، رودخانه مزایجان، دو چشمه زرشک و بید مریم و سنگ رستم اشاره کرد. علاوه بر آن در شهرستان زرین دشت فارس هم روستای مزایجان وجود دارد که قلعه تاریخی آن بسیار مشهور می باشد.

موقییت جغرافیایی

مزایجان در بخش مزایجان شهرستان بوانات واقع شده‌است. از طرف غرب به کوههای تنگ پونه‌ای و سرسفیدو از طرف شرق به روستای‌های کرخنگان و توتک از توابع شهرستان خاتم استان یزد و از طرف جنوب به بخش سرچهان بوانات و از طرف شمال به روستای مهدیه و کوههای خالشت محدود است.
سابقه تاریخی

سابقه تاریخی این شهر به زمان هخامنشیان و عصر تخت جمشید می‌رسد اولین قبایل که در این شهر ساکن شده‌اند در نزدیکی چشمه‌ای به نام «پیر کدوئیه» سکنی گزیده‌اند که هنوز آثار قبور در نزدیکی چشمه با سنگهای قدیمی وجود دارد. چشمه پیرکدوئیه در غرب این شهر در پای کوه سرسفید واقع شده‌است. از خصوصیات این چشمه این است که درختان با قدمت چندصدساله در اطراف آن موجودمی باشد که عبارتند از درختان چنار، بوز، و… خصوصیت دیگر آن جاری شدن آب و سردی آب آن در تابستان و گرمی و اعتدال آب در زمستان است. چشمه فوق به دستور قوام السلطنه وزیر وقت رضاخان و به دست پزشک آن زمان روستا به صورت پارک ملی درآمد که هم اکنون نیز کتیبه سنگ نوشته آن در قسمت شمال غرب چشمه موجود است. در سالهای پرباران و به اصطلاح «ترسال» آب چشمه به حدود سی اینچ و بیشتر می‌رسد. این شهر در دامنه‌های منتهی‌الیه رشته کوههای زاگرس واقع است و از آب و هوایی معتدل کوهستانی برخوردار است. شهر در منطقه‌ای دشتی قرار گرفته که اطراف آن را کوههای قبله در جنوب، سفید در شمال و فالشت در غرب احاطه کرده‌است. این شهر مرکز بخش مزایجان است. روستاهای چنار سوخته در شرق، بادبر در جنوب غربی و مرشدی، قلعه آباده، عاصمی،، قدمگاه در شمال از توابع مزایجان است.در گذشته‌های دور مردم مزایجان در چند قلعه به نامهای پیرکدوئیه، اسدالله خان، میرزااحمد، میرزاهادی و قلعه دختر زندگی می‌کردند. ساکنان قلعه اسدالله خان از مهاجرین سوادکوه بودند که رئیس آنان رضاخان سوادکوهی بود که نوادگان آنهاهم اکنون در منطقه هستند.

وی از مالکان بزرگ منطقه قوام الملک بود که یک باغ اختصاصی با مساحت ۵هکتار داشت که با برج‌هایی مراقبت می‌شد و هنوز آثار آن باقی مانده‌است. گفته می‌شود، قوام الملک در تابستان در این محل اطراق می‌کرد و به استراحت می‌پرداخت. رئیس قلعه میرزاهادی خود میرزاهادی بودکه حدود ۴۰۰سال قبل از افراد «یاغ» بود که در مقابل نیروهای زمان خود ایستادگی کرد و درگیری به وجود می‌آید و در منطقه‌ای که محل درگیری مستقیم او بانیروها بود به نام (کشته رسان) امروز به باغ تبدیل شده‌است.

بعد از قوام، میرزا محمدخان شیرازی از مالکان عمده این منطقه بود که بعد از وی مالکیت به عبدالعلی خان دهقان، ابوالحسن خان و ابوالحسن خان دهقان رسید و تا زمان اصلاحات ارضی آنان مالکان مزایجان بودند.

مصیری شهری است در استان فارس در جنوب ایران و مرکز شهرستان رستم است که در ۱۸ کیلومتری شمال شهر نورآباد ممسنی بر سر جاده اصلی شیراز-یاسوج-اهواز قرار دارد.

البته سیستم شهری در آن بسیار ضعیف بوده و متأسفانه به این شهر توجه چندانی نشده است و نزدیک‌ترین روستاها به آن از سمت شرق موردک میرخیرالله و شوسنی و ضامنی از شمال بردکوه و حاجی کوهی و از غرب گوراب و بابامیدان و… می‌باشد. شغل مردم اکثراً کشاورز ولی نخبه‌ها و تحصیل کرده‌های فراوان در داخل و خارج از کشور دارد.

مصیری یکی از شهرهایی است که دارای زمین های مساعد کشاورزی آبی است که از رودخانه فهلیان مشروب می شوند. این زمین ها در جلگه ای به نام رستم ماقع اند

مصیری مرکز خان نشین در دوران فئودالی بوده است. در مسیر تاریخ مصیری دارای روندی ناپیداست. شهر خفرک که از شهرهای باستانی است در غرب این شهر واقع بوده که آثاری از آن هنوز پابرجاست. آثاری نیز از شهر یا روستایی بزرگ در شمال شرق مصیری معروف به دره «کره تول باقری» در اول جاده روستای حاجی کوهی وجود دارد.

دره گرم که در شمال شرق مصیری واقع است نیز مکان بعدی این مردم است . آنها سال ها پیش به جنوب فعلی شهر مصیری نقل مکان کرده که سرکاری نام داشت. و حدود شاید 70 تا 80 سال چنانکه از آثار قبرها مشخص است، مصیری نام گرفته است که به عقیده اهالی از نام مصیری جد اصلی طایقه مصیری گرفته شده است2.

گروه ها و ساکنان مصیری

در مصیری گرو های متعددی زندگی می کنند که عبارتند از:
لرها، ترک ها و فارس ها

در اینجا از کتب و آثار و تحقیقات پژوهشگر عزیزآقای جلال یوسفی استفاده بیشتری می گردد، زیرا ایشان هم به منطقه آشنایی داشته و هم در زمینه های متعدد تحقیقاتی داشته اند. ترک ها اغلب با گوهر قشقایی دختر محمد حسین خان برادر صولت الدوله قشقایی هنگان ازدواج با حسینقلی خان رستم، بدین منطقه آمدند و در محله ای که به نام تیره آنها مشهور شد یعنی « عمله» سکنی گزیدند. فارسها را نیز اردکانی ها( سپیدانی ها)ی مهاجر و نیز کازرونی ها و برخی متفرقه دیگر تشکیل می دهند.
لرها

لرهای اصلی مصیری همان طایقه شاه حسنی یا « مصیری» هستند که در کنار خود گروه های مهاجر دیگری را در گذر زمان پذیرفته اند. این گروه ها عبارتند از: «مهبه ای ها»، «تیر تاجی ها»، « گوهرکانی ها» و افراد متفرقه ای از طوایف گنجه ای و غیره که در این شهر ساکنند.

