0

تعاریف شیعه

 
shirdel2
shirdel2
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مهر 1393 
تعداد پست ها : 5508
محل سکونت : یزد

تعاریف شیعه

تعاریف شیعه

بنام خدا

ادامه مطلب قیلی

مفهوم و پیدایش تشیع(4)

تعاریف شیعه

در تعریف شیعه و اخراج دو فرقه مهم دیگر زیدی یعنی «بتریه» و «سلیمانیه» ـ کسانی که قایل به نص و وصیت نبودند ـ(1) از شمول این تعریف، حاکی از اعتقاد وی به این ویژگی است.(2) البته اعتقاد به امامت مخصوص امام علی علیه‏ السلام و حق الهی آن حضرت در جانشینی پیامبر صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله ویژگی شاخه اصلی تشیّع در جهان امروز است.

3. با این حال، با تعاریف دیگری از «شیعه» روبرو هستیم که علاوه بر ویژگی‏های مورد اشاره، موضوع اعتقاد به امامت اولاد آن حضرت نیز در آن‏ها مطرح شده است:

شهرستانی «شیعه» را چنین تعریف می‏کند: «شیعه کسانی هستند که به گونه ‏ای خاص پیرو علی علیه ‏السلام بوده و به امامت و خلافت او بر اساس نص و وصیت روشن و یا غیر صریح معتقدند و بر این باورند که امامت از فرزندان او خارج نمی‏شود و اگر خارج شده، یا به واسطه ظلم دیگران و یا امتناع خود آنان به جهت تقیّه بوده است.»(3)

ابن حزم نیز اگرچه سخنی از نص و وصایت به میان نمی‏آورد، اما در تعریف خود از «شیعه»، علاوه بر اعتقاد به افضلیت حضرت علی علیه ‏السلام بر اصحاب و نیز احقّیت او بر امامت، شایستگی فرزندانش را برای امامت نیز از ویژگی‏های شیعه برشمرده است.(4) منابع اخیر نیز در تعریف شیعه به چنین قیدی عنایت دارند.(5)

علامهّ طباطبائی نیز معتقد است: شیعه به کسانی گفته می‏شود که جانشینی پیامبر اکرم صلی ‏الله‏ علیه‏ و‏آله را حق اختصاصی خاندان رسالت دانسته و در اخذ معارف اسلام پیرو مکتب اهل بیت علیهم ‏السلام می‏باشند.(6) قدر متیقّن از حدیث معروف «ثقلین» و حدیث «سفینه» نیز پی‏روی از مرجعیت علمی اهل‏بیت علیهم ‏السلام می‏باشد. ریشه تاریخی این ویژگی بر اساس تفکر شیعی را، که در کلام علاّمه بدان اشاره شده است، می‏توان در سخن ابان بن تغلب

1. عبدالکریم شهرستانی، پیشین، ص 141 ـ 142.

2. شیخ مفید، پیشین، ص 1 ـ 3.

3. عبدالکریم شهرستانی، پیشین، ج 1، ص 131.

4. ابن حزم، الفصل، ج 2، ص 270. قید اعتقاد به امامت فرزندان امام علی علیه‏ السلام نزد ابن خلدون (مقدّمه ابن خلدون، ص 196) و جرجانی (التعریفات، ص 129) نیز از شاخصه ‏های شیعه گری به حساب آمده است.

5. نک: شریف یحیی الامینی، معجم الفرق الاسلامیه، ص 108 / جرجانی، شرح المواقف، ج 8، ص 385 / احمد امین، ضحی الاسلام، ج 3، ص 208.

6. سیدمحمّدحسین طباطبائی، شیعه در اسلام، ص 25 ـ 26.

(م 141 ه) از اصحاب امام جعفر صادق علیه‏ السلام جست‏جو کرد که در گفت‏گوی خود با ابوالعلاء در تعریف «شیعه» گفت: «الشیعةُ الذین اذااختلفَ الناسُ عن رسولِ اللهِ صلی‏ الله‏ علیه‏ و‏آله اَخذوا بقولِ علیٍّ، و اذااختلفَ الناسُ عن علیٍّ علیه ‏السلام اَخذوا بِقولِ جعفرِ بنِ محمّدٍ.»(1)

4. افزون بر ویژگی‏های پیشین، در برخی از تعابیر نیز اعتقاد به عصمت امامان و ولای آن‏ها و بیزاری گفتاری و رفتاری از دشمنان آن‏ها ـ مگر در حال تقیّه ـ از مقوّمات و مشترکات دیدگاه‏های شیعه به حساب آمده است.(2) قابل توجه اینکه برخی از نویسندگان معاصر شیعه علاوه بر اعتقاد به تنصیص پیامبر صلی ‏الله‏ علیه ‏و‏آله بر امامت حضرت علی علیه ‏السلام ، باور به منصوص بودن امامت فرزندانی خاص و با نام و نشان از آن حضرت را از ویژگی‏های اصلی شیعه می‏دانند.(3) به نظر می‏رسد که این ویژگی‏ها با توجه به فراز دیگر دیدگاه صاحب سخن، که پذیرش نص و وصایت امامت علی علیه‏ السلام را جوهره و رکن قوام‏ بخش شیعه‏ گری می‏داند، منطبق بر تشیّع اثناعشری باشد و نه تشیّع به معنای مطلق آن.

1. محمّدتقی التستری، قاموس الرجال، ج 1، ص 99. این ویژگی اعتقادی برای شیعه را می‏توان در دیدگاه هشام بن حکم در مناظره با یکی از رقبای فکری خود ملاحظه کرد که شرط کرده و گفته بود: در صورتی که در مناظره درمانده گردم، به امام خود مراجعه می‏کنم. به همین دلیل است که برخی معتقدند: در تفکر شیعی، سخن امام و نص بر عقل مقدّمند و امام به جای عقل نشسته است. البته لازم است به این نکته توجه شود که در تفکر شیعی، پذیرش و تسلیم به قول امام بر مبنای استدلال عقلی و با فرض خطاناپذیری سخن امام است و شیعیان امام را از برجسته ‏ترین عقلا می‏دانند. بگذریم از اینکه بیشترین تأکید بر عقل از جانب امامان شیعه رسیده است، تا جایی که امثال شهید مطهّری در مواردی عقل را بر نصوص شرعی نیز مقدم می‏دارند.

2. عبدالکریم شهرستانی، پیشین، ج 1، ص 131 / فرید وجدی، دائرة المعارف القرن العشرین، ج 5، ص 424 / عامر عبدالله فاتح، معجم الفاظ العقیده، ص 234.

3. نک: جعفر سبحانی، بحوث فی الملل و النحل، بیروت، 1411 ق، ج 6، ص 8ـ9.

مطلب ادامه دارد.....

منبع : پایگاه شیعه شناسی

چهارشنبه 27 مرداد 1400  7:41 PM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها