کمبود ویتامین D
ویتامین دی به جذب کلسیم و فسفر از روده کمک کرده و موجب به کارگیری این مواد معدنی در ساختمان استخوان ها و دندان ها می شود.
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز، کمبود ویتامین دی در کودکان باعث نرمی استخوانهاوبیماری راشی تیسم می شود که به صورت تغییر شکل استخوان های ستون فقرات، لگن و انحنای پاهادیده می شود .
درکودکانی که دچار کمبود ویتامین دی هستند ،ملاج دیرتربسته می شود. دندانهای آنهادیرتر ظاهر وزودتر فاسد می شود. بزرگسالان هم ممکن است به علت کمبود ویتامین دچار نرمی استخوان بشوند که باعث درد مزمن استخوانها بخصوص درناحیه کمروپشت وخستگی مزمن می شود.
درافرادبزرگسال کمبود ویتامین دی زمینه برای پوکی استخوان فراهم می شود.
چرا کمبود ویتامین D ایجاد می شود؟
به هر دلیلی که فردی ازنور آفتاب محروم شود ، دچار کمبود این ویتامین می شود. نورآفتاب وقتی به پوست بدن می تابد ، ماده ایی که درزیر پوست وجوددارد می تواند ویتامین مورد نیاز بدن را بسازد. کمبود ویتامین دی در شهرها بیشتراز نواحی روستایی دیده می شود.
دود، گردوغبار ، آلودگی هوا ، هوای ابری واستفاده از کرمهای ضدآفتاب مانع رسیدن نورآفتاب به پوست بدن شده ودرنتیجه ویتامین دی ساخته نمی شود.
افرادی که شب کار هستند وروزها می خوابند،کسانی که در آب وهوای سرد زندگی می کنند و مجبورند داخل منزل بمانند،افراد ناتوان که قادربه حرکت نیستدونمی توانند در معرض نور خورشید قرار گیرند وافرادی که تمام سطح بدن خود رابالباس می پوشانند بیشتر درمعرض خطر کمبود ویتامین دی قرارمیگیرند.
کمبود ویتامین D در افراد زیر متداولتر است:
– افرادیکه بالای ۵۰ سال هستند.
– افرادیکه خیلی کم دربرابر خورشید هستند.
– افرادیکه مشکلات کلیه و یا سایر بیماری ها جذب مواد معدنی را برای آنها سخت کرده است.
– افرادیکه پوست تیرهای دارند.
– افرادیکه با مصرف لاکتوز مشکل دارند.
– افرادیکه گیاهخوار هستند.
– کودکانیکه فقط شیرمادر دریافت میکنند.
منابع غذایی ویتامین D :
بهترین منبع ویتامین دی نور مستقیم آفتاب است. دراثر تابش اشعه خورشید به پوست ویتامین دی در پوست تولید می شود .
نورآفتاب از پشت شیشه این خاصیت را ندارد. روغن کبد ماهی که بصورت دارومصرف می شود نیز منبع غنی ویتامین دیمی باشد.
چگر ، تخم مرغ ،کره وشیر وماهی های چرب مثل ماهی آزاد،کپور ، قزل آلا ، ساردین هم منابع خوبی از ویتامین دیهستند.
درصورتی که شیر غنی شده با ویتامین دی دردسترس باشد ، بخشی از ویتامین مورد نیاز بدن را تامین می کند.
بر طبق یافتههای مطالعات اخیر کمبود دریافت ویتامین دی در دوران بلوغ باعث توقف رشد و نیز افزایش بروز چاقی در دوران بلوغ بویژه در دختران میشود.
چندین سال است که اثرات سوء کمبود ویتامین دی در افراد بالغ شناخته شده است و همانطور که میدانید کمبود و فقدان ویتامین دی در بزرگسالان با بیماریهایی مانند پوکی استخوان، سرطان و چاقی در ارتباط است.
نتایج بهدست آمده از مطالعه اخیر حاکی از آن است که کمبود ویتامین دی سبب ایجاد توده بدنی بالا و کوتاهی قد دختران در اوج دوران رشدشان میشود.