علاوه بر این ها در مصیری عبداللهی های شرف الدین وگروهی از سادات شاه قاسمی در بخش غربی شهر ساکنند که قبل از اصلاحات ارضی به این مکان آمده و در اصلاحات ارضی زمین نیز در مصیری بدان ها تعلق گرفت. دو گروه دیگر:

1. سادات فخر (امامزاده علی) که قبلاً در حاجی کوهی در شمال مصیری زندگی می کردند در سال 1358 خورشیدی به تدریج در چند سال به شمال مصیری کوچ کرده و ساکن شدند.
2. بردکوهی ها: روستای بردگوه در 7 کیلومتری شرق حاجی کوهی قرار داردکه دردو دهه قبل این ها نیز به شرق مصیری مهاجرت کرده و در بین خود اقوامی چون اردکانی ها، رئیس های کهگیلویه و سادات عنا را جای داده اند.

اخیراً نیز با مرکز شهرستان شدن مصیری روستاهای باقری ، شوسنی و ضامنی در شرق و جنوب شرقی این شهر جزء شهر محسوب می گردند.
طایقه شاه حسنی یا مصیری

این گروه معتقدند که جدا بزرگ آنها شاه حسن بوده است( البته پسوند و شهرت شاه حسینی نیز بر برخی سنگ قبرهای این طایفه دیده می شود) . شاه حسن فرزندی داشته که « مصیر» نام داشته است. مصیر نیز دو پسر به نام « اسکندر» و« رحیم» داشته که هر کدام از این دو دارای فرزندانی هستند که هر یک اولادی را تشکیل می دهند.

اسکندر دارای دو فرزند به نام های میرزا علی و شاهین جان بوده که این دو دارای چهار فرزند پسر به نام های جان احمد، ولد، بابر و مراد بوده است وهر کدام ا این ها نیز دارای فرزندانی بوده اند. رحیم دارای دو پسر به نام های محمد علی و بارونی بوده که فرزندان پسر محمدعلی عبارت بوده اند از: کمال،جمال، صیدال و عبدال و فرزنان بارونی نیز عبارت بوده اند از: خلیل، کریم و محمد. لازم به یاد آوری است که تحقیقات ما نشان می دهد که در این شجره نامه اشکالات و نواقصی وجود دارد که انشاء اله با کامل شدن تحقیقات موضوع یاد شده اصلاح خواهد شد.
کشاورزی

مصیری روستای خان نشین بوده است و شاید حضور خان از رستم دو به این منطقه را بتوان به وجود زمین های مرغوب جلگه( صحرای) شاه حسنی دانست که از رودخانه فهلیان مشروب می شوند. درقدیم این جلگه مربوط به پج برادر بوده که ذکر نامشان گذشت و در مسیر گذر تاریخ دچار تحولات گردید تا به امروز رسید.
انواع محصولات کشت شده

در این زمین ها نهاده های متفاوتی می کاشته اند. در قدیم، کاشت پنبه،چغندر قند، برنج، گندم و برخی غلات دیگر مرسوم بوده است اما به تدریج این غلات محدود گردیده و به گندم و برنج محدود گردید و اخیراً نیز ذرت و گاه سویا، کنجد، ماش و…. نیز کاشته می شود اما مرسوم ترین نوع کشت ، در این زمین ها برنج و گندم است.

در زیمن های دیم نیز محصولاتی چون گندم، جو، عدس،نخود کاشته می شده و هنوز نیز کاشته می شود اما طی سال های اخیر به دلیل کمی نزولات آسمانی دیم کاری کمتر شده است.

شهرستان مُهر یکی از شهرستانهای استان فارس ایران است. مرکز این شهرستان، شهر مُهر است. این شهرستان از شمال و شرق به شهرستان لامرد محدود می‌شود و از طرف غرب با شهرستان جم در استان بوشهر هم مرز بوده و از طرف جنوب و غرب نیز به منطقه عسلویه در استان بوشهر امتداد دارد.

قدمت مناطقی از این شهرستان همچون دهستان فال و مرکز بخش اسیر به هزاران سال قبل یعنی دوران هخامنشی و زمان حکومت ساسانیان باز می‌گردد.

تقسیمات کشوری

این شهرستان دارای 5 بخش و ۸ دهستان و مجموعا دارای چهار شهر و ۱۲۲ روستا می‌باشد.

جغرافیا و زمین‌شناسی

از لحاظ زمین‌شناسی و توپوگرافی این شهرستان بر روی یک دشت ساختمانی واقع شده که شمال و جنوب آن را دو رشته کوه موازی احاطه کرده‌است. ارتفاع این کوه‌ها نسبتاٌ بریده و فرسایش یافته زیاد نیست و ازمارنهای آهکی گچی، نمکی و ماسه ایی با شیب ۵۰ تا ۷۰ در صد تشکیل شده‌است. آب و هوای منطقه بیابانی و گرم و خشک است که قسمت‌های وسیع ای از خاک ایران از جمله جنوب فارس شامل می‌شود. متوسط درجه حرارت به دست آمده با در نظر گرفتن موقعیت ارتفاعی و مختصات جغرافیایی حداکثر ۵۰ درجه و حداقل تا صفر درجه سانتی گراد متغیر بوده‌است. متوسط رطوبت ۴۲ درصد است که از اواخر خرداد به مدت ۴۵ تا ۶۰ روز تا سطح ۹۰ درصد در نوسان می‌باشد. میزان بارندگی طبق آمار ده ساله ۲۹۸ میلی متر برآورد شده که از سالی به سال دیگر متغیر است و شدت این تغییر نیز زیاد می‌باشد. سرعت وزش باد در منطقه بین ۵ تا ۷ کیلومتر در ساعت به مدت ۷۵ روز از سمت جنوب به سمت شمال شرقی است که از جمله آن می‌توان به بادهای موسمی اشاره کرد.

