آشنایی مختصری با دستگاه گردش خون و تنفس و پوست و نحوه کارکرد آنها
سیستم گردش خون :
سیستم گردش خون متشکل از قلب ، عروق خونی و خون است . این سیستم یک شبکه بسته است که خون را به تمامی نقاط بدن منتقل می کند. این سیستم ، خون ، اکسیژن ، مواد غذایی و دیگر عناصر شیمیایی ضروری را به سلولهای بافتی می رساند و دی اکسید کربن و سایر محصولات زائدناشی از متابولیسم سلولها را خارج می سازد.
آناتومی :
قلب : قلب یک پمپ بسیار با کفایت ، عضوی عضلانی و دارای چند حفره است که در قفسه سینه و بین دو ریه قرار دارد. قلب ا ز نظر اندازه و شکل مشابه یک مشت بسته است. تقریباً دوسوم قلب در سمت چپ نسبت به خط میانی بدن قرار دارد ، پائین ترین نقطه قلب ، درست روی دیافراگم قرار دارد.
ورید یا سیاهرگ : ورید رگی است که خون بدون اکسیژن را از اعضای بدن به سمت قلب می آورد. ورید ریوی تنها وریدی است که خون اکسیژن دار را به قلب می آورد.
شریان یا سرخرگ : شریان ، خون را از قلب خارج می کند. همه شریانها به جز شریان ریوی حاوی خون اکسیژن دار هستند.
مویرگ : رگهای کوچکی هستند که ارتباط دهنده وریدها و شریانها هستند. مویرگها دارای دیواره ای هستند که اجازه تبادل گاز ، مواد غذایی و مواد زائد را در سطح سلولی می دهد.
قلب چهار حفره دارد. حفره های فوقانی که دهلیز نامیده می شوند خون را از ورید ها می گیرند. دهلیز راست خون فاقد اکسیژن را از وریدهای بدن می گیرد، دهلیز چپ نیز خون اکسیژن دار را از وریدهای ریوی از شش ها دریافت می کند.
حفره های تحتانی قلب را بطن های قلب می نامند. بطن ها خون را به داخل شریانها پمپ می کنند. بطن راست خون فاقد اکسیژن را به شریانهای ریوی که خون را به داخل ریه ها منتقل می کنند ، پمپ می نمایند تا خون در آنجا اکسیژن دار شود. بطن چپ خون اکسیژن دار را از قلب به سرخرگ بزرگ آئورت پمپ می کند که از این قسمت خون به تمام سلولهای بدن منتقل می شود.
اجزاء خون :
خون از گلبول قرمز ، سفید و پلاکت و پلاسما تشکیل شده است.
گردش خون :
یکی از راههای ارزیابی تعیین کفایت گردش خون عبارت از ارزیابی نبض ، وقتی که بطن چپ منقبض می شود موجی از خون را به داخل شریانها می فرستد و در نتیجه ، نبض یا موج خون به جریان افتاده را میتوان در نقاط مختلف لمس کرد. بطور ساده نبض را در جایی میتوان لمس کرد که یک شریان در نزدیکی سطح پوست از وری استخوان عبور کند. نبض های مرکزی عبارتند از نبض کاروتید یا گردنی و نبض فمورال یا رانی و نبض های محیطی نیز عبارتند از رادیال (مچ دست) ، براکیال یا بازویی ، پشت پایی و تیبیالیس خلفی
خونرسانی :
عبارت است از حمل اکسیژن و سایر مواد غذایی به سایر سلول های بدن و از میا ن برداشتن دی اکسید کربن و سایر مواد زائد ، که همگی نتیجه گردش خون کافی و پایدار درون مویرگ هاهستند.
کاهش خونرسانی یا شوک : عبارت است از تأمین ناکافی اکسیژن و سایر مواد غذایی برای برخی سلولهای بدن و از بین بردن ناکافی دی اکسید کربن و سایر مواد زائد در نتیجه گردش ناکافی خون.
شوک در واقع نتیجه تضعیف عمیق اعمال حیاتی بدن است.
