فوت و فن تربیت کودک
درمان آب زیرکاهی کودکان
علائم و نشانه ها:
-لذت بردن از مشاهده تنبیه دیگران،
-بدگویی از دیگران تا شاید موجب تنبیه قرار گیرند آنها،
-سعی در مظلوم و بی گناه جلوه دادن خود،
-زیرنظر داشتن دیگران از گوشه چشم،
-ایجاد دردسر و مزاحمت به مجرد غافل شدن از او،
-زیاد بودن تمایلات دیگر آزاری در او،
-استفاده از تقلب در جوابگویی به سئوالات،
-داشتن تعدادی دوست خصوصی و صمیمی برای خود.
عوامل پدید آورنده:
-وجود شکست های زیاد و موفقیت های کم،
-مورد توجه و محبت دیگران نبودن(مخصوصاً خانواده)
-سخت گیری بیش از ظرفیت بر وی،
-روبرو بودن با مشکلات عاطفی عمیق،
-تجربه نکردن آرامش،
در معرض تنبیه بودن.
چگونگی عملکرد:
-تقویت و تشویق رفتارهای مناسب کودک،
-واگذار کردن کارها و مسئولیتهایی به کودک،
-عدم استفاده از تنبیه تا جای ممکن،
-بذل توجه کافی به کودک،
-در صورت نیاز، مراجعه به روان شناس یا مشاور.
توصیه هایی برای جداسازی اتاق خواب کودک
اگر شما هم از آمدن هر شبه فرزندتان به تختخواب تان ناراحت هستید و احساس می کنید این وضع نباید ادامه داشته باشد می توانید از روش های زیر برای مقابله با آن استفاده کنید:
۱ ـ کودک را از تختخواب تان بیرون کنید. اگر کودک وقتی که خواب هستید به تخت شما آمد شرایط خواب را برای او سخت کنید. اندکی فشار دادن او به بیرون تختخواب و تنگ کردن جای او اگر در میان شما و همسرتان خوابیده او را از کارش پشیمان می کند. خود را به خواب بزنید و به آرامی او را به بیرون تخت هل دهید یا لگد آرامی به او بزنید یا دستتان را روی او بیندازید. پس از مدتی او به این نتیجه می رسد که تخت خودش جای راحت تری برای خوابیدن است. این کار می تواند زمانی که کودک شما را به هر دلیلی به اتاق خواب خود می خواند و از شما می خواهد در کنار او بخوابید نیز تکرار شود. مطمئن باشید خوابیدن کنار فردی که همه تخت را اشغال کرده و احیانا خرناس هم می کشد چندان خوشایند نیست.
۲ ـ برای این که کودک را برای خوابیدن در اتاق خود تشویق کنید به او بگویید که چقدر افتخار می کنید که او به تنهایی می خوابد. برای خوابیدن کودک در اتاق خودش می توانید یک سیستم جایزه ای تعیین کند و به ازای هر چند شب که او در اتاقش می خوابد جایزه ای کوچک به او بدهید.
۳ ـ اتاق خواب کودک را به سلیقه خودش تغییر دهید. چسباندن عکس یا پوسترهایی که او آنها را دوست دارد می تواند مشوق خوبی برای خوابیدن کودک در اتاق خودش باشد. به هر حال خوابیدن در جایی که آن را دوست داریم برای همه ما لذت بخش تر است. این احساس را از کودکتان دریغ نکنید. لذت خوابیدن در محیطی دلپذیر می تواند خیلی از مشکلات را حل کند.
۴ ـ عروسک های پشمالوی دوست داشتنی می توانند خواب راحت تری برای کودکتان به ارمغان بیاورند و به آنها کمک کنند تا شب را تنها نگذرانند. آنها را در آغوش کودکتان بخوابانید و به او بگویید که می توانند خواب های راحت تری برای آنها رقم بزنند و تنهایی آنها را از بین ببرند.
اینها روش هایی برای خوابیدن بهتر کودکان در اتاق خواب خود است؛ البته مطمئنا تنها راه های قابل انتخاب نیست و کارهای دیگری نیز می توان برای جدا خوابیدن کودک انجام داد. بسته به این که مشکل کودک برای خوابیدن در اتاق خود چیست، این روش ها می تواند تغییر کند؛ اما آنچه باید قانون شود، جدا خوابیدن کودک از والدین و از آن مهم تر حفظ آرامش والدین برای اجرای این قانون است.
تربيت فرزندان در دين
فرزندان امانت الهی و نعمت و نشانههای خدا هستند و والدین درباره سلامت، رشد، تعلیم و تربیت آنان مسئولند و در برابر تربیت خوب، پاداش و در برابر تربیت بد آنان کیفر خواهند دید.
روایات اهل بیت(سلام ا... علیهم) برای فرزند، حقوقی را بر عهده والدین دانسته که عبارتند از:
1-انتخاب نام نیکو برای او
2- سرزنده و گرامی داشتن مادر او
3-توجه به انتسابش به والدین
4- بهداشت( نظافت و ختنه) او
5-تغذیه مناسب او
6- تعلیم و تربیت او
7- مهرورزی به او
8- اکرام او
9- یاری کردنش بر کار نیک
رسول گرامی(ص) فرمودند: «حق فرزند بر پدر این است که مادرش را سرزنده و گرامی بدارد و نام نیکو بر او نهد و اگر پسر باشد قرآن به او بیاموزد و او را پاک(ختنه) کند و شنا کرن به او آموزد و اگر دختر باشد سوره نور را به او آموزش دهد و در ازدواج او شتاب کند.»
امام سجاد سلام ا... علیه میفرماید: «حق فرزندت این است که بدانی از توست و در این دنیا خوب و بدش به تو وابسته است.»
رسول اکرم(ص) فرمود: «کودکانتان را از آلودگی بشویید زیرا شیطان آلودگی را میپوید و موجب ترس کودک در خواب و نیز آزار فرشتگان همراه کودک میشود.»
از موارد بهداشتی کودک سنت ختنه است. از معصومان(س) روایت شده است: «نوزادان(پسر) خود را در روز هفتم( تولدشان) ختنه کنید تا پاک باشند.»
از عوامل پیشگیری معنوی برای فرزندان، اذان گفتن در گوش راست کودک و اقامه در گوش چپ او است. رسول خدا(ص) فرمود: «ای علی! هرگاه صاحب پسر یا دختر شدی در گوش راستش اذان و در گوش چپ او اقامه بگو که شیطان(با این کار) به او زیانی نمیرساند» و نيز فرمود: «ای علی! هرگاه با همسرت آمیزش میکنی بگو:« بـسم الله اللهم جنبنا الشیطان و جنب الشیطان ما رزقتنی»، پس اگر فرزندی روزی شما باشد شیطان به او زیانی نرساند.»