از لحاظ پوشش گیاهی به صورت خود رو ی مرتعی می‌توان بادام کوهی، بنه، انجیر، گون، ساری سولماز، شکر تیغال، قیچ، قره گز، بارهنگ، تنگرس، انار شیطان، گزوناترک که در زیر آنها علفهایی مانند شبدر، بهمن و بعضی گیاهان مشخص منطقه مدیترانه ایی می‌رویند را نام برد. از گیاهان دارویی منطقه می‌توان به یولاف با نام علمی SATIVA، ORIGANAVALGRE، AVENA گل شقایق با نام علمی PAVEATHOEAS و… اشاره کرد که از آن در درمان بسیاری از بیماریها استفاده می‌شود. از نظر زندگی جانوری منطقه دارای تنئوع خاص می‌باشد و انواع پستانداران مانند شغال، کفتار، خرگوش کل (بزکوهی)، روباه، گرگ و… پرندگانی چون تیهو، کبک، بلبل، کلاغ، کبوتر، گنجشک، جغد، باز شکاری، دم جنبانک، شاهین، عقاب و… در آن زندگی می‌کنند.
گردشگاههای طبیعی

تنک مهر و آبشار چک چک در بخش اسیر

نرگس زارهای واقع در نو آباد اسیر که از حیث نوع پرچم، ژنوم، گلازین و عطر در ایران منحصر به فرد می‌باشند.

تالاب فصلی وراوی، هرج که پذیرای پرندگانی همچون درنا و لک لک از مناطق سیبری است.
رودخانه شور که آب آن به علت عدم کیفیت قابل استفاده نمی‌باشد. آب مورد نیاز کشاورزی و آشامیدنی شهرستان از طریق زیر زمینی چون قنات، چشمه و آب انبارها تأمین می‌گردد.

جمعیت

جمعیت این شهرستان بر طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۵۴٬۴۱۳ نفر بوده‌است از این تعداد ۱۴۳۸۴ نفر در بخش مرکزی و ۱۱۶۵۲ نفر در بخش وراوی و ۱۳۲۰۶ نفر در بخش گله دار و ۱۲۰۳۰ نفر در بخش اسیر ساکن بوده‌اند از این تعداد ۶۸ درصد در نقاط روستایی و ۳۲ درصد در نقاط شهری ساکن هستند. تراکم نسبی جمعیت برای کل شهرستان ۲۶ نفر در هرکیلومتر مربع بوده که این رقم برای بخش مرکزی ۷۷ برای بخش گله دار ۴۲ و برای بخش وراوی و برای بخش اسیر ۱۶ نفر برآورد شده‌است.
وضعیت اقتصادی

این شهرستان با هزاران هکتار اراضی وسیع کشاورزی یکی از قطبهای کشاورزی در جنوب استان فارس به شمار می‌رود .

زنبور داری: تعداد کندوی عسل موجود در منطقه بیش از ۳۵۰ کلنی می‌باشد که از آن ۲۰۰۰ کیلو عسل به دست می‌آید.

صنایع: در بخش صنایع می‌توان به وجود پالایشگاه پارسیان مهر، کارخانه اسیر ماکارون، کارخانه یخ سازی، صنایع بسته بندی پلاستیک و تولید ظروف یکبار مصرف در اسیر اشاره کرد.

حمل و نقل: بخش حمل ونقل به عنوان یکی از مهم‌ترین مزیتهای اقتصادی در این شهرستان به شمار می‌رود. نزدیکی به آبهای خلیج فارس، قرا گرفتن در فاصله نزدیک با فرودگاه بین المللی عسلویه، قرار گرفتن بر سر راه ارتباطی پالایشگاه پارسیان به پارس جنوبی، راه ارتباطی شیراز-فیروزآباد / جم / عسلویه، محور اسیر / علامرو دشت و اتوبان مهر/ فرودگاه لامرد. شهرستان را به یکی از نقاط مهم استراتژیک تبدیل نموده‌است. نزدیکی به کشورهای خلیج فارس که موجب انتقال سرمایه‌های کلانی به شهرستان شده، خیرات و برکات فراوانی رابه ویژه در زمینه‌های مذهبی و آموزشی نصیب شهرستان نموده‌است. می‌توان با هدایت صحیح این سرمایه‌ها در بخش اقتصادی به ایجاد اشتغال در این شهرستان کمک شایانی کرد.

وضعیت تاریخی

سابقه تاریخی: وجود ابنیه و آثار باستانی موجود حکایت از قدمت چندین هزار ساله این منطقه دارد. برای نمونه می‌توان به مسجد جامع اسیر و محوطه باستانی تمب بت واقع در روستای شلدان در بخش اسیر اشاره کرد که مربوط به اوخر دوره هخامنشی و اوایل دوره ساسانی است.

آثار تاریخی:

تمب بت: آثار به جا مانده از یکی از کاخهای هخامنشیان در بخش اسیر بوده و این اثر از لحاظ معماری و نقش و نگاره‌هایی که در دل آن کنده شده‌است شباهت بسیار نزدیکی به معماری تخت جمشید دارد.

حمام وراوی: یکی از جالب‌ترین حمامهای دوره قاجاری که از دو فضای پنج ضلعی همراه با تون حمام تشکیل شده‌است. تخت پرس: در ارتفاع ۴۰۰ متری روی سطح بخشی از کوهستان شمال روستای هرج در بخش اسیر دیوار دفاعی به طول یکصد و پنجاه متر باقی مانده‌است.

استودانهای خوزی: این محوطه در دشت جنوبی به فاصله ۹ کیلومتری جنوب شرقی مهر در جنوب شرقی شهر مهر در جنوب شهر خوزی قرار دارد.

مسجد جامع اسیر: این مسجد در سال ۹۹ قمری در زمان خلافت عمربن عبدالعزیز ساخته شده و تا کنون چندین بار بازسازی شده‌است.استودانهای موجود در اسیر نیز از دیگر آثار تاریخی شهرستان محسوب می‌گردد.

چاه شرف:آثار به جا مانده از زمان قدیم در روستای چاه شرف شامل آسیاب سنگی- چاه حفر شده در سنگ به ارتفاع ۱۰ متر – و آثار گورنشین می‌باشد. قدمت این روستا باستانی بیش از ۷۵۰سال می‌باشد ویکی از کهن ترین روستاها جنوب فارس می‌باشد. امابه دلیل بی مهری مسئولان میراث فرهنگی اقدامات لازم جهت شناختن این روستا باستانی به مردم صورت نگرفته‌است.

دیگر آثار تاریخی شهرستان:

قلات دیلا در اسیر، قبرستان قدیمی زیغان، تنب زین : آثار به جا مانده از پادگان نظامی واقع در کوه مشرف به روستای قلعه محمد علی قناتهای واقع در تنگ مهر، تنگ فاریاب، تنگ خوزی، تنگ صادره، جایشور، تنگ شول و تنگ زیغان تنگ چاه شرف که به دوره ساسانیان باز می‌گردد.

