0

شرح خطبه حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) )(منبع سوال 1)

 
aftabm
aftabm
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1392 
تعداد پست ها : 25070
محل سکونت : اصفهان

شرح خطبه حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) )(منبع سوال 1)

شرح خطبه حضرت زهرا (س)

 

مشخصات کتاب

سرشناسه : حسینی زنجانی عزالدین ۱۳۰۰ -
عنوان و نام پدیدآور : شرح خطبه حضرت زهراء(ع / تالیف عزالدین حسینی‌زنجانی
مشخصات نشر : قم حوزه علمیه قم دفتر تبلیغات اسلامی ۱۳۶۳.
مشخصات ظاهری : ج.
شابک : ۵۰۰ریال یادداشت : کتابنامه به‌صورت زیرنویس
موضوع : فاطمه زهرا (س)، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق -- خطبه‌ها -- نقد و تفسیر
موضوع : Fatimah Zahra, The Saint -- Public speaking -- Religious aspects -- Islam -- Criticism and interpretation
شناسه افزوده : فاطمه زهرا(س ، ۸؟ قبل از هجرت - ۱۱ق خطبه‌ها. شرح
شناسه افزوده : حوزه علمیه قم. دفتر تبلیغات اسلامی
رده بندی کنگره : BP۲۷/۲۲/ح۵ش‌۴ ۱۳۶۳
رده بندی دیویی : ۲۹۷/۹۷۳
شماره کتابشناسی ملی : م‌۶۴-۱۰۲۵

جلد 1

 

اهداء

 

اشاره

رسم است که هرگاه کتاب را بیکی از بزرگان تقدیم دارند و از مددش همت گیرند. بزرگتر و ارجمندتر، در نزد آفریدگار جهان از قطب دائره وجود مظهر تمام نمای ایزد معبود، یادگار نبوت، مصلح آخر زمان محط انتظار جهانیان، بقیة الله فی ارضه حجة بن الحسن العسکری صلوات الله و سلامه علیه عجل‌الله فرجه الشریف کیست!؟ تا این کتاب به پیشگاه مقدسش تقدیم گردد.
اکنون از درگاه ولایت مدارش خاضعانه درخواست دارم این اثر را که در شرح خطبه مام بزرگوار، سیدة نساءالعالمین من الاولین والاخرین صلوات الله و سلامه علیهاست نگارش یافته، با نظر عنایت و لطف و بزرگواری از این بنده درگاه قبول فرمایند. بزرگا!

آفتابی تو و منم ذره
از ره تربیت مرا بردار

چونکه از ذره پروری هرگز
نکند آفتاب تابان عار

بارالها! اگرچه تبهکار نامه سیاهیم، اما از صراط مستقیمی که خود هدایت فرموده‌ای و از آن دری که پیامبرت رهنمون گردیده، بسوی تو راه پیمودیم. حمد و سپاس بی پایان که این نعمت بزرگ را بما ارزانی فرمودی و ما را از چنگ زدن بحبل متین ولایت برخوردار نمودی.
درود نامتناهی خود و فرشتگانت را بنا به سنت جاودانی «ان الله و ملائکته یصلون

[ صفحه 11]

علی النبی [1] به خاتم سفراء و انبیاء صلی الله علیه و آله و دارنده منزلت ارجمند «وانفسنا» [2] سید اوصیاء امیرالمؤمنین و بر سیدة نساءالعالمین و بر عترت طاهرینشان نثار فرما.
نفرین سرمدی و عذاب دردناک ابدی بر ناکسانی فروریزان که نسیم روح بخش سعادت و خلافت را از مسیر الهی خود منحرف ساخته جامعه‌ی بشریت را از برکات حکومت زمامداران «صالح بعد صالح» و نمونه‌هایی که خودت آنها را بدانش محیطت تعبین فرموده بودی؟ محروم نمودند.
بارالها! آنها را که بخاطر ریاست چند روزه چنین ستمی را بر بشریت روا داشتند در عذاب سقر [3] که خود بیم دادی «وما ادریک ما سقر لاتبقی ولاتذر» [4] جایگزین و مستقر فرما، آمین یا رب‌العالمین.