تغذیه کودک
حق تغذیه:
تغذیه کودک به ویژه زمان شیرخوارگی مورد توجه شارع مقدس قرار گرفته و برای آن احکامی مقرر کردهاست. در قرآن کریم آمدهاست: و مادران -هر چند طلاق گرفته باشند-فرزندان خود را 2 سال تمام شیر میدهند. این حکم برای کسی است که بخواهد دوران شیرخوارگی را کامل کند و خوراک و پوشاک مادران در حد متعارف بر عهده پدر کودک است.
پاداش شیردهی کودک:
رسول خدا(ص) فرمود: «هرگاه زن باردار شود همانند روزهدار و نمازگزار و مجاهدی است که با جان و مالش در راه خدا میجنگد و هرگاه زایمان کند، بزرگی پاداش او را هیچ کس نمیداند! و هرگاه شیر میدهد، برابر است با آزاد ساختن بردهای از فرزندان اسماعیل(س) و هرگاه از شیردهی فارغ میشود فرشته بزرگواری به پهلویش میزند و میگوید: خدا تو را آمرزیده است؛ کارت را از نو آغاز کن.»
تعلیم و تربیت کودک
در تعلیم و تربیت کودک چند موضوع مورد توجه اسلام است:
1. معارف ديني مانند عقاید، اخلاق، قرائت، دانستن احکام و انجام عبادات.
2. ادب و مهارتهای اجتماعی.
3.پاداش و تعلیم قرآن و احکام دین
رسول اکرم(ص) فرمود: «هر کس به فرزندش قرآن بیاموزد روز قیامت پدر و مادر او را فرا میخوانند و دو جامه بر آن دو میپوشانند که از نور آن چهرههای بهشتیان روشن میشود.»
رسول خدا(ص) میفرمود: «قرآن روز قیامت مردی رنگ پریده را میآورد و به پروردگارش میگوید: این شخص، کسی است که طمع او را به رحمت تو قوی کرده بودم و آرزوهایش را به مغفرت تو گسترده بودم، پس بر اساس گمان من دربارهاش عمل کن. خدا میفرماید: ملک را به دست راستش و جاودانگی را به دست چپش دهید... پدر و مادرش را زیوری دهید که تمام دنیا با آنچه در آن است به ارزش آن نباشد، پس همه مردم روز قیامت به آن پدر و مادر مینگرند و آن دو را عظیم میشمارند و خودشان نیز از این مقامشان به شگفتی فرو میروند و میپرسند: پروردگار! این عظمت از کجاست؟ خدا میفرماید: این عظمت به سبب آموختن قرآن به فرزندتان و تربیت او بر اساس دین اسلام و محبت پیامبر(ص) و علی(ع) است.»
کیفر ترک آموزش دینی فرزندان
پیامبر(ص) به برخی از کودکان نگریست و فرمود: «وای بر فرزندان آخرالزمان از ناحیه پدرانشان!» پرسیده شد: «ای رسول خدا! آیا از آن رو که پدرانشان مشرکاند؟» فرمود: «نه، بلکه از پدرانی که مومناند و به فرزندانشان چیزی از واجبات دینی نمیآموزند، بلکه آنان را از آموختن منع میکنند و به سود اندکی از دنیا که از فرزندانشان به ایشان میرسد، رضایت میدهند و من از آنها بیزارم و آنان نیز از من بیزارند.»
توصيه دوستانه به آنهايی كه به تازگی پدر شدند
آيا دوست نداريد در كنار افراد ديگري كه همگي به تازگي پدر شده اند بنشينيد، و از آنها بپرسيد كه زندگي به همراه نوزاد كوچكشان واقعا چگونه است؟ اين دقيقا همان برنامه اي است كه در 50 بيمارستان در سراسر ايالات متحده اجرا مي شود.
آيا دوست نداريد در كنار افراد ديگري كه همگي به تازگي پدر شده اند بنشينيد، و از آنها بپرسيد كه زندگي به همراه نوزاد كوچكشان واقعا چگونه است؟ اين دقيقا همان برنامه اي است كه در 50 بيمارستان در سراسر ايالات متحده اجرا مي شود.
آقاي Greg Bishop، موسس اين برنامه ها كه خودش پدر چهار فرزند است، مي گويد: «بچه ها ممكن است براي والدين، خصوصا پدرها، كمي ترسناك باشند. بايد كساني را كه به تازگي پدر شده اند به اينگونه جلسات دعوت كرد، تا بتوانند احساس كنند كه واقعا پدر خوب و شايسته اي هستند».
پس با هدف كمك به مردان براي لذت بردن از زندگي با نوزادشان، و اينكه بتوانند از ابتدا در امور مربوط به نوزاد با همسرشان همكاري كنند، او يك برنامه جديد براي آنان كه بچه دار شده اند ابداع كرد: از پدرها خواست تا به همراه نوزادانشان به كلاس بيايند و نقش معلم را ايفا كنند، تا ساير افراد، يعني مردهايي كه در انتظار به دنيا آمدن اولين فرزندشان هستند، به عنوان آموزش گيرنده سر كلاس بنشينند و سوالات خود را درباره همه چيز؛ از بغل كردن نوزاد تا تشخيص صداي انواع مختلف آروغ ها، از معلم ها بپرسند.
افرادي كه در كلاس حاضر مي شوند، يك قرار ساده با هم مي گذارند و همين قرار ساده، ضامن موفقيت و پايداري كلاسها است: آموزش گيرندگان قول مي دهند پس از اينكه نوزادشان به دنيا آمد، سر كلاس بيايند، معلم شوند و پدران جديد را راهنمايي كنند.
فعلا برگزاري چنين كلاسهايي براي ني ني سايت امكانپذير نيست، در عوض بخش تبادل نظر مي تواند محل مناسبي براي انتقال تجربيات پدران باشد.
ده نكته مهم كه مي تواند ضامن موفقيت آن مردهايي باشد كه منتظر به دنيا آمدن نوزادشان هستند عبارتند از:
از بهترين كساني كه مي توانند به شما كمك كنند، ياد بگيريد
از پرسنل شيرخوارگاه بيمارستان بخواهيد تا نحوه تعويض پوشك، قنداق كردن و حمام كردن نوزاد را به شما ياد بدهند. شايد برخي از پدرها بخواهند كه خودشان (در بيمارستان، در بين پرستاران و اعضاي خانواده)، اولين پوشك بچه را عوض كنند؛ آنها با اين كار مي خواهند اعلام وجود كنند. اما اگر از اين روش خوشتان نمي آيد، افراد باتجربه تر به شما پيشنهاد مي كنند كه از پرستاران بخواهيد روش انجام دادن اين "كارهاي اصلي" را به شما ياد بدهند.