برجهای نگهبانی واقع در شهر مهر و روستاهای صادره و فاریاب، مسجد جامع فال، قبرستان شاه محمد واقع در بخش اسیر، قلعه سرگاه، قلعه میر اسماعیل فال، غارهای (کله کله)وقلعه تاریخی دیلا واقع در بخش اسیر امامزاده محمد در تنگ خوزی، قبرستان قدیمی خوزی که سنگ قبرهایی مربوط به 700 سال قبل در ان وجود دارد قناتهای واقع در تنگ مهر، خوزی، صادره، قدمت آن بیش از دو هزار وپانصد سال می‌باشد.

شهر دوبرجی در استان فارس از توابع شهرستان داراب می باشدکه فاصله اش با این شهرستان 95 کیلومتر وبا شیراز 350 کیلومتر وبا استان هرمزگان 230 کیلومتر می باشد دوبرجی در گذشته به عنوان مرکز بخش فرگ داراب بوده که در حال حاضر این روستا به شهر تبدیل شده است در گذشته قدیم بعد از اینکه بیماری وبا در شهر قدیمی فرگ رایج شد قلعه فرگ خالی از سکنه گردید مدتها بعد شخصی به نام عبدالحسین خان اسماعیل خانی بعد از فتح قلعه مزیجان حاجی آباد ودسترسی به غنیمتهای فراوان درشمال قلعه فرگ قلعه ای بنا کرد که دارای دو برج بود وبتدریج اطراف این قلعه منازلی از رعیت ها و اقشار مردم ساخت و ساز شد که به نام روستای دوبرجی نام گرفت قلعه دوبرجی بعد از زلزله سال ۶۹ فرگ تخریب وتسطیع شد وبه جای آن مدرسه دبیرستان آمنه احداث گردید. در حال حاضر این روستا باجمعیت زیاد خود به شهری زیبا تبدیل شده است.

حفره فرو کش سورمق در تیر ماه 1388 بطور ناگهانی در 5 کیلومتری جاده سورمق به یزد بوجود آمد.این رویداد بصورت فروکش کردن زمین در سازند آهکی جمال و درکنار جاده اصلیمی باشد(شکل1،2،3). قطر و عمق آن به ترتیب 50 و 16 متر و شیب متوسط دیواره آن حدود 75 درجه و به سمت داخل حفره است(شکل4). مواد تشکیل دهنده دیواره عمدتاً از جنس سنگ آهک سیلیسی به شدت هوازده شده (هماتیتتی شده) می باشد(شکل5).این پدیده در اصل، فرو چاله (sink hole) است،ولی از آنجا که کمیته کارست و سازندهای سخت کشور (1373) اصطلاح حفره فروکش را معادل آن در نظر گرفته است،لذا در اینجا به همین ترتیب نامگذاری شده است.اظهار نظرات متفاوتی در مورد نحوه تشکیل آن نظیر،افت سطح آبهای زیرزمینی؛انحلال سنگ آهک،ریزش قنات و غیره وجود داشته که مطالعات دقیقتر در ارائه عامل بوجود آورنده این پدیده لازم به نظر می رسد.در آخر کار لازم به ذکر است که عبور و مرور وسایط نقلیه و عملیات جاده سازی به عنوان محرکهای بالقوه انسانی در ریزش این حفره می تواند موثر باشد

سورمَق (به پارسی میانه: سورمک ) یکی از شهرهای استان فارس ایران است. این شهر، در دهستان سورمق در بخش مرکزی از توابع شهرستان آباده قرار دارد و جمعیت آن طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر با ۳٫۱۲۲ نفر است.

سورمق در ۱۸ کیلومتری اقلید، ۲۲ کیلومتری آباده، ۶۵ کیلومتری دهبید و ۲۴۵ کیلومتری شیراز قرار دارد. روستاهای پیرامون آن عبارت‌اند از: دشت بیضا، باقرآباد، جوشقان، ده بالا، فیض‌آباد و آبادچشمه.
محلی‌ها این شهر را سورمه می‌نامند.

اطلاعات قدیمی

در جلد هفتم فرهنگ جغرافیائی ایران آمده:

قصبه سورمق مرکز دهستان سورمق بخش مرکزی شهرستان آباده است. دارای ۴۳۶۰ تن سکنه. آب آن از قنات. محصول آنجا غلات، پنبه، انگور، بادام است.

قصر بهرام در این دهستان قرار دارد که امروزه به دلیل شرایط جوی اب و هوایی نظیر سیل و باران و غیره چیز زیادی از این قصر باقی نمانده است

سلطان شهر یکی از شهر های شهرستان خرامه از استان فارس می باشد که در مورخه ۲۱/۱۰/۸۹ توسط هیئت دولت به عنوان مرکز بخش کربال به تصویب رسید و ابلاغ گردید در ذیل متن کامل مصوبه می آید.

“سه شنبه ب۲۱/۱۰/۸۹

با موافقت دولت؛شهرستان خرامه به نقشه تقسيمات كشوري استان فارس اضافه شدبا تصويب هيئت وزيران و بنا به پيشنهاد وزارت كشور شهرستان خرامه به مركزيت شهر خرامه از تركيب بخش‌هاي مركزي و كربال به نقشه تقسيمات كشوري استان فارس اضافه شد.به گزارش پايگاه اطلاع رساني وزارت كشور به نقل از پايگاه اطلاع رساني دولت؛ هيئت وزيران به استناد ماده (13) قانون تعاريف و ضوابط تقسيمات كشوري مصوب 1362 و با توجه به ويژگي‌ها و بافت جغرافيايي منطقه، شرايط، امكانات و تقاضاهاي مردمي با تشكيل شهرستان خرامه در تابعيت استان فارس موافقت كرد.
شهرستان جديد خرامه از تركيب بخش‌هاي مركزي به مركزيت شهر خرامه مشتمل بر دهستان هاي معز آباد، كفدهك و خير آباد و بخش كربال به مركزيت روستاي سلطان آباد مشتمل بر دهستان‌هاي سفلي و دهقانان ايجاد مي شود. همچنين خط مرزي بين دهستان داريان از توابع بخش مركزي شهرستان شيراز ودهستان خير آباد از توابع بخش كربال شهرستان شيراز مطابق نقشه 250000 اصلاح مي شود.
بر اين اساس، نام روستاي اسماعيل آباد پاييني از توابع دهستان سفلي نيز به روستاي اسماعيل آباد، نام دهستان كربال از توابع بخش كربال شهرستان شيراز به دهستان كفدهك و نام بخش كربال از توابع شهرستان شيراز به بخش خرامه تغيير مي يابد.
بر اساس اين مصوبه، دهستان معزآباد به مركزيت روستاي معز آباد جابري، مشتمل بر روستاها، مزارع و مكان‌هاي معزآبادجابري، قره قيه، هنگي سفلي، هلال آباد، ديودان، شمس آباد، جهان آباد، مزرعه خانباز معتضدي، مزرعه محكمي، مزرعه محمدي، مزرعه علي معتضدي، مزرعه رنجبر، مزرعه شيرواني و مزرعه كوچك علي زارع ايجاد مي شود.
همچنين بخش كربال به مركزيت روستاي سلطان آباد از تركيب دهستان‌هاي سفلي و دهقانان در تابعيت شهرستان شيراز ايجاد مي شود.
اين مصوبه از سوي محمدرضا رحيمي؛ معاون اول رئيس جمهور براي اجرا ابلاغ شده است.”
موقعیت جغرافیایی :
سلطان شهر در ۲۳/۵۳ درجه طول جغرافیایی و در ۶۷/۲۹ درجه عرض

جغرافیایی قرار دارد.

