سرطان مری ( Esophageal cancer )

مری لوله درازی است بین ستون فقرات و جناغ که در دنباله حلق قرار دارد و معده را با حلق مربوط می سازد ؛ و سرطان آن ، پنجمین سرطان شایع در دنیاست که بیشتر در مردان رخ می دهد . متاسفانه به دلیل تشخیص دیر هنگام سرطان مری ، اکثرا مرگ زا و کشنده است .
به گزارش خبرنگار سایت پزشکان بدون مرز ، سرطان مری ( Esophageal cancer ) عبارت است از رشد بافت سرطانی در مری که در آن سلولها بدون کنترل شروع به تقسیم میکنند. سرطانهایی که در مری آغاز میشوند معمولاً در ۱۳ پایینی مری در جایی که مری در قفسه سینه طی مسیر میکند رخ میدهند. سرطان مری در افراد بیشتر از ۵۰ سال و در هر دو جنس ایجاد میشود اما در مردان شایعتر است.
این نوع سرطان در کمربندی از آسیا ، شمال ایران ( گرگان ، ترکمن صحرا ، هشتپر ) حول کشورهای چین ، جمهوریهای آسیایی شوروی سابق ، مغولستان – شایعتر است .
سرطان مری عبارت است از رشد بافت سرطانی در مری که در آن سلولها بدون کنترل شروع به تقسیم میکنند. سرطانهایی که در مری آغاز میشوند معمولاً در ۱۳ پایینی مری در جایی که مری در قفسه سینه طی مسیر میکند رخ میدهند. سرطان مری در افراد بیشتر از ۵۰ سال و در هر دو جنس ایجاد میشود اما در مردان شایعتر است.
تومورهای مری دو نوع خوش خیم و بدخیم هستند . در شهرهای شمالی ایران به دلیل استفاده مکرر از غذاهای نمک دار برای تمام وعده های ناهار یا شام استعداد و آمادگی بیشتر به سرطان مری را دارند .
● علل :
گرچه اکثر علل ناشناخته هستند. اما سیگار کشیدن و استعمال سایر فراورده های دخانی ، تریاک کشیدن ، نوشیدن مشروبات الکلی ، نوشیدن چای داغ ، از عوامل بروز این سرطان است . از دیگر عوامل می توان مصرف ماهی دودی ، اغذیه نمک سود مانند کلم شور و خیارشور به مقادیر زیاد در طی سال ، ماهی شور ، ترشی جات ، سموم قارچها ، کمبودهای ویتامینی ، املاح و ترکبیات معدنی و شیمیایی و علل ناشناخته را نام برد .
اکثر سرطانهای مری از خود مری آغاز میشوند، اما در بعضی موارد هم، سرطان از جای دیگر به مری گسترش مییابد. سرطان مری ارثی نیست.
سرطان مری در سیاهپوستان شایعتر از سفیدپوستان است. در ایالات متحده حدود شش مورد جدید به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در سال شناخته میشود که یک تا دو درصد تمام مرگ و میرهای ناشی از بدخیمیها را تشکیل میدهد.
در مناطقی از آسیا از استانهای شمالی چین تا کرانههای دریای خزر در ایران شیوع بیماری بیش از ۱۰۰ مورد به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر جمعیت است به طوری که ۲۰ درصد مرگ و میرهای ناشی از بدخیمی در اثر این سرطان است. مناطق یاد شده را اصطلاحاً «کمربند سرطان مری» مینامند.
● علائم بالینی:
اختلال بلع ، درد زیر جناغ ، بی اشتهایی ، کاهش وزن ، خشونت صدا ، خونریزیهای پنهان گوارشی ، درد ، عفونتهای مکرر ریوی .
● علایم شایع
مشکل یا درد بههنگام بلع
کاهش وزن سریع
استفراغ مخاط خونآلود

● تشخیص :
رادیوگرافی با بلع باریم ( ماده حاجب ) ، آندوسکوپی ، نمونه برداری .
مراحل سرطان مری: سرطان مری چهار مرحله دارد:
مرحلهی یک:
سرطان تنها در قسمت سطحی مخاط مری دیده میشود.
مرحلهی دو:
سرطان به قسمتهای عمقیتر و یا عقدههای لنفی اطراف مری نفوذ کرده است.
مرحلهی سه:
سرطان به عمقیترین نقاط دیوارهی مری نفوذ کرده است و عقدههای لنفی و بافتهای اطراف را نیز مورد حمله قرار داده است.