اين كار، به نفع شما خواهد بود: ديگران در مورد شما قضاوت متفاوتي خواهند داشت. احتمالا با خود خواهند گفت كه شما از آن پدرهاي قديمي و سنتي كه در نگهداري از بچه به زنان كمك نمي كنند، نيستيد؛ مي توانيد به سرعت در زمينه يكي از كارهاي مربوط به نوزاد، حرفه اي شويد و مي توانيد مسووليتها و كارها را بين خود و همسرتان تقسيم نماييد.
واقعيت اين است كه دوران حاملگي گذشته است؛ حتي اگر در آن دوران هم به همسر خود كمك نمي كرديد، الان زمان آن فرا رسيده است كه روش خود را تغيير دهيد. بجنبيد! هر چه كارهاي بيشتري از نوزاد را انجام دهيد، احساس دلبستگي بين شما و او زودتر پديد مي آيد.
به غريزه خود اعتماد كنيد
پس از مدتي، شما در امور مربوط به نوزاد خود، متخصص خواهيد شد. برخي از پدرها به قدري دستپاچه هستند كه حتي از بغل كرن نوزاد خود نيز مي ترسند. اگر نوزاد ديگري را به آنها بدهيم تا بغل كنند، اكثر آنان، هر چند مي خواهند اين مار را بخوبي انجام دهند اما در ابتدا آنقدر دستپاچه اند كه نوزاد را خيلي محكم به خود فشار مي دهند. ولي پس از 5 دقيقه، آرامش خود را پيدا مي كنند و نوزاد را به آرامي در آغوش مي گيرند.
كافي است تنها چند بار از چنين مشوقهايي استفاده كنيد تا پدران پيشرفت فوق العاده اي از خود نشان داده و ماهر شوند. آنهايي كه در اوائل تولد نوزاد خود از جمله اين پدران دستپاچه بوده اند، به آنهايي كه در انتظار تولد اولين فرزند خود به سر مي برند، مي گويند كه آنها به هر حال بايد با كودك خود ارتباط برقرار كرده و بخشي از كارهاي او را بر عهده بگيرند: پوشك او را عوض كنيد، كودك را بغل كرده و آرام كنيد، به غريزه خود اعتماد كنيد، و ظرف دو روز، شما هم از دستپاچگي درآمده و به يك پدر عادي و نرمال تبديل خواهيد شد!
صبور و مطمئن باشيد
صحبت كردن و حمايت از مادران جديد، كليدهاي اصلي رابطه عاطفي والدين در دوران جديد هستند. پدرها عمدتا مي گويند كه مهمترين وظيفه اي كه در هفته هاي اول بر عهده آنها بود، صبوري كردن و مراقبت از همسرشان بوده است. پدرهاي باتجربه تر معمولا به "تازه كارها" توصيه مي كنند كه به همسرشان سخت نگرفته و فرصت دهند كه خودش را پيدا كند: همسر شما، يعني مادر نوزاد، در حال تحمل مشكلات فيزيكي ناشي از زايمان است و همه زندگي او در اثر تولد نوزاد وارونه شده است، هرچند اين تغيير ممكن است بسيار هم شيرين باشد.
در عين حال، حتي اگر يك روز كارتان بسيار هم سنگين بود، اما براي همسر شما مانند اين است كه شما به مرخصي رفته ايد، زيرا كار او در خانه بسيار سنگين تر بوده است. پس صبور بوده و پشتيبان او باشيد. توصيه استاندارد اين است: بعدازظهر به همسر خود تلفن بزنيد؛ زيرا او يك نيم روز سخت و سنگين را پشت سر گذاشته و شايد از شدت خستگي در اين فكر باشد كه چرا روز تمام نمي شود؛ پس به او بگوييد كه قدر تلاشهاي او را مي دانيد.
موضع خود را حفظ كنيد
به هيچ كس اجازه ندهيد كه شما را از كودكتان جدا كند: نه مادر همسرتان، نه دوستانتان، و نه رييس تان در شركت. ممكن است شرايطي به سادگي پيش بيايند كه يك پدر تازه كار حس كند از مراقبت و نگهداري از كودك، كنار گذاشته شده است، يا اينكه احساس كند از عهده هيچ كاري بر نمي آيد. شايد برخي از كارها را پدران به گونه اي متفاوت از مادران انجام دهند. اين مسئله طبيعي است. اگر مشكلي وجود دارد (مثلا كسي با روش شما مخالفت مي كند)، نوزاد را به يك اتاق ديگر برده و آنچه را فكر مي كنيد صحيح است انجام دهيد. مدت زماني را براي سپري كردن با نوزاد خود اختصاص دهيد. خصوصا در يك ماه اول، بطوريكه فقط شما و نوزادتان باشيد؛ بدون حضور هيچ كس ديگر.
شايد شما در اين مسير با مشكلاتي مواجه شويد؛ اما نكته كليدي آن است كه بايد از پس اين مشكلات برآييد: اگر به يك روش نشد روش ديگري را امتحان كنيد. وقتي موفق شويد، اضطراب شما نيز از بين خواهد رفت.
پدران با تجربه همگي بر اين عقيده اند كه اگر مدت زماني را با كودكتان به تنهايي سپري كنيد، موجب مي شود واقعا احساس "پدر بودن" به شما دست بدهد. همچنين، اين تنها راهي است كه به شما كمك مي كند تا پيشرفت كنيد: مثلا ياد بگيريد هنگامي كه كودك گريه مي كند او را آرام كنيد، نه اينكه يك نفر ديگر (مثلا همسرتان) را صدا كرده و كودك را به او بدهيد تا آرام كند. در واقع اگر به پدران فرصت داده شود، آنها در حل مسائل و مشكلاتشان، بسيار خلاقانه عمل خواهند كرد. اين مسئله مي تواند آرام كردن كودك در حال گريه باشد، يا يادگيري نحوه گذاشتن كودك در رختخوابش به صورتي كه از خواب بيدار نشود.
سعي كنيد مسائل مختلف را به صورت خانوادگي (فقط شما، همسرتان و نوزاد) ياد بگيريد
اجازه ندهيد كمكهاي ديگران، حالت دخالت در زندگي شما را پيدا كند. اقوام يا دوستاني كه مي خواهند به شما كمك كنند، ممكن است دردسرهايي هم درست كنند، مثلا همسر شما و مادرش ممكن است به گونه اي عمل و برخورد كنند كه نقش شما به عنوان «پدر» كمرنگ شده و در عمل به حاشيه رانده شويد. بسياري از پدرها مي گويند كه تا زماني كه اقوام دور و بر آنها را گرفته بودند، نتوانستند واقعا "پدر" باشند.