بقاء متبرکه :

در شهر سلطان شهر دو امامزاده وجود دارد یکی در شمال سلطان شهر که امام زاده ابراهیم (ع) می باشد و این امام زاده از نوادگان امام زین العابدین (ع) می باشد . و دیگری در شرق سلطان شهر که امام زاده بی بی رحیمه خاتون (س) می باشد و از نوادگان امام موسی کاظم (ع) می باشد .

این دو امامزاده محل و مامنی شده اند برای مردم مومن و خدا جوی سلطان شهر و روستا های بخش کربال که از آنان بهره معنوی می برند .

محصولات کشاورزی :

کشاورزی اصلی در سلطان شهر برنج گندم و جو می باشد که در سال های اخیر به علت خشکسالی و کمبود آب برنجکاری صورت نمی گیرد و مردم به کشت گندم و جو مشغول می باشد و هرساله هزاران تن در مزارع این شهر بدست می آید .

سِده شهري است در بخش سده شهرستان اقليد استان فارس در جنوب ايران.

اين شهر و نواحي اطراف آن يکي از مهم‌ترين شکارگاه‌هاي پادشاهان ايران باستان بوده و تپه‌هايي باستاني در پيرامون اين شهر ديده مي‌شود.تفرج گاه‌هاي اصلي آن چشمه قدمگاه، آبشار تنگ براق سده و درياچه سد ملاصدرا است. مردم اين شهر لرزبان هستند.
منطقه سده با جمعيتي معادل 17507 نفر ، 7/17 درصد از جمعيت كل شهرستان را در بر مي گيرد كه داراي 4026 خانوار مي باشد.از جمعيت 17507 نفري منطقه 8662 نفر مرد و 8845 نفر زن هستند.اهالي منطقه به زبان فارسي صحبت مي كنند، ولي لهجه لُري به دليل مجاورت با استان ياسوج و زبان تركي به دليل كوچ عشاير قشقايي به منطقه و ساكن شدن تعدادي از آنها نيز رواج دارد، مردم منطقه از نژاد آريائي ايراني مي¬باشند(به جز مردمي كه بنا به روايات مختلف از روسيه كوچ كرده در محل چركس دزكرد ساكن شده اند. در محدوده منطقه سده روستاهاي دهنو با جمعيت(141نفر)،رحمت آباد(648 نفر)،زين الدين(91 نفر)، شهرك امام خميني(298نفر)، مهجان(513نفر)، آسپاس(2069نفر)، پهلواني(456نفر)، اسلاميه(چركس، شرفي، رئيسان)(4187نفر)، مورپهن(266نفر)،پهناي بهي(297 نفر)، جمال بيگ(305 نفر)، خارستان سفلي(257نفر)، خارستان عليا(255 نفر)، سادات آباد(270 نفر)،قطارآغاج(147 نفر)،باصري آقاجان(142 نفر)، باصري هادي(248 نفر)، جواديه بوگر(276 نفر)، تنگ براق(425 نفر)، جدول نو(129 نفر)، نورآباد(طويله بند)(234 نفر)، حاجي آباد(374 نفر) و سده(5572 نفر) قرار دارند شهر سده يكي از بخشهاي شهرستان اقليد در شمال فارس مي باشد. كه داراي آب و هواي كوهستاني است. از طرف شمال به بخش مركزي، از طرف شرق به بخش حسن آباد و شهرستان مرودشت، از طرف جنوب به بخش كامفيروز، شهرستان سپيدان و استان كهكيلويه و بوير احمد و از طرف غرب به دهستان خسرو شيرين و شهرستان سميرم منتهي مي گردد. اين منطقه در موقعيت 30 درجه و 43 دقيقه عرض شمالي و 52 درجه و 15 دقيقه طول شرقي در ارتفاع 2160 متر از سطح دريا قرار گرفته است. غناي جاذبه هاي موجود درمنطقه سده سبب گشته است تا در اين منطقه چندين مكان تفريحي به عنوان منطقه نمونه گردشگري انتخاب شود.تنوع جاذبه ها درمنطقه سده به قدري زياد است كه تقريباً،براي هرسليقه اي،انگيزه كافي براي سفر به آن وجود دارد.طيف وسيـع جاذبه هاي موجود رامي توان براساس تنوع آنها به شرح ذيل طبقه بندي نمود. جاذبه هاي طبيعي جاذبه هاي طبيعي موجود در مقاصد غالباً اولين جاذبه هايي هستند كه توجه گردشگران را جلب مي كنند اين جاذبه ها شامل آب وهوا ، سواحل شني ،جنگل ها ،كوه ها ، راه هاي كوهستاني ، باغات ومزارع ،چشمه ها و….هستند .درسراسرجهان نماي طبيعي مهمترين عامل جذب گردشگر به شمار مي رود(الواني ودهدشتي ،109:1373).منطقه سده بسيار متنوع است كه عوامل مختلف و بسياري نظير وضعيت زمين شناسي ،توپوگرافي ،عوامل اقليمي و…..درتنوع وغناي آن موثر بوده است.محصولات كشاورزي ،مناطـق كوهستاني ،چشمه هاي متعدد و آب وهواي بسيارمطبوع تنها گوشه اي ازجاذبه هاي طبيعي اين منطقه را تشكيل مي دهد . يكي از عناصر سازنده ،مهم ونيرومند درشناختـه شدن يك منطقه به عنوان مكاني توريستي وگردشگري عامل آب وهوايي است . برخي ازگردشـگران اساساً به خاطر آب وهوا به مسافرت مي روند عده اي گرما را دوست دارند وعده اي برف راترجيح مي دهند ، افرادي كه آب وهواي گرم ومرطوب رادوست دارندبه گردشگاه هاي استوايي سفر مي كنند و… منطقه سده يك منطقه ييلاقي است كه ازآب وهواي پاك ومعتدل برخوردار است و در فصل بهار و تابستان عشاير قشقايي به اين منطقه كوچ مي كنند. درمقام مقايسه با شهرها وسايرآبادي هاي اطراف ،شرايط آب وهوايي ويژه اين منطقه محسوس تروملموس تراست .آب وهواي خنك ودل انگيز،بارندگي فراوان،زمسـتان هاي سردومرطوب ،تابستان هاي معتدل از ويژگي هاي خاص اين منطقه مي باشد .شرايط اقليمي خاص اين محدوده سبب گشته تاشاهد تنوع گياهي در(كوهستان و دشت) ومحصولات باغي و زراعي در اين منطقه باشيم . وزش نسيم خنك و ملايم به علت قرارگيري دردامنه كوهستان،فضاي سرسبز ،هواي مطبوع وپاك ،چشمه هاي جوشان، همگي سبب گشته تا اين منطقه ،خصوصاً مناطق تفريحي تنگ براق، قدمگاه، چهل شهيدان، بالنگان،گوربهرام و ساحل درياچه سد ملاصدرا به عنوان مناطق توريستي وخوش آب وهوا شـناخته شوند وبرهمين اساس هرساله پذيراي گردشـگران زيادي باشندكه براي زدودن خستگي ازجسم و روح خود به اين منطقه سفر مي كنند . چشمه قدمگاه چشمه قدمگاه در نزديكي شهر سده در دامنه كوه قدمگاه و در محلي با پوشش گياهي مناسب و محوطه اي سرسبز و درختكاري شده قرار دارد.