در این مطالعه محققان میزان ویتامین دی دختران جوان ۱۶-۲۲ ساله را با یک آزمایش خونی ساده اندازهگیری کردند.آنها در ضمن برای تعیین اثر کمبود ویتامین دی روی سلامتی زنان جوان میزان چربی بدن و قد افراد مورد مطالعه را اندازهگیری کردند.
بر طبق نتایج بهدست آمده، شیوع کمبود ویتامین دی در جوانان مورد مطالعه اگرچه در منطقهای آفتاب خیز زندگی میکردند، حیرتآور بود.
در این مطالعه شاخص توده بدنی و همچنین چربی ناحیه شکمی در افراد با کمبود ویتامین دی در مقایسه با زنان جوان با سطح طبیعی ویتامین دی بالاتر بود و بهعبارت دیگر در خانمهای جوان که از کمبود ویتامین رنج میبردند شیوع چاقی بویژه چاقی شکمی بیشتر بود.
از طرف دیگر نتایج این مطالعه نشان داد دختران در سنین بلوغ با میزان ویتامین دی طبیعی نسبت به همسالان خود که از کمبود ویتامین دی رنج میبرند، بلند قدتر هستند.
اهمیت دریافت ویتامین دی در تامین قدرت استخوانی در زنان میانسال و مسن بویژه پس از یائسگی به اثبات رسیده بود، ولی مطالعه اخیر این اهمیت را در دوران بلوغ نیز تاکید میکند لذا بر این اساس میتوان گفت مصرف کافی ویتامین دی نه تنها یک فاکتور مهم در حفظ سلامتی افراد مسن است بلکه در رشد و سلامت جوانان نیز دارای اهمیت بسیار است.
از طرف دیگر در معرض آفتاب بودن به تنهایی بویژه بدلیل عدم دریافت مستقیم نور خورشید در خیلی از موارد، تضمینکننده دریافت کافی ویتامین دی حاوی ویتامین دی مصرف شود
چقدر ویتامین D باید دریافت کنید؟
میزان مصرف ویتامین D در زیر پیشنهاد داده شده است. دریافت این میزان ویتامین D از طریق رژیم غذایی به کمک مکملها و یا رژیم غذایی تنها برای حفظ سلامتی شما کافی می باشد.
– ۶۰۰ IU درروز برای افراد بین ۱ تا ۷۰ سال
– ۸۰۰ IU در روز برای افراد بالای ۷۰ سال
بعضی از متخصصان معتقدند این مقدار بخصوص برای افرادیکه در خطر آرتروز هستند، بسیار کم است. برای تخمین ویتامین D مورد نیازتان با پزشک مشورت نمایید.
البته مصرف زیاد ویتامین D لازم نبوده و حتی میتواند مضر باشد. محققین اخطار میدهند که مصرف بیشتر از ۴۰۰۰ IU در روز میتواند بصورت بلقوه خطرناک بوده و میزان بیشتر از ۱۰۰۰۰ IU در روز با آسیب های کلیه و بافتها همراه است.
مصرف زیاد ویتامین D میتواند باعث از درست دادن اشتها، ادرار پی در پی و کاهش وزن شود. همچنین میزان زیاد ویتامین D میتواند باعث ایجاد مشکلات کلیوی و قلبی شود.
البته در مقادیر نرمال بنظر میرسد ویتامین D عوارض جانبی کمی داشته باشد. مصرف روزانه بیشتر از ۴۰۰۰ IU ویتامین D میتواند خطراتی را بهمراه داشته باشد.
ویتامین D میتواند با خیلی از داروها از جمله داروهایی که برای فشارخون بالا و مشکلات قلبی تجویز میشوند، تداخل داشته باشد.اگر روزانه دارو مصرف میکنید، قبل از دریافت مکملهای ویتامین D با پزشکتان مشورت نمایید.
نکته عملی:
با توجه به اهمیت کمبود ویتامین در بروز چاقی و نیز کوتاهی قد در دوران بلوغ که خود باعث شیوع بیماریهای قلبی و عروقی در سالهای آتی عمر میشود، اندازهگیری ساده این ویتامین در خون برای افراد در معرض خطر میتواند مفید باشد.
دریافت کافی لبنیات بویژه از نوع کم چرب آن از دوران کودکی تاثیر قابل توجهی در جلوگیری از بروز کمبود این ویتامین ضروری خواهد داشت.