اما اين روزهاي آغازين پس از تولد، مرحله اي بسيار حياتي در شكل گيري خانواده است. يك توصيه خوب: مي توانيد چند روز اول را به همراه همسر و نوزاد خود در هتل بگذرانيد، و از اقوام و دوستان بخواهيد كه در امور منزل به شما كمك كنند نه در نگهداري از نوزاد. به اين صورت، مادر، پدر و نوزاد مي توانند بر روي ارتباط بين خود تمركز نمايند.
كودك شما قابل حمل است!
شما مي توانيد نوزاد خود را همه جا ببريد، پس لازم نيست دستپاچه شده و نگران باشيد كه آيا مثلا فلان كار را مي توانيد بكنيد يا نه. مطمئن باشيد كه اگر خواب روزانه كودك خارج از خانه نيز انجام شود، نوزاد با مشكلي مواجه نخواهد شد. در واقع، نوزادان مي توانند هرجايي كه هستند بخوابند. نوزاد را هم به همراه خودتان بيرون ببريد. در غير اين صورت، شايد احساس كنيد در خانه گير افتاده ايد.
البته گاهي، احساس درماندگي خواهيد كرد
در اين حالت، كمي تمدد اعصاب داشته باشيد؛ به عقب برگرديد؛ تامل كنيد (مثلا تا 10 بشماريد)؛ و دوباره فكر كنيد.
شايد مواردي پيش بيايد كه كودك دست از گريه برندارد و شما هم علت گريه او را ندانيد؛ در اين حالت، احساس درماندگي خواهيد كرد. هنگامي كه همه دلايل احتمالي ناراحتي كودك را بررسي كرده ولي به نتيجه اي نرسيده ايد، بهتر است بدانيد كه ممكن است وقتي عاشقانه به بچه ها خيره مي شويد، احساس مي كنند كه بايد گريه كنند؛ اما توان شما محدود است پس بهتر است اين محدوديتها را نيز بدانيد. گاهي اوقات مي توانيد كودك را به اتاقش برده و در تختش بخوابانيد، سپس از اتاق خارج شده و در آن را ببنديد، تا بتوانيد تمدد اعصاب داشته و افكار خود را جمع و جور كنيد. اشكالي ندارد؛ از اين روش استفاده كنيد.
با نوزاد "ارتباط چشمي" داشته باشيد.
چگونه مي توان با يك نوزاد بازي كرد؟ با نگاه كردن و صحبت كردن با او. او هم به شما نگاه خواهد كرد. برقراري ارتباط چشمي، مرحله مهمي در برقراري پيوند بين شما و نوزاد و همچنين گذارندن زمان با او است.
به ياد داشته باشيد: اين نيز بگذرد!
هنگامي كه احساس مي كنيد اوضاع برايتان بسيار دشوار شده است، به خاطر بياوريد كه نوزادتان، بسيار زودتر از آنچه فكرش را هم بكنيد، بزرگ خواهد شد.
راحت باشيد و از وقت گذراني با هم لذت ببريد
بررسي پاهاي كوچك او، بازي با نوزاد، ماساژ دادن و آواز خواندن برايش را به بخشي از عادات روزانه خود تبديل كنيد. پدران باتجربه غالبا مي گويند كه هيچ چيز آرامش بخش تر از آن نيست كه نوزاد، در آغوش و روي سينه شما به خواب رود. اين ممكن است بسيار جالب و بامزه به نظر برسد، اما اكثر مردان نمي دانند نوزادشان و اين دوره از زندگي آنها چقدر اهميت دارد.
بچه دار شدن غالبا در دوره اي از زندگي مردان اتفاق مي افتد كه مجبور هستند 60 ساعت در هفته يا بيشتر كار كنند. برخي از پدران بر اين باورند كه اين كمبودها را بعدا مي توانند جبران كنند. اما واقعيت اين است كه ديگر وقتي براي جبران اين اوقات وجود ندارد. پس حتما زماني را به كودك خود اختصاص دهيد، حتي اگر اين زمان، فقط يك ساعت در هفته است، آنرا با او به تنهايي بگذرانيد.
انجام این کارها آسیبی به تربیت کودک نمی زند
بسیاری از پدرها و مادرها در برخورد با کودک خود به مسائلی بر می خورند که یافتن پاسخی برای آنها آسان نیست. آیا لازم است کودکم را هر زمان که بخواهد بغل کنم؟ اشکالی دارد اگر درخواست او را رد کنم؟ و بسیاری از پرسش های دیگری که در مراحل مختلف رشد کودک پیش می آید. در اینجا به 9 مورد اشاره می کنیم که انجام آنها در حد معقول آسیبی به روند تربیت کودک نخواهد زد:
1.بغل کردن کودک
خیلی ها معتقدند که اگر پسر بچه ای به اندازه کافی بزرگ شده و می تواند راه برود، دیگر نباید او را بغل کرد. اما فکرش را بکنید. او بعدها بزرگتر خواهد شد و قبل از اینکه ما متوجه شویم احساس استقلال خواهد کرد. آن وقت دیگر دست ما را نخواهد گرفت و از خودمان می پرسیم که چرا پسرم با من ارتباط بر قرار نمی کند. پس حالا که پسرتان هنوز کوچک است بغلش کنید و از وجود او لذت برید.
2. نه گفتن
بسیاری از ما خاطرات بدی از نه شنیدن داریم. وقتی در کودکی چیزی را از پدر و مادرمان خواسته ایم و پاسخ آنها منفی بوده است. خیلی از پدر و مادرها با یادآوری خاطره نه شنیدن خودشان به خود قول می دهند که تا جایی که می توانند توقعات فرزند خود را برآورده کنند. غافل از اینکه طبیعتا بچه ها هرچه بیشتر داشته باشند بیشتر می خواهند. اما وقتی به نه شنیدن عادت کنند، خواسته های خود را تعدیل خواهند کرد و تنها توقعات منطقی خود را بیان می کنند.
3. بدون بچه ها سفر کردن
بسیاری از پدر و مادرها به محض تولد کودکشان، یا به کلی قید سفر رفتن را می زنند، یا حاضر می شوند او را با خود ببرند و بخش زیادی از وقت خود را صرف نگهداری و رسیدگی به او کنند (و از سفرشان آن طور که باید لذت نبرند). هیچ اشکالی ندارد اگر بچه ها را به پدر بزرگ و مادربزرگشان بسپارید و به یک سفر چندروزه بروید. مطمئن باشید این کار به نفع هر دوی شما است چون هم به آنها ثابت می کنید که دوری از پدر یا مادر مسئله بزرگی نیست، و هم وقتی برای تقویت رابطه خود یا همسرتان خواهید داشت.