اين قدمگاه از جمله قدمگاههايي است كه امام رضا در مسير حركت خود از مدينه به مرو در آن توقف داشته و استراحت كرده اند به همين خاطر مورد احترام مردم منطقه است و اعتقاد زيادي به آن دارند وچون داراي آب فراوان و درختان تنومند و كهنسال مي باشد، محل خوبي براي استراحت و تفريح مي باشد.در فصل بهار و تابستان گردشگران زيادي از شهر هاي مختلف بخصوص شيراز، اصفهان، يزد،آباده، اقليد، مرودشت و … به اين تفرجگاه مي آيند.موقعيت اين چشمه براي ايجاد تاسيسات و زيرساختهاي گردشگري، بسيار مناسب مي باشد.در حال حاضر از چشمه فوق4 رشته جوي اصلي(بادكي-فيلي-موئي-مارجان) منشعب مي شود و پس از دور شدن از سرچشمه، رشته هاي فرعي ديگري را تشكيل مي دهند. اين نهرها ابتدا باغات داخل و اطراف شهر كه بيشتر در قسمت جنوب و جنوب غربي بوده را سيراب و سپس زمين هاي كشاورزي كه بيشتر در سمت جنوب و جنوب شرقي هستند را مشروب مي سازد. در فصل زمستان مازاد آب به رودخانه بالنگان ريخته و از آنجا توسط رودخانة سفيد به رودخانة كر ملحق مي گردد. چشمه بالنگان چشمه بالنگان با جلوه هاي بسيار زيبا در منطقه اي به وسعت 3 هكتار در منطقه سده(روستاي حاجي آباد) قرار دارد.اين چشمه از سرچشمه هاي اصلي رودخانه كُر مي باشد. چشمه چهل شهيدان بدرستي قدمت چهل شهيدان به روزگار باستان مي رسد، چرا كه ايرانيان باستان آب را نماد پاكي وطهارت مي دانستند وبسيار احترام وتقديس مي كرده اند.آنان آب را نماد شفا تن و جان و روان مي دانستند. از اين رو آب را الهه پيدايش، زايش و باروري،موجب تندرستي وكاهش درد زايمان مي پنداشند و چنان با حرمت و احترام به اين پديده اعتقاد داشته اند كه در روزگار هخامنشيان چنانچه كسي آب دهان خود رادر آب يا در چشمه مي انداخت به قتل مي رسيد،پس همواره مورد تكريم بوده وهميشه در جوار آبها وخصوصاً سرچشمه هاي بزرگ آب معبد مي ساخته اند.واحتمال اينكه زيارتگاه سنگي فعلي چهل شهيدان بقاياي يك معبد بوده باشد نيز دور از ذهن نيست پس در آنجا بناهايي مي ساخته اند تا به عبادت بپردازند. پس براستي تمامي بنا هاي مقدس كنار آب متعلق به روزگار باستان وحاصل اعتقاد به آب و باورهاي مرتبط با آن بوده است. نام چهل شهيدان با تاريخ دژكرد پيوندي ديرينه دارد واين پيوند حاصل گرايش اعتقادي مردم دژكرد به اين مكان مقدس است.چشمه چهل شهيدان از بزرگترين چشمه هايي است كه همواره و از فراز روزگاران چشم هر رهگذري را به خود خيره نموده به طوريكه در كتاب فارسنامه ناصري نيز در بحث چشمه هاي فارس تحت عنوان چشمه شهيدان از آن ياد شده است. گوربهرام آسپاس در دره اي كه سابقاً شكارگاه پادشاهان و اُمراي ايران زمين بوده و به نام دره بهادران معروف گرديده است چشمه هاي بزرگ و عميقي موجود است و از جمله داراي چشمه پهناوري است كه آبهاي آن قسمتي از اراضي اطراف خود را به صورت باتلاقي درآورده است. در تواريخ مذكور است كه بهرام گور در سال 439 در اثناي شكار گورخر در اين باتلاق فرو رفته و ناپديد شده و ازآن به بعد باتلاق به نام گور بهرام خوانده شده است. رودخانه ها بيشتر رودخانه هاي منطقه سرچشمه اصلي رود كُر را تشكيل مي دهند. رودخانه كر از جمله رودخانه هاي پر آب استان فارس است كه از شمال غربي استان و از بلنديهاي سلسله جبال زاگرس منشعب شده و به سمت جنوب شرقي جريان پيدا مي كند.مهمترين سرشاخه هاي آن عبارتند از رودهاي گاوگدار(اوجان)،سفيد،دزكرد و شور شيرين.سواحل رودخانه ها محل مناسبي براي تفريح ، ماهيگيري و شنا مي باشند.دسترسي به رودخانه هاي منطقه از طريق جاده خاكي بين مزارع كشاورزي ميسر مي باشد. سد ملاصدرا با وجود سد مهم درودزن و تأمين آب براي بخشي از دشت حاصلخيز منطقه، بخش وسيعي از زمين‌هاي مستعد و قابل كشت در كامفيروز استان فارس بدون آب مانده بود. علا‌وه بر آن با جاري شدن سيلا‌ب‌هاي خروشان همه ساله خسارت‌هايي به كشاورزان منطقه وارد مي‌شد. براي حل اين مشكلا‌ت و به منظور تأمين برق در زمان اوج مصرف، تأمين آب شرب و صنعتي شهرشيراز و كنترل حجم آب سد درودزن، سد ملا‌صدرا در 60 كيلومتري بالا‌ دست سد درودزن واقع در شمال استان فارس، شهرستان اقليد، كيلومتر 22 شهرسده و روي سرشاخه اصلي رودخانه كر در محلي به نام تنگ براق ساخته شد. سد از نوع سدهاي خاكي (سنگريزه‌اي با هسته رسي(gc) با ارتفاع 72 متر، طول تاج 630 متر بوده و حجم مخزن اين سد حدود 440 ميليون متر مكعب است. آبگيري رودخانه در محل سد به طور متوسط سالا‌نه 360 ميليون متر مكعب است. تنگ براق تنگ براق، نام دره زيباي شمال روستا است. آبشار مارگون كه در روبروي تنگ براق از بلندي هاي صخره اي با آب فراوان سرازير مي شود، يكي از حيرت انگيزترين آبشارهاي ايران است. آب سد درودزن از تنگ براق عبور مي كند و انتهاي آن با ديواره هاي صخره اي با عبور از يك دشت، از شكافي عميق سرازير مي شود و آبشار زيباي تنگ براق را پديد مي آورد. غاري زيبا در ديواره صخره اي سمت چپ تنگ، پديد آمده است، كه منشاء آهكي دارد و از سقف آن، قطرات آب به كف غار فرو مي ريزد.