[ صفحه 12]
 

حجت بالغه‌ی الهی فرزند عسکری

ما، با اظهار برائت و بیزاری از صمیم قلب، و برای تحکیم، پیوند قلبی خود، با ناکسانی اعلان مخالفت می‌کنیم که از بیعت شما که بیعت الهی «ید الله فوق ایدیهم» بود دست کشیده و انکار ولایت و خلافت نمودند، و بمنزلت والای شما ارج ننهادند، و با بیزاری جستن از خاندان شما بفرعونهای دوران خویش تقرّب جسته و شما را از برپا داشتن آئین و فرمان الهی، وسد ثغور اسلامی و زدودن هرگونه شک و انکار و اصلاح و ترمیم هر ناموزونی و پاک ساختن اصول و فروع شریعت آسمانی از بدعت‌ها و سفسطه‌ها، و ساز و برگهای دروغین مانع گشتند. فتنه‌ها برانگیختند، و جنگهای خونین راه انداختند و سرانجام صحنه‌ی دلخراش و جان گداز طف! را برپا نمودند، و سهم شما را از خمس بمی گساری و عیاشی و بیت‌المال یتیمان و بیوه زنان را بر قاصان و دلقکان رساندند.
به فرومایگانی لعنت می‌فرستیم که مرگ پیامبر راستین را فرصت شمردند و با آنکه هنوز پیکر قدسیش در بستر مرگ افتاده و صدیقه‌ی طاهره با دیگر عزیزانش بسوگ وی نشسته گریه می‌کردند، بشکستن بیعت شما که بامر الهی- در غدیرخم- برقرار و استوار شده بود، شتافتند و به

[ صفحه 13]

پیمانهای محکم که بفرمان پروردگار عالم بسته شده بود و بامانت او جل شانه که کوههای عظیم از حمل آن بزانو درآمده لابه نمودند، خیانت ورزیدند.
بالاخص به نخستین ظالم و ستمکار، مردک ظلوم و جهول، عناد پیشه و فرومایه که از سرانجام نیک پذیرش حق، سرباز زد، و بفرمان او عربهای وحشی و نادان درنده خو و باقی ماندگان مخالفان احزاب! بمنزل نبوت و مهبط وحی و رسالت و جایگاه رفیع شاه ولایت و معدن وصایت و ولایت یورش بردند و عهد و پیمان نبوی را درباره‌ی برادرش: علم هدایت و آشکار کننده‌ی راه نجات از ضلالت، درهم شکستند، و قلب آن بزرگوار را با آزردن یگانه دختر عزیز و ارجمندش جریحه دار ساختند. و از یاری وصی والا مقامش دست برداشتند و منزلت عظیمش را خوار پنداشتند و برادریش را با پیامبر گرامی منکر شدند، و از دوستیش روی گردانیدند و ولایتش را انکار نمودند و سرانجام کار خلافت الهی را بآنجا رساندند که پلیدان فرومایه نیز که سرمایه‌ای جز رسوائی و نکبت نداشتند بطمع نشستند.
دریغا! شاه ولایت را با جبر و شمشیر [5] با قلبی آکنده از خشم واسف به بیعت واداشتند!. بیعتی که تاکنون و تازمان ظهور منتقم حقیقی صلوات الله و سلامه علیه شومی آن، نه فقط مسلمانان بلکه همه جهانیان را فرا گرفت، و تخم گناه و نفاق و پلیدی را در مزرعه دل جهانیان کاشت. دستگاه ظلم و ستمی که سلمان اهل‌بیت را از خود راند و مقداد را بجرم حق گوئی ترک گفت، و لهجه‌ی صدق ابوذر را به صحرای خشک بی آب و علف ربذه در سن کهنسالی تبعید نمود. بیعتی که شکم عمار یاسر را با لگد دژخیمان خلافت و مزدوران بنی عبدشمس از هم درید، و احکام الهی را تغییر داد، و مردمان پست

[ صفحه 14]

و فرومایه را فرمانروای مطلق جان و ناموس و أموال مسلمانان قرار داد، و حرام الهی را به حلال آمیخت. بیعتی که حرمت اسلام و ایمان و خانه‌ی خدا را در هم شکسته آنرا ویران ساخت و سرانجام، سرزمین هجرت و منزل نبوت را مورد هجوم تاخت و تاز لشکریان بنی‌امیه قرار داد، و دختران مهاجر و انصار را که نمونه‌ی عفت و پاکدامنی بردند از پوشش عفاف بیرون کشید و بجرم دادخواهی پدرانشان، بی‌عفت نمود و لباس ننگ و رسوائی براندامشان پوشانید، و آزمندان دنیا پرست را در برانداختن خاندان نبوت و ریشه کن ساختن درخت بارور رسالت و اسیر کردن اهل حرم نبوت و کشتن یاوران دلیر و جان