4. سپردن بچه به مهدکودک
بسیاری از مادران خانه دار تصور می کنند که چون در خانه هستند سپردن کودک به مهدکودک کار ظالمانه ای است. اما یادتان باشد لزومی ندارد هر روز او را به مهدکودک ببرید. شاید اگر تنها دو روز در هفته کودکتان برای ساعاتی از منزل دور باشد، بتوانید به کارهای عقب مانده تان رسیدگی کنید یا تفریحات و سرگرمی های خاص خود را داشته باشید. جالب است بدانید که این کار به وضعیت احساسی مادر کمک خواهد کرد.
5. فست فود و شکلات
اکثر مادران به تغذیه کودکشان توجه دارند و دوست دارند برنامه غذایی سالمی برای او در نظر بگیرند. اما آیا می توان برقی را که موقع دیدن پیتزا، سیب زمینی سرخ شده و شکلات در نگاه بچه ها هست نادیده گرفت؟! بد نیست اگر هر از گاهی به بچه ها اجازه بدهیم آنچه را که دوست دارند بخورند . با این کار بچه ها نسبت به غذاهای نه چندان مفید حریص نخواهند شد، و چه بسا
6. تماشای تلویزیون
شاید بهتر باشد همه قوانین را در یک جمله خلاصه کرد :افراط و تفریط نکنید.
هیچ پدر و مادری از داشتن کودک تنبل و کم تحرکی که همه وقتش را در مقابل تلویزیون می گذراند خوشحال نمی شود، اما کلاً ممنوع کردن تلویزیون هم عاقلانه به نظر نمی رسد. شاید یک کارتون 20 دقیقه ای فرصتی باشد برای اینکه شما هم استراحتی بکنید، خانه را تمیز کنید یا مسواک بزنید!
7. با لباس معمولی به رختخواب رفتن
بعضی از پدر و مادرها بر پوشیدن لباس خواب یا پیژامه تاکید دارند و دوست دارند این عادت را به فرزند خود نیز منتقل کنند. تصور کنید از یک مهمانی بازگشته اید و کودکتان در اتومبیل به خواب رفته است. هیچ اشکالی ندارد اگر به جای برهم زدن خواب عمیق او، او را با همان لباس ها به تختخوابش منتقل کنید. فراموش نکنید سختگیری بیش از اندازه لجبازی و مقاوت کودک را به دنبال خواهد داشت.
8. پاداش دادن
البته این کار را هم باید در حد تعادل نگه داشت. هرگز نباید این ذهنیت را در کودک ایجاد کرد که برای هر کاری و حتی برای انجام کاری که وظیفه او است جایزه ای در نظر گرفته می شود. اما بیایید منصف باشیم. حتی ما بزرگترها هم گاهی بعضی کارها را نه با میل و رغبت بلکه برای گرفتن پاداش انجام می دهیم. پس بد نیست اگر وقتی کودکمان کاری را بر خلاف میل درونی خود انجام می دهد به او پاداش بدهیم.
با کودک بی ادب چگونه رفتار کنیم؟!
كمی بعد از آن كه پسر5سالهام وارد مهدكودك شد، با یك عادت بسیار بد بازگشت. او به جای اینكه بگوید «مامان میشه یه كم به من آبمیوه بدی؟»میگفت «آبمیوهام كوش؟» احساس میكردم دلم میخواهد سرش داد بزنم اما در عوض تمام سعیام را كردم و زبانم را نگه داشتم. بعد از آنكه توانستم بر خودم مسلط شوم به او گفتم «این طرز صحبت كردن درست نیست. من اینطور حرف زدنت را دوست ندارم و دوست دارم تو با من با احترام صحبت كنی.» بله، احترام. متاسفانه در دنیای این روزها دیگر مردم انتظار زیادی برای رفتار محترمانه از جانب دیگران ندارند اما خبر خوب این است كه والدین میتوانند در این وضعیت بحرانی كودكانشان را طوری تربیت كنند كه مفاهیمی مانند مهربانی و محبت، رعایت كردن حقوق دیگران، راستگویی و قدرشناسی را بیاموزند. مهمترین و تاثیرگذارترین روش برای آموزش كودكان به رفتارهای محترمانه هم این است كه والدین خودشان الگو باشند.
از تنوع استقبال كنید
بچهها تمایل دارند به افرادی با ظاهری متفاوت با آنچه آنها به آن عادت دارند، زیاد توجه كنند؛ خواه رنگ پوستشان باشد یا نوع لباس پوشیدنشان. شاید هم در این حالت چیزی به آنها بگویند. هرچند این لحظات میتواند برای والدین خجالتآور باشد اما باید به آنها یاد دهید كه به تنوع احترام بگذارند؛ به این معنا كه فورا آنها را مورد نقد قرار ندهند. بسیار مهم است كه به او آگاهی دهید همه یكسان نیستند و این اصلا بد نیست. به این كنجكاوی فرزندتان بهعنوان فرصتی برای آموزش او به منظور احترام به تفاوتها نگاه كنید. بدون شك همینطور كه كودك بزرگ میشود، لازم خواهد بود كه به او تنوع فرهنگها و سنتها را نشان دهید. برای این كار میتوانید كتابهایی را در اختیار او قرار دهید اما هیچ جانشینی برای تجربههای دست اول و واقعی وجود ندارد؛ بنابراین به او اجازه دهید محلهای را كه در آن زندگی میكند كشف كند، غذای عجیبی درست كند یا یك مراسم فرهنگی بزرگ مربوط به گروه خاصی را تجربه كند.
همانطور كه شما با آدمهای جدید برخورد میكنید نه تنها درباره تفاوتها، بلكه درباره تشابهها هم باهم بحث كنید؛ برای مثال اینكه دختری كه روسری به سر دارد مثل دختر شما علاقهمند به اسكیت است یا اینكه چطور بچهای كه در همسایگی شماست مانند پسر شما عاشق بستنی است. با احترام به دیدگاهها و آموزش برقراری ارتباط با افرادی كه با آنها برخورد میكنند، بچهها تجربههای جدید و هیجانانگیز را راحتتر میپذیرند و میخواهند كه دنیا را بهعنوان مكانی برای بینهایت كشف جدید نگاه كنند.
تشویقش كنید پیشداوری نكند
تربیت دیگران با احترام به این معناست كه شما فرصتی برای شناخت آنها پیدا و سعی میكنید بدانید آنها به كجا تعلق دارند؛ حتی اگر هماهنگی و همعقیده شدن با آنها زود اتفاق نیفتد. والدین برای كودكان روشن میكنند كه آنها مجبور نیستند همه را دوست داشته باشند و همه هم قرار نیست آنها را دوست بدارند و این تا زمانی كه به دیگران فرصت داده شود بد نیست.