خومه‌زار شهر تازه تاسیسی است در شهرستان ممسنی که در تاریخ یکم آبان ماه هزار و سیصد و هشتاد و نه از توابع دهستان بکش یک بخش مرکزی شهرستان ممسنی در استان فارس از روستا به شهر ارتقاء یافت.[۲]

خومه‌زار دومین شهر پرجمعیت شهرستان ممسنی پس از نورآباد مرکز این شهرستان‌است.

وجه تسمیه

خومه زار بزرگترین روستای شهرستان ممسنی بود که به تازگی شهر گردد.که در ۱۰ کیلومتری جاده نورآباد – شیراز قرار گرفته‌است. ساکنان این روستا به زبان لری و ترکی گویش می‌کنند، خومه زار در لغتنامه دهخدا: خومه زار. [ م ِ ] (اِخ) دهی است از دهستان بکش بخش فهلیان و ممسنی فارس. واقع در جنوب خاوری فهلیان کنار راه شوسه ٔ کازرون به فهلیان.

بخش‌ها

خومه‌زار علیا
خومه‌زار سفلی

فهرست روستاها

هرایرز
گلگون
رازیانه کاری
جونگان
سرآب بهرام

خنج شهري باستاني در جنوب استان فارس قرار دارد. نام آن در روزگار باستان «هُنگ» يا «خُنگ» بوده‌است که همان واژه در گذر زمان تبديل به خُنج گشته‌است. براساس اطلاعات موجود در 30 درجه و 53 دقيقه طول شرقي و 27 درجه و 57 دقيقه عرض شمالي از نصف النهار مبدأ واقع شده‌است. ارتفاع شهر خنج از سطح دريا 650 متر است. فاصله‌اش با خليج فارس 90 کيلومتر، با شيراز 265کيلومتر، با لار 106 کيلومتر است.

پيشينه تاريخي
خنج داراي بيش از 2000 سال ديرينگي و دهها اثر گرانسنگ باستاني از روزگار هخامنشي و ساساني است. هُنگ در فارسي باستان به معناي گوشه و بيغوله بوده‌است. اين نام در اين موضوع بازتاب مي‌ يابد که خنج همواره داراي خانقاه‌ها و گوشه نشينان زيادي بوده‌است. «ناحيه خنج» از قريه بغرد تا کوره پانزده فرسخ، وعرض آن از تنگ باد تا چاه مينا 9 فرسخ است. بلوک جرمشت از ناحيه خنج به لطافت هوا وفراواني شکار مشهور است. خنج را در اصل «خُنگ» يا «هُنگ» به ضم خاء وسکون نون کاف فارسي به معني کَُنج و گوشه نوشته شده‌است. در قديم شهر خنج داراي شش هزار خانه مسکوني بوده‌است. همچنين داراي مساجد، کاروانسرا، مدارس، حمام‌ها، عمارت خيريه بوده‌است. از صحن جامعش و گچ بري رواق آن توصيف زيادي شده‌است.

خنج در سفرنامه ابن بطوطه
ابن بطوطه مراکشي در سال 748 هجري قمري از لار عبور نموده‌است وبه «خنج» رفته‌است. وي شرح اين رحله در سفرنامه خود که به زبان عربي نوشته شده‌است و به سفرنامه ابن بطوطه معروف است چنين بيان نموده‌است: در اين بيابان رهسپرديم تا به کهورستان رسيديم به (فتح کاف، واو و را) وآن شهري است کوچک، در آن جويها وبستانها وجود دارد وبسيار گرم است، سپس از آنجا گذشته و سه روز در بيابان رهسپرديم وبه شهر لار رسيديم که آخرش (ر) است. لار شهري بزرگ با چشمه‌هاي بسيار وآبهاي جاري وبوستان است. از لار به شهر (خنج بال) مسافرت کرديم وضبط نام آن به ضم خاء معجم است. گاهي به جاي خاء،‌ها گويند و (هنج بال) بانون ساکن وجيم است و باالف ولام بسته‌است.

«بال» همان (فال) است که بلوکي بزرگ در حوالي بلوک معروف اسير در لارستان قديم است. وامروزه جزء «بيخه فال و گله دار» لارستان مي‌باشد. به نظر مي‌آيد که در قديم «خنج» جزء منطقه اسير بوده‌است و چون ابن بطوطه (خنج و بال) با واو عاطفه ذکر کرده‌است چنين تصور مي‌رود که نامهاي «خنج» و «فال» که دومنطقه آباد آن روزگار در همسايگي هم واقع بوده‌اند، باهم ذکر مي‌کرده‌اند چنانکه فال و اسير را هم در کنار هم ذکر مي‌کردند.آيت الله سيد علي اکبر فال اسيري نمونه‌اي از اين هماهنگي است و به تدريج کثرت استعمال آنرا به صورت يک کلمه در آورده بوده‌است.

