مشکل رفتاری شایع و نحوه مدیریت آنها - عصبانیت، کتک زدن و گاز گرفتن
🔷چرا این اتفاق می افتد؟
گرچه ممکن است برای شما کمی عجیب به نظر برسد اما عصبانیت بخشی از مراحل رشد کودک می باشد. نیاز به یادگیری سریع مهارتهای حرف زدن، علاقه زیاد و البته آزار دهنده او برای مستقل شدن و عدم پیشرفت مهارتِ کنترلِ انگیزه منجر می شود که کودکان در این سن و سال به سمت خشونت و حتی خشونت فیزیکی پیش روند.
نادین بلاک، مدیر بخش نظم موثر در کلمبوس (اوهیو)، معتقد است که " کتک زدن و گاز گرفتن تا یک میزان خاص امری طبیعی برای نوپایان محسوب می شود. "
البته این موضوع به این معنا نمی باشد که کلا می توانید آن را نادیده بگیرید. بلکه می بایست به کودک خود بگویید که این رفتار خشونت آمیزِ او برای شما غیرقابل پذیرش است و روش های دیگر ابراز احساسات را به او یاد بدهید.
🔷چه اقداماتی می بایست انجام داد :
🔺اقدامات منطقی را در دستور کار خود قرار دهید: اگر کودک شما در یک زمین بازی سربسته در حال توپ بازی کردن با سایر کودکان می باشد و اندکی پس از شروع بازی به جای زدن توپ با پا اقدام به پرت کردن توپ به سمت سایر کودکان کرد، فورا او را از زمین بیرون بکشید و با هم مشغول نگاه کردن بازی دیگران شوید. به او بگویید که هر گاه احساس کرد که می تواند بدون آسیب رساندن به سایر کودکان با آنها بازی کند، به شما اطلاع بدهد. از پرسش و پاسخ با کودک خود اجتناب کنید؛ به عنوان مثال از او نپرسید که چه احساسی داشتی اگر سایر کودکان تو را با توپ می زدند؟ کودکان هنوز به آن حد از درک و فهم نرسیده اند که بتوانند خود را به جای دیگران تصور کنند و یا بتوانند رفتار خود را با توجه به این پرسش و پاسخ تغییر دهند. اما می توانند عواقب و نتایج کار را درک کنند.
🔺خونسردی خود را حفظ کنید: داد زدن ، کتک زدن، رفتار خشن و یا خطاب کردن او با لغاتی مثل پسر بد، نمی تواند کمکی در تغییر رفتار او کند. این رفتار شما فقط کودک را عصبی می کند و شیوه های جدید ابراز خشونت را نیز به او می آموزد. در حقیقت دیدن رفتار منطقی شما و تلاش در حفظ کردن خونسردی خود می تواند بهترین و اولین شیوه آموزش کنترل رفتار به کودک باشد.
🔺محدودیت های واضح و مشخصی را تعیین کنید: می بایست بلافاصله پس از اعمال خشونت نسبت به رفتار کودک خود واکنش نشان دهید. هیچ گاه آنقدر صبر نکنید که کودک شما 3 بار برادر خود را کتک بزند و شما تازه واکنش نشان دهید و بگویید: " دیگر بس است."
🔺او را یک یا دو دقیقه از آن محیط خارج کنید: این بهترین روش برای آرام کردن او می باشد. کودک شما بعد از آرام شدن به نتایج کار خود فکر می کند و متوجه می شود که اگر کتک زدن و یا گاز گرفتن را ادامه دهد، همیشه از بازی کنار گذاشته می شود.
🔺واکنش های یکسان داشته باشید: تلاش کنید تا همیشه واکنش های یکسانی داشته باشید: در این صورت واکنش شما نسبت به رفتارهای کودک خود مشخص است و او می تواند واکنش شما را حدس بزند ( به عنوان مثال هر گاه او اقدام به گاز گرفتن می کند و کلمه " باشه" را از شما می شنود، بخوبی می داند که این کلمه به معنای بیرون شدن از بازی برای دقایقی کوتاه می باشد.) در حقیقت او می داند که نتیجه بد رفتاری، بیرون شدن از بازی می باشد. حتی زمانی که بد رفتاری کودک شما باعث رنجش شما در جمع بشود نباید خجالت کشیدن در جمع را توجیهی برای زدن کودک خود بدانید. والدین دیگر نیز قبلا در موقعیت مشابه شما قرار داشتند. می توانید در صورت خیره شدن دیگران به خودتان از یک جمله خیلی رایج استفاده کنید:" داشتن یک کودک 2 ساله و تربیت آن مطابق میل عموم بسیار مشکل است."