به كودك بیاموزید نداشتن پیشداوری نسبت به مسائل زندگی او را غنی میسازد و به او اجازه میدهد فعالیتهای غیر معمول را كشف كند و راههای تازهای برای یافتن چیزها پیدا كند. ابتدا او را تشویق كنید با افراد جدیدی مانند كودكی كه بهتازگی همسایه شما شده، ارتباط بگیرد و در پی یافتن علایق مشترك با او بگردد. برخی اوقات بعد از گذراندن زمان با یكدیگر و شنیدن نظرات فرد دیگر، كودكان درمییابند در مورد آنچه فكر میكردند، اشتراك نظر زیادی باهم ندارند. این را برایش روشن كنید حتی افرادی كه كودك شما با آنها ارتباط دوستی ندارد، سزاوار مهربانی هستند. كودكانی كه میفهمند بیش از یك راه برای انجام كارها و فكر كردن به آنها وجود دارد، در آینده راحتتر مسائلشان را حل میكنند.
مهارت شنیدن را آموزش دهید
با صرف وقت و توجه به كودك، این فرصت را به فرزندتان میدهید كه برای او ارزش قائل هستید. یكی از اساسیترین راههای نشاندادن احترام هم همین است كه به طرف مقابلتان گوش دهید و برایش وقت بگذارید. اولین قدم، شنونده خوب بودن است. بهتر است هر چیزی را كه باعث حواسپرتی است دور بریزید و تماس چشمی برقرار كنید. به كودك خود یاد دهید كه به خودش مسلط باشد و وقتی شما صحبت میكنید به شما توجه كند؛ به همین ترتیب زمانی كه كودكتان نزد شما میآید تا با شما صحبت كند، باید سرتان را از روی كتاب بردارید و به او گوش دهید.
علاوه بر این به او یاد دهید كه یك خوشصحبت مودب باشد نه اینكه مدام وسط صحبت دیگران بپرد. او باید منتظر باشد تا نوبت حرف زدن او هم برسد. این كار را باید با بازی به كودك یاد دهید. اول با نبایدها شروع كنید؛ او میتواند نقش كسی را بازی كند كه مدام وسط حرف دیگران میآید. بعد بایدها را انجام دهید و مثلا آنقدر صبر كنید تا كسی كه صحبت میكند، حرفش تمام شود. از آنچه طرف مقابل دربارهاش صحبت كرده از او سؤال كنید.
رفتار درست را از او بخواهید
محترمانه برخورد كردن به تنهایی، معنایی ندارد و باید مفهومی را هم كه به دنبال آن است، منتقل كنید. وقتی كودكی بهازای چیزی كه به او میدهید از شما تشكر میكند، باید بفهمد در اینجا یك تبادل دوطرفه در حال وقوع است كه به اصطلاح به آن «بده بستان» میگویند. وقتی این بده بستان عاطفی برقرار میشود او درنهایت میآموزد كه نباید تنها از همه دنیا توقع داشته باشد. حتی خردسالان هم میتوانند از كلماتی مانند «متشكرم» و «خواهش میكنم» استفاده كنند در حالیكه از بچههای پیش دبستانی انتظار بیشتری میرود؛ مثلا این كه وقتی در حال گفتن «سلام» یا «خداحافظ» هستند، در چشمان افراد نگاه كنند. در این میان باید خودتان را آماده كنید تا برخی رفتارها را به آرامی به او یادآور شوید. وقتی فرزندتان كوچك است او را به بیان كلماتی مانند «ببخشید» یا «معذرت میخوام» عادت بدهید؛ نتیجه این است كه این رفتار دیگر در او نهادینه میشود اما برخی اوقات فقط اشاره كردن كافی نیست. اگر كودكتان را جایی بردید كه نیاز به رفتار خاصی داشت، مطمئن شوید كه متوجه آنچه از او توقع دارید شده است؛ مثلا اینكه قبل از آنكه برای غذا خوردن بیرون بروید، برخی رفتارها را با او مرور میكنید و به او این آگاهی را میدهید كه اگر رفتار مورد انتظار را نداشته باشد از رستوران خارجش میكنید. البته خودتان هم باید همراه او از رستوران بیرون بیایید، حتی اگر دلتان بخواهد بمانید.»
در مقابل بیادبی صبور نباشید
رفتارهای زشت و حاضرجوابی، این روزها خیلی معمول و شایع شده و این باعث میشود فرزندتان زمانی كه به او میگویید وقت تماشای تلویزیون به پایان رسیده، در مقابل شما بایستد اما كودكی كه به خود اجازه میدهد با خانوادهاش اینطور صحبت كند، ممكن است به این باور برسد كه با دیگران نیز میتوان بیادبانه صحبت كرد؛ بنابراین بسیار مهم است كه والدین بلافاصله بعد از مشاهده چنین رفتارهایی واكنش نشان دهند. برایش روشن كنید كه مهم نیست او چقدر ناراحت است اما این اجازه را ندارد كه با كلمات نامناسب با فرد دیگری صحبت كند. سپس به او كمك كنید تا احساسش را بروز دهد. او باید از فعل اول شخص استفاده كند؛ مثلا بگوید «من عصبانی هستم» نه این كه بگوید «تو نمیفهمی.» برای تشویق او به این كار میتوانید از او درباره احساساتش سؤال كنید. اگر او طعنهآمیز صحبت میكرد، بگویید «به نظر میآید ناراحتی. بهتره راجع به ناراحتیت صحبت كنیم» یا اگر بر سر برادرش فریاد میزد، بد نیست بپرسید: «به نظر میاد از دست من عصبانی هستی؛ میتونی بگی چی شده؟» به كودك خود راههای مثبت بروز احساساتش را یاد دهید. درضمن به او این فرصت را بدهید تا بداند در عین حال كه كاملا طبیعی است گاهی فرد ناراحت یا عصبانی باشد اما این دلیل محكمی برای این نیست كه به دیگران توهین كند یا بر سر آنها داد بزند. بدون شك كوچكترها باید كنترل احساساتشان را یاد بگیرند و بتوانند بین چیزهایی كه احساس میكنند، تفاوت قائل شوند؛ بنابراین تعجب نكنید اگر مجبور شدید زمان زیادی را كار كنید تا بتوانید به فرزندتان كه زود از كوره در میرود یاد دهید بر احساساتش مسلط باشد. بخشی از آموزش كودكان برای احترام این است كه به آنها یاد دهید وقتی شما هم اشتباه میكنید عذرخواهی میكنید. این نشان میدهد بر رفتارتان مسلط هستید و خود را در برابر اشتباهتان مســــئول میدانید.
از فرزندان خود در "دنیای آنلاین" هم مراقبت کنید
در اینجا چند سوال به صورت نمونه قرار داده شده است. در صورتی که مایل بودید با کودکانتان صحبت کرده و بدانید که در اینترنت چه کاری انجام می دهند می توانید با این سوالات شروع نمایید.
