آموزش روخوانی قرآن
آيا مي دانيد هنگامي كه قرآن تلاوت مي شود وظيفه ما چيست ؟
قرآن كريم به اين سؤال در « سوره اعراف آيه 204 » پاسخ داده است . مي فرمايد :
«هنگامي كه قرآن خوانده مي شود به آن گوش فرادهيد و سكوت كنيد ، شايد مورد رحت ( پروردگار ) قرارگيريد.» (16) قرآن آموزان گرامي !
در اين درس با نحوه خواندن تنوين در نزد الف وصل آشنا مي شويد . همانگونه كه در درسهاي گذشته آموختيد ، تنوين علاوه بر يك حركت كوتاه ، يك نون سكون دار نيز در بردارد و چنانچه به الف وصل برسد ، نون سكون دار تنوين ، كسره مي گيرد و به حرف بعداز الف وصل ، متصل مي گردد .
مانند :
لَهُواانْفَضُّوا : لَهُونْ انْفَضُّوا
بِغُلامٍ اسْمُهُ : بِغُلامِ نِ اسْمُهُ
اَحَدٌ اللهُ : اَحَدُ نِ اللهُ
و حالا قرآن را باز كنيد و از ابتداي سوره مباركه مريم تلاوت كنيد .
تمرين براي منزل
آيات 105 الي 126 «سوره شعراء » را در منزل با دقت بخوانيد .
رسول گرامي اسلام مي فرمايند :
اي حامل قرآن بوسيله آن ( قرآن ) فروتني پيشه كن تا خدايت مقام تو را بالا برد و بدان تكبر نورزي كه خدا خوارت كند . » (17) « اصول كافي / جلد 4 »
قرآن آموزان گرامي !
در اين درس با چگونگي وقف در پايان كلمات آشنا مي شويد .
چنانچه قاري بخواهد در پايان كلمه اي تجديد نفس كند ؛اگر حرف آخر آن كلمه داراي يكي از حركات ( ـَــ ــِـ ـُــ ــٌـ ــٍـ ) باشد آن حركت تبديل به سكون مي گردد .
مانند :
يَعْقُوبَ = يَعْقُوبْ
مِنَ الْقَواعِدِ = مِنَ الْقَواعِدْ
اِنْسانُ = اِنْسانْ
وَكيلٌ = وَكيلْ
مُبينٍ = مُبينْ
و چنانچه در پايان كلمه تاء گرد ( ة ـ ـة ) با هر حركتي باشد ، تاء گرد تبديل به هاءساكن ( هْ ـ ـهْ ) ميشود . مانند :
رَحْمَةً = رَحْمَهْ
مَرَّةٍ = مَرَّهْ
بِالْاخِرَةِ = بِالْاخِرَهْ
وَالْعَقِبَةُ = وَالْعَقِبَهْ
و چنانچه در پايان كلمه تنوين نصب بيايد ، حرف آخر هنگام وقف با الف خوانده مي شود . به جز تاء گرد كه قبلاً تذكر داده شد . مانند :
كَبيراً = كَبيرا
وَليّاً = وَليّا
وَلَداً = وَلَدا
ماءً = ماءا
سُوءً = سُوءا
هُديً = هُدي
و اگر بر كلماتي مانند هو و هي وقف نماييم حركتقبل از ( و ـ ي ) به حركت كشيده تبديل مي گردد . مانند :
هُوَ = هُو
هِيَ = هي
وحالا قرآن را باز و از ابتداي سوره حاقه به دقت قرائت كنيد .
تمرين براي منزل
به آيات 1 تا 20 سوره واقعه مراجعه كنيد و وقف كلمات پايان هر آيه را مانند مثال در همين صفحه بنويسيد .
اَلْواقِعَةُ ـــــــــــ اَلْواقِعَهْ
قرآن آموزان عزيز ، حتماً تا به حال با قواعد روخواني قرآن كريم به خوبي آشنا گشته ايد و قادر به خواندن آن مي باشيد .
و حالا كه به اين مقام شريف نائل شده ايد بهتر آن است كه آموخته هاي خويش را به ديگران نيز تعليم دهيد .
در اين زمينه پيامبر عظيم الشأن اسلام حضرت محمد (ص) مي فرمايد :
« بهترين شما كسي است كه قرآن بيانوزد و به ديگران نيز آموزش دهد . » (18) « كنز العمال »
چنانچه در اطراف خود كساني را مي شناسيد كه با روخواني قرآن آشنايي ندارند شما مي توانيد ايشان را در اين امر ياري دهيد .
در اين درس با مد آشنا مي شويد .
« مد » يعني كشيدن بيش از حد طبيعي .
هرگاه علامت مد بالاي حرفي قرار گيرد ، صداي آن حرف بيشتر كشيده مي شود .
به كلمات زير دقت كنيد :
سي ءَ ـ سُوءَ ـ ساءَ
در كلمات فوق صداهاي ( ـــ ي ، ــُـ و ، ـــ ا ) كشيده مي شوند .