🔺جایگزین ها را به او نشان دهید: پس از آرام شدن کودک خود، تمام آنچه که اتفاق افتاده است را کامل و با جزییات در ذهن خود مرور کنید. از او بخواهید که علت از کوره در رفتن خود را توضیح بدهد. خیلی کوتاه برای کودک خود توضیح دهید که عصبانی شدن حسی کاملا طبیعی است اما ابراز این حس از طریق کتک زدن، ضربه زدن و یا گاز گرفتن اصلا درست نیست. او را تشویق کنید که راه بهتری برای ابراز خشم خود پیدا کند. به او بگویید که رفتارش شما را ناراحت می کند و یا از او بخواهید که از یک بزرگتر مثلا پدرش برای پیدا کردن شیوه مناسب راهنمایی بگیرد.
🔺به او یاد بدهید که بعد از ابراز خشم خود می بایست عذرخواهی کند. گرچه ممکن است عذرخواهی کردن برای کودک رفتاری صادقانه با شخص مقابلش نباشد اما مهم اینست که عذرخواهی کردن بعد از انجام یک رفتار زشت را به خوبی می آموزد. در نتیجه عذرخواهی کردن پس از آسیب رساندن به دیگران تبدیل به یکی از عادت های کودک شما می شود. گاهی اوقات صبر مورد نیاز برای سپری کردن دوران کودکی، بیشتر از صبر یک کودک می باشد!!!
🔺به رفتارهای خوب کودک خود جایزه بدهید! تلاش کنید بجای توجه به رفتارهای بد کودک خود، رفتارهای خوب او را نیز ببینید. به عنوان مثال هنگامی که کودک شما بجای هل دادن کودکان دیگر در صف تاب، از شما درباره نوبتش سوال می کند، او را بخاطر پرسیدن این سوال و بیان خواسته اش تشویق کنید. ( خیلی خوبه عزیزم که تو نوبت ایستادی). اینجاست که او به قدرت کلمات پی می برد. سپس او را سوار تاب کنید و هل دهید. بعد از تاب بازی نیز زمانی را برای بازی با کودک خود اختصاص دهید.
🔺زمان تلویزیون دیدن او را مشخص کنید: متاسفانه کارتون ها و یا سایر برنامه های مختص کودکان پر است از صحنه هایی نظیر فریاد زدن، تهدید کردن، هل دادن، پرتاب کردن و کتک زدن. سعی کنید که برنامه هایی که او می بیند را کنترل کنید علی الخصوص اگر کودک شما مستعد ابراز خشونت باشد. هنگامی که کودک شما در حال تماشای تلویزیون می باشد، کنار او بشینید و در مورد شرایط و موقعیت های آن برنامه با او صحبت کنید. مثلا بگویید " این روش خوبی برای رسیدن به آنچه دوست دارد نبود، درسته؟" ( انجمن آمریکایی اطفال توصیه می کند که کودکان زیر 2 سال به هیج عنوان تلویزیون تماشا نکنند.)
🔺برنامه ورزشی برای او داشته باشید: ممکن است کودک شما در خانه بسیار شیطنت داشته باشد و حتی عصبی باشد چرا که کودک شما زمان و مکانی برای تخلیه انرژی زیاد خود پیدا نمی کند. اگر کودک بسیار جسوری دارید تنها را چاره شما تدارک برنامه های متعدد خارج از خانه می باشد.
🔺از کمک گرفتن نترسید: بعضی اوقات موضوع مربوط به خشونت کودکان بسیار اساسی تر از آن چیزی است که والدین به تنهایی بتوانند از پس آن برآیند. اگر خشونت کودک شما معمولا بیش از چند هفته طول می کشد، اگر کودکان شما سایر کودکان را ناراحت می کند و آنها را می ترساند، اگر او به سمت بزرگسالان حمله می کند، اگر تلاشهای شما در کنترل رفتارهای کودکتان تاثیر بسزایی نداشته حتما با پزشک خود مشورت کنید. احتمالا او نیز یک روانشناس یا مشاور را به شما معرفی می کند. می توانید به کمک آنها علت اصلی این رفتارهای کودک خود را بیابید و به کودک خود کمک کنید تا از این مرحله عبور کند. به یاد داشته باشید که کودک شما هنوز بسیار کوچک است. اگر با کودک خود صبورانه و خلاقانه برخورد کنید، به زودی تمایل او به رفتارهای خشن و ستیزه جویی از بین می رود.