اگر به عنوان پدر یا مادر در آخرین تغییرات اینترنت یا وب سایت های محبوب با فرزندانتان همگام نباشید مسئله ای نیست. لازم نیست برای اینکه به فرزندانتان کمک کنید از اینترنت لذت ببرند با همان سرعتی که همه چیز پیش می رود پیش روید. آنچه ابتدا باید انجام دهید این است که راجع به آنچه فرزندتان در وب انجام می دهد با وی صحبت کنید، سپس برای خانواده خود قوانین را توضیح داده و آنقدر این صحبت ها را هر سال ادامه دهید تا به قدر کافی بزرگ شده و بتوانند مواظب خود باشند.
قبل از صحبت با فرزندانتان مهم است نحوه درک و پاسخ خود را زمانی که صحبت از زندگی دیجیتال آنها به میان می آید و موضوعاتی که با آنها روبرو هستند تحلیل نمایید. در اینجا آمارهایی وجود دارد که در این زمینه می تواند مفید باشد:
• کودکان از نظر شخصیتی احساس مسئولیت می کنند: بیش از 77%کودکان از اینکه یک ویروس را دانلود کرده بودند احساس مسئولیت می کردند و نزدیک به 63% به خاطر پاسخ دادن به یک کلاهبرداری اینترنتی احساس گناه می نمودند.
• بیش از 53% کودکان فیلم و موسیقی دانلود می کنند ولی تنها 38% والدین از این موضوع اطلاع دارند.
• اکثر والدین در منازل خود برای استفاده از اینترنت قانون دارند ولی تنها 37% آنها کنترل های والدینی را روی کامپیوترهایشان تنظیم کرده اند.
از فرزندان خود محافظت کنید
در اینجا چند گام ارائه شده است که به کمک آنها خانواده ها می توانند از کودکان خود در برابر خطر اینترنت و تکنولوژی کامپیوتر محافظت کنند.
ابتدا والدین باید این نکته را در نظر داشته باشند که نظارت و توصیه های بزرگتران ضروری است و نه اختیاری. همان طور که به کودکان آموخته می شود چگونه باید از خیابان عبور کنند باید آنچه را که در وب انجام می دهند را نیز مورد نظارت قرار داد.
ابتدا با کودکان خود دراین باره صحبت و گفتگو کنید که چه وقت و چه مدت می توانند در اینترنت بمانند و از چه سایت هایی مجازند که دیدن کنند. سایت های محبوب آنها را bookmark کنید تا دسترسی راحت تری داشته باشند. هنگامی که کودک از کامپیوتر استفاده می کند او را تنها نگذارید، یا کامپیوتر را در اتاقی بگذارید که معمولا اعضای خانواده در آن حضور دارند.
کامپیوترها در حال تغییر نحوه تعامل انسان با دیگران و دانش اندوزی وی از دنیای اطرافش هستند و نقش بسیار مهمی در زندگی روزانه انسان ایفا می کنند. نمی توان تظاهر کرد که این تغییرات اتفاق نمی افتند. با پذیرفتن مسئولیت استفاده کودکان از کامپیوتر، خانواده ها می توانند به شدت خطرات و تهدیدات را کاهش دهند و در عین حال به کودکانشان اجازه دهند تجربیات مثبت و بسیار مفیدی بدست آورند.
استفاده روزافزون از کامپیوترها نیازمند نظارت بهتر است.
هر یک از پنج کودک در دنیا می پذیرند که در اینترنت کارهایی را انجام می دهند که والدینشان به آنها اجازه نمی دهند. در حالی که نیمی از والدین می گویند که درباره امنیت در اینترنت با کودکانشان صحبت می کنند، با این وجود این کار را تنها یکبار و بصورت دو نصیحت انجام می دهند:
مردم در دنیای آنلاین معمولا همان که تظاهر می کنند نیستند" و "در دینای آنلاین از غریبه ها حذر کنید". تعجبی ندارد که در این صورت کودکان می ترسند به شما بگویند اشتباهی در اینترنت مرتکب شده اند که مبادا شما کامپیوتر آنها، ارتباط آنها با اینترنت، تماس آنها با دوستانشان و بقیه جهان را نگیرید. هنگامی که صحبت از دنیای آنلاین است کودکان می اندیشند که پدر و مادر ها چیزی را درک نمی کنند.
آنچه در آغاز کار نیاز دارید
در اینجا چند سوال به صورت نمونه قرار داده شده است. در صورتی که مایل بودید با کودکانتان صحبت کرده و بدانید که در اینترنت چه کاری انجام می دهند می توانید با این سوالات شروع نمایید:
1) دوستانتان در اینترنت چه کار می کنند؟
این سوال توجه را از کودک منحرف کرده و به فعالیت های اینترنتی عمومی در اطراف وی هدایت می کند. این روش خوبی برای آغاز کار و ساده و عادی نگاه داشتن موضوع است. شما باید کودکانتان را مطمئن سازید که به خاطر پاسخ هایشان آنها را تنبیه نخواهید کرد. با این روش می توانید اطلاعاتی درباره بازی، چت، شبکه های اجتماعی و حتی تکالیف و فعالیت های تحقیقاتی آنها کسب کنید.
2) جدیدترین و پرطرفدارترین وب سایتها کدامند؟
از کودکان خود بپرسید این سایت ها چرا محبوبیت دارند. همچنین می توانید درباره سایت هایی که محبوبیت ندارند نیز بپرسید.
3) سایت های مورد علاقه خود را به من نشان بده
بله، بهتر است اندکی از زمان خود را صرف این کنید که سایت های مورد علاقه کودکان را تماشا کنید. از آنها بپرسید تنظیمات امنیتی خود را چگونه انجام می دهند (به بالا و پایین صفحات آن سایت ها دقت کنید). در صورتی که تصمیم می گیرید خودتان این تنظیمات را برقرار کنید اجازه دهید کودکان نیز در جریان کار قرار گیرند.
4) آیا تاکنون زمانی که آنلاین بودید با مورد عجیبی برخورد کرده اید یا احساس ناراحتی نموده اید؟
در اینجا می توانید در مورد جستجوهای تصادفی کودکانتان در وب سوال کنید. ایده این روش این است که مطمئن شوید کودکانتان بدانند می توانند صحبت کنند و اگر اتفاق بدی در دنیای آنلاین بیافتد تنبیه نخواهند شد. به هر حال تجربه های ناخوشایند، در صورتی که کودکتان عضو فعالی در وب باشد، اجتناب ناپذیر است. بگذارید فرزندتان بداند که اگر اتفاق بدی افتاد می تواند جهت کمک به شما مراجعه کند و تنبیه نخواهد شد.