كلمات و عبارات قرآني زير را بخوانيد :
شاءَ ـ ما اَرْسَلْناكَ ـ لا اِلهَ اِلَّا اللهُ ـ لِقاءَ اللهُ ـ مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ خَيْرُ مِنْها ـ اَحَسِبَ النّاسُ اَنْ يُتْرَكُوا اَنْ يَقُولُوا امَنّا ـ وَ لَا الضّالّين ـ لَرادُّكَ ـ قُلْ رَبّي اَعْلَمُ
حروف مقطعه زير را بخوانيد :
الم ـ الر ـ طسم ـ كهيعص ـ ق ـ حم ـ عسق ـ يس ـ المص ـ ص ـ ن ـ طس
و حالا ، قرآن را باز كنيد و از اول سوره مباركه « يس » تلاوت كنيد.
از امام علي (ع) در اين باره فرمودند :
« ترتيل ، صحيح ادا كردن حروف و آشنايي با محلهاي وقف در قرآن است . » (19) « النشر / جلد 1 »
حتماً در هنگام قرائت قرآن كريم با حروفي مانند ( م ـ لا ـ ج و ...) كه روي بعضي از كلمات قرار داده شده است برخورد كرده ايد . اين حروف علائمي هستند كه قاريان قرآن را به محلهاي وقف و ابتدا راهنمايي مي كنند .
محل وقف : محل مناسبي است كه قاري قرآن تلاوت خود را به طور موقت قطع نموده و تجديد نفس مي نمايد .
محل ابتدا : محل مناسبي است كه قاري قرآن تلاوت خود را از آن محل ابتدا مي كند .
در اين درس با علائم وقف آشنا مي شويد .
م : وقف لازم ، اين علامت بيانگر آن است كه وقف ، حتماً بايد انجام شود و از بعد از آن شروع به تلاوت نمود .
لا : وقف ممنوع ، اين علامت بيانگر آن است كه نبايد وقف نمود ؛ اما آخر آيه وقف به آن بلا مانع است .
ط : وقف مطلق ، اين علامت بيانگر آن است كه وقف به آن نيكوست و از بعد آن مي توان شروع نمود .
ج : وقف جايز ، اين علامت بيانگر آن است كه وقف و وصل آن بلا مانع است و از بعد آن مي توان شروع نمود .
قلي : اين علامت بيانگر آن است كه وقف بهتر است و از بعد آن مي توان شروع كرد .
صلي : اين علامت بيانگر آن است كه وصل بهتر است ؛ اما وقف نيز بلا مانع است .
ز : وقف مجوَّز ، اين علامت بيانگر آن است كه وقف بلا مانع است ؛ اما براي شروع بهتر است از قبل آن ابتدا نمود .
ص : وقف مرخص ، اين علامت در آياتي بكار مي رود كه كلام طولاني است ؛ و عبارات از حيث معنا به يكديگر مرتبط مي باشند لذا به علت كمي نفس مي توان در اين محل وقف نمود و بعضاً از بعد آن نيز ابتداء كرد .
ض : وقف معانقه ، وقف بر يكي از آن دو جايز است .
خوب عزيزان ، قرآن را باز كنيد و از اول سوره حديد تلاوت كنيد .
1 - «»
« قسمتي از دعاي قبل از خواندن قرآن »
2 -
« جامع الاخبار / 47»
3 -
« ارشاد القلوب / 78 »
4 - « »
«نهج البلاغه / خطبه 175 »
5 - « »
« اصول كافي / جلد 4 »
6 - « »
« البحار / جلد 92 »
7 - « »
« آيه 29 / سوره ص »
8 - «»
« البحار / جلد 77 »
9 - « »
« كنز العمال »
10 – « »
« اصول كافي / جلد 4 »
11 - « »
« قسمتي از آيه 121 سوره بقره »
12 - « »
« اصول كافي / جلد 4 »
13 - «»
« امالي صدوق »
14 - « »
« كنز العمال »
15 - « »
« سوره اعراف / آيه 204 »
16 - « »
« اصول كافي جلد 4 »
17 - « »
« كنز العمال »
18 - « »
« النشر جلد 1 »
قرآن آموز گرامي به چند نكته پيرامون آداب تلاوت توجه فرماييد .
# به هنگام تلاوت قرآن با وضو باشيد و چنانچه وضو نداريد بدنتان با آيات قرآن تماس نداشته باشد .
# به احترام قرآن مؤدب بنشينيد .
# در ابتداي تلاوت ، از شيطان به خداوند رحمان پناه ببريد . و همچنين حين تلاوت خود را در محضر او احساس كنيد .
# در هنگامي كه ديگران تلاوت قرآن مي كنند كاملاً سكوت كنيد و به آياتي كه خوانده مي شود به دقت نگاه كنيد .
# سعي كنيد قرآن را از حيث صوت به بهترين وجه تلاوت كنيد .
# قرآن را با صوت حزين تلاوت كنيد .
# از خواندن قرآن در محلهاي نامناسب خودداري كنيد .
در اينجا به پايان آموزش قواعد روخواني قرآن كريم رسيديم . اميد است كه پس از فراگيري دقيق قواعد آن به قرائت بيشتر آياتش بپردازيد و بدين وسيله نهال انس با قرآن را در وجود خود تقويت نماييد .