براساس مطالعات ميداني صورت گرفته وجه تسميه شهر حسامي بدين منظور مي باشد که حسامي به معناي شمشير تيز بوده و شخصي به نام حسام الدين بر اين منطقه حکومت کرده است . اسناد و مدارکي که تعيين کند چه زماني نام حسامي بر اين شهر اطلاق شده است مشخص نيست . ولي نقل شده است که زمان حمله مغول به علت نا امن بودن قسمت اعظم ايران در آن زمان ، تاجري به نام امير حسام الدين به اين منطقه که از گزند مغولان در امان مانده بود آمده و در اين مکان سکني گزيده و با مکنت و توان مالي خود اين مکان را آباد کرده و به خاطر نام نيکش پس از فوت وي مردم به نشانه احترام اين منطقه را حسامي ناميدند . شهر حسامي داراي قدمتي ديرينه مي باشد و شاهد اين مدعا کشفيات باستاني جديد در مرکز و حومه اين شهر مي باشد . از ديگر دلايل ديرينگي شهر قلعه هاي به جامانده از سالهاي دور همچون قلعه ي زهرا ، قلعه ي بکس ، قلعه ي کريم ، قلعه ي سلمه ، برج مياق و غيره است . جمعيت شهر حسامي حدود 3000 هزار نفر مي باشد .

شهر حسامي از نظر موقعيت جغرافيايي ، درموقعيت 53 درجه و52 دقيقه و 28 ثانيه طول جغرافيايي و 38 درجه و52 دقيقه و53 ثانيه عرض جغرافيايي و در ارتفاع 2132 متري از سطح دريا واقع شده است . و در منطقه مرکزي بخش سرچهان است که راههاي ارتباطي زيادي به اين شهر منتهي مي گردد که به شرح ذيل است :

حسامي از سمت جنوب شرقي توسط جاده آسفالته به روستاهاي ده زيارت ، چنارويه و مروشکان متصل و از طريق همين جاده به شهرهاي هرات ، شهر بابک ، بندر عباس ،کرمان و يزد ارتباط دارد.

از سمت شمال به روستاهاي گلپا ،چنار زاهدان ،کرخنگان ، برزکر ، هرابرجان ، مروست و از طريق به راههاي مواصلاتي استان يزد ارتباط دارد.

از سمت شمال غربي توسط جاده خاکي قديمي به روستا هاي باغ جعفر ، اهل کوه و چنار زاهدان ختم مي شود .

از سمت غرب و از طريق جاده آسفالته به روستاهاي محمود آباد ، جمال آباد ، مرکز بخش سرچهان ، مرکز شهرستان ، مرکز استان و ساير شهرهاي استان فارس اتصال پيدا مي کند . از سمت جنوب و از طريق جاده آسفالته که از کنار جنگل زيباي خالص مي گذرد به شهر آباده طشک ، روستاي خواجه جمالي و شهرستان ني ريز ختم مي شود . همچنين از جنوب غربي به روستاهاي اسلام آباد ، بکهدان از توابع شهرستان ارسنجان و خود شهرستان ختم مي شود .

فاصله شهر حسامي تا مرکز بخش ، شهرستان و مرکز استان به شرح زير مي باشد :

فاصله تا مرکز بخش (کره اي ) : 18 کيلومتر

فاصله تا مرکز شهرستان (سوريان) : 110 کيلومتر

فاصله تا مرکز استان(شيراز) : 250 کيلومتر

اقليم و نوع آب و هوا :

از نظر توپوگرافي شهر حسامي داراي شيب عمومي شمالي – جنوبي مي باشد ولي شيب با جهت غربي – شرقي نيز در بعضي محله ها ديده مي شود . اين شهر چون در دشت واقع شده است ، داراي شيب تند نيست.

شهر حسامي به تبعيت از آب و هواي منطقه سرچهان ، در زمستان داراي اقليم سرد و نسبتا” پر باران (سالهاي پر باران ) است . بارندگي زياد توپوگرافي شهر را تحت تاثير خود قرار مي دهد . حسامي و سرچهان تحت تاثير جبهه هاي مديترانه و سيستم هاي کم فشار مي باشد و قسمت اعظم بارندگي ها به صورت برف است . سرچهان و با ا لطبع حسامي چون در رشته کوه زاگرس واقع شده ، داراي زمستانهاي سرد و تابستانهاي خنک مي باشد . مردم حسامي سردترين روزهاي سال را در ماههاي دي و بهمن و گرمترين روزهاي سال را در تير ماه سپري مي کنند .

ميانگين دماي حسامي از 35 درجه در تير ماه و 14- درجه در دي و بهمن ماه متغير است . متوسط رطوبت نسبي هوا 49% مي باشد و حداکثر سرعت باد در حسامي 25 کيلومتر در ثانيه مي باشد .

پوشش گياهي و جانوري :

پوشش گياهي به دو بخش تقسيم مي شود :

بخش اول – پوشش گياهي و باغي و کشاورزي

بخش دوم – پوشش گياهي جنگلي و مرتعي

داریان شهری است در بخش مرکزی شهرستان شیراز استان فارس در جنوب ایران. داریان با جمعیتی بالغ بر بیش از ۱۰۰۰۰ هزار نفر از شهرستان‌های بزرگ شیراز به‌شمار می‌آید.

شهر داریان در ۳۶ کیلومتری شمال غرب شهرستان شیراز قرار دارد، جمعیت این شهر ۱۸۰۰۰ هزار نفر بوده، دانشگاه آزاد داریان (داریون) در سال ۱۳۸۶ تاسیس شدو دانشجویان در مقطع کارشناسی حقوق و در مقطع کاردانی: الکترونیک، کامپیوتر، حسابداری، مکانیک و نقشه کشی مشغول به تحصیل می‌باشند. شغل اکثر مردم این شهر کشاورزی و دامپروری بوده و از شغل‌های سنتی این شهر قالی بافی را می‌توان نام برد. شهری ۴ فصل با آب و هوای متعادل.

این شهر بنا به اختیاری که از طرف هیأت وزیران به کمیسیون سیاسی-دفاعی هیأت دولت داده شده بود و با پیشنهاد وزارت کشور در اردیبهشت ۱۳۷۶ از ادغام و تجمیع روستاهای داریان و دیندارلو تشکیل شد.

داریان یا داریون مساله این است !

چرا بر روی کره زمین یک نقطه با طول جغرافیایی ۲۹٫۵۶۵۳۹۵ و عرض جغرافیایی ۵۲٫۹۲۸۲۹۵ باید دو نام داشته باشد. یکی از معتبرترین مراجع برای اسامی و مشخصات شهرهای کشور، وب‌سایت وزارت کشور است که جالب است بدانید در این وب‌سایت در بخش اطلاعات تقسیمات کشوری در بخش مرکزی شیراز شهری به نام «داریان» با کد تقسیمات کشوری ۷۰۶۸۲ ثبت شده است.