با وجود اینکه بازی یکی از محبوب ترین سرگرمی های کودکان است، بازی آنلاین همیشه یک تفریح نیست. به طور متوسط 62 در صد کودکان در سراسر دنیا، تجربه ای ناخوشایند آنلاینی در این زمینه داشته اند. تنها 45 درصد والدین می اندیشند که کودکان آنها ممکن است از تجربیات منفی در دنیای آنلاین رنج ببرند. خبر خوب این است که اگر اتفاق بدی در اینترنت برای کودکان بیافتد برای مشورت و کمک خواستن نزد والدینشان می روند. آمار نشان می دهد که:
• 87 در صد کودکان اگر تهدید به آسیب فیزیکی شوند به والدینشان اطلاع می دهند
• 84 درصد آنها در صورتی که blackmail دریافت کنند به والدین خود خواهند گفت
• 71 درصد آنها مسائل مشکوک و نامناسب را گزارش می دهند
محتویات دانلود
بیش از 51 درصد کودکان می گویند که والدینشان به آنها اجازه می دهند بدون هیچ نظارتی، بازی ها را روی کامپیوتر خود دانلود کنند. والدین باید خطر دانلودهای رایگان را در کامپیوتر خود از بین ببرند. بدون بروزرسانی کردن سیستم های امنیتی و آنتی ویروس روی سیستم، کامپیوتر براحتی با برنامه های مضر آلوده می شود. کودکان نیز ممکن است قربانی قراردادهای ناخواسته و پرداخت های وجه ناآگاهانه شوند. مثلا ممکن است به جای شارژ حساب بانکی و کارت اعتباری شماره موبایل را وارد کرده و آن را شارژ کنند.
علاوه بر قوانین والدین، 95 درصد کودکان قوانین خود را نیز در دنیای آنلاین دارند. در حالی که والدین بر محدودیت زمانی در استفاده از اینترنت و کاهش میزان جستجوها تاکید می کنند کودکان بر روش رفتار تاکید و توجه دارند.
ابزارهای کنترل والدین پیشرفته
در کنار انتخاب دقیق شما در رابطه با تنظیمات صحیح امنیتی، می توانید از مزایای برخی ابزارهای کنترلی والدین که در مجموعه آنتی ویروس های معروف عرضه می گردند نیز استفاده نمایید و مثلا می توانید سایت هایی را که کوکانتان مشاهده می کنند بررسی کرده و ببینید که موارد مضر و نامناسبی دارند یا خیر.
علاوه بر آن می توانید زمانی را که در برخی از سایت ها می گذرانند را نیز مشاهده کنید این کار در تنظیم زمان فرزندتان برای انجام تکالیف مدرسه و کار با اینترنت کمک میکند.
بدین وسیله می توانید هر زمان که لازم بود کامپیوتر را خاموش کنید تا مطمئن شوید که قوانین اجرا می شوند.
چگونه به کودک بیاموزیم معذرت خواهی کند؟
بچه های خردسال وقتی عصبانی می شوند، ممکن است جیغ بزنند، به در و دیوار لگد بکوبند یا حتی با مشت به کسی که جلوی آنها ایستاده است، ضربه بزنند.
« من هیچ کاری انجام ندادم »، « تقصیر من نبود »، « زود باش عذرخواهی کن » و .... این جملات برای همه ما آشناست؛ جملاتی که بارها و بارها و در شرایط مختلف میان پدر و مادر و فرزندان شان رد و بدل می شود. ولی اگر شما هم چنین بحث هایی دارید و دائم باید برای معذرت خواهی کردن با کودکتان صحبت کنید، بهتر است بدانید گاهی ممکن است کودک با خواهر و برادرهایش، دوستان، معلم یا حتی والدینش دچار مشکل و اختلاف نظر شود.
بنابراین به یاد داشته باشید بچه ها کامل نیستند و به همین دلیل گاهی رفتارهای اشتباهی از خود نشان می دهند. پس رفتار اشتباه غیرطبیعی نیست ولی باید بیاموزند بموقع و بدرستی معذرت خواهی کنند.
در این شرایط باید برای کودک توضیح دهید با عذرخواهی کردن می تواند نشان دهد از کار نادرستش پشیمان شده است و می خواهد آن را جبران کند؛ البته او باید بداند حتی اگر کار اشتباهی را از قصد انجام نداده، باز هم باید معذرت خواهی کند و به بهانه این که کارش عمدی نبوده است، نباید این کار را نادیده بگیرد.
بعضی وقت ها بچه ها به دلیل عصبانیت این کار را انجام نمی دهند و می گویند چون خیلی عصبانی هستند، نمی خواهند معذرت خواهی کنند. اینجاست که پدر و مادر باید برایشان توضیح دهند عصبانی بودن طبیعی است و همه ما گاهی عصبانی می شویم، اما آنچه اهمیت دارد این است که بتوانیم این حالت را کنترل کنیم و آن را برای فردی که ما را عصبانی کرده است، توضیح دهیم.
بچه های خردسال وقتی عصبانی می شوند، ممکن است جیغ بزنند، به در و دیوار لگد بکوبند یا حتی با مشت به کسی که جلوی آنها ایستاده است، ضربه بزنند. اول از همه یادتان باشد بچه ها خیلی خوب و براحتی بزرگسالان نمی توانند خودشان را کنترل کنند و اصلا شاید این مهارت را هنوز نیاموخته باشند، بنابراین در سنین خردسالی زیاد به آنها سخت نگیرید و حتما برایشان شیوه برخورد صحیح را توضیح دهید. اما وقتی بچه ها بزرگ تر می شوند، کم کم می آموزند چطور با استفاده از لغات و کلمات احساسات خود را بروز دهند؛ البته گاهی ممکن است هنگام عصبانیت بلندتر صحبت کنند و از واژه هایی کمک بگیرند که مناسب نیست ولی باز هم والدین باید برایشان اهمیت معذرت خواهی کردن را توضیح بدهند و بگویند هیچ وقت نباید به دلیل عصبانیت، هر کاری دوست داشتند انجام دهند.
▪ معذرت خواهی کافی است؟
بدون شک معذرت خواهی کار خوبی است که باید به موقع و بدرستی انجام شود تا نتیجه دلخواه را ایجاد کند، ولی در شرایطی هم ممکن است برای جبران وضعیت پیش آمده کافی نباشد. گاهی برای این که همه چیز مانند قبل شود، باید قول بدهید مشکل را جبران کنید یا این که کار خوبی برای فردی که ناراحتش کرده اید، انجام دهید.
در هر صورت فراموش نکنید معذرت خواهی همیشه خوب است و باید به موقع انجام شود، ولی لزوما کافی نیست. بنابراین به بهانه این که کاری را از قصد انجام نداد ه اید یا این که عصبانی هستید و حالتان خوب نیست، این کار مهم را نادیده نگیرید.