مرحلهی چهار:
سرطان به دیگر نقاط بدن دستاندازی کرده است. کبد، استخوانها، ریهها و مغز شایعترین محل دست اندازی سرطان مری هستند.
● عوامل افزایشدهنده خطر
سیگار کشیدن
سوء مصرف الکل
سابقه وجود تومور در سر و گردن
بیماری سلیاک
فتق معده
تنگی مری
کمبود آهن
ترش کردن مزمن
پیشگیری
سیگار نکشیدن
هرگز الکل ننوشید.
نوشیدن چای داغ، استعمال دخانیات، مصرف الکل، خوردن مواد اسیدی و قلیایی و در نهایت وراثت را از مهمترین عوامل پرخطر در بروز سرطان مری
با توجه به شیوع مصرف ناس در استان خراسان یا برنجخواری در استانهای گلستان، گیلان و مازندران و همچنین نوشیدن چای داغ در استان آذربایجان شرقی را میتوان جزو علل بروز دومین سرطان شایع کشور در این مناطق برشمرد.
نتایج گروهی از پژوهشگران ژاپنی نشان داد بر اثر مصرف فراوان برنج، میزان ویتامین B1 دریافتی کاهش و قوام مخاط مری در بخش فوقانی دستگاه گوارش افزایش مییابد که این تغییرات در دراز مدت به نفع سرطان مری است.
ریفلاکس:
ریفلاکس عبارت است از بازگشت محتویات همراه با اسید معده به مری و آسیب مخاط مری که در نتیجهی آن بیماری مری بارت و در انتها سرطان مری ایجاد میشود.
عوامل مختلفی در ریفلاکس دخیلاند که از جمله میتوان به افزایش حجم معده در اثر پرخوری، مصرف الکل، دراز کشیدن بلافاصله پس از صرف غذا و… اشاره کرد.
التهاب مری:
یا ازوفاژیت که در اثر عوامل مختلفی از جمله انواع عفونتها ایجاد میشود.
مصرف سیگار و الکل:
باعث ایجاد التهاب و آزردگی مری شده و همچنین دارای عوامل سرطانزا نیز هستند.
مصرف مایعات داغ و سوزاننده:
مانند چای و قهوه داغ که با سوزاندن و التهاب مری احتمال ابتلا را افزایش میدهند. برای مثال، مصرف چای داغ در استانهای آذری زبان ایران یکی از عوامل اصلی شیوع سرطان مری است. همچنین برخی مایعات اسیدی و قلیایی نیز به آسیب و التهاب مری کمک میکنند.
رژیم غذایی:
مصرف مواد پیشساز سرطانزا مانند نیتریتها که به مادهی سرطانزای نیتروزآمین تبدیل میشوند و به وفور در مواد غذایی مانند سوسیس و کالباس وجود دارند، به شدت خطر ابتلا به انواع سرطان به خصوص سرطانهای گوارشی و مری را افزایش میدهند.
وراثت و جهشهای ژنتیکی:
همانند دیگر سرطانها خطر ابتلا را بالا میبرند.
سابقهی قبلی:
سابقهی قبلی در ابتلا به سرطانهای سر و گردن میتواند خطر ایجاد سرطان مری را افزایش دهد.
چاقی:
خطر ابتلا را تا چهار برابر افزایش میدهد. محققان حدس میزنند بین چاقی و افزایش ریفلاکس ارتباطی وجود داشته باشد.
بیماریها:
همچون بیماری سلیاک، سندرم هاول ـ اوانس و سندرم پلومر ـ وینسون در بالا رفتن خطر درگیری با سرطان مری نقش دارند.
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV):
که یک ویروس مولد تومور و سرطان است.
● آیا سن و جنس هم در بیماری سرطان مری تاثیری دارد یا خیر ؟
جواب : در سرطان مری جنس هیچ تاثیری ندارد یعنی اینکه بگوییم مثلاً زنان بیشتر مبتلا می شوند نسبت به مردان ، چنین چیزی وجود ندارد ، البته افرادی که گرفتار می شوند بیشتر کسانی هستند که در دهه ۶ ، ۷ عمرشان قرار دارند.
البته امروزه متاسفانه سرطان مری در بین افرادی که جوانتر هم هستند دیده می شود. سرطان مری بیشتر کسانی را مبتلا می کند که زمینه رفلکس وجود دارد بنابراین کسانی که رفلکس دارند مثلا کسانی که ترش می کنند و سوزش سردل دارند باید این موضوع را جدی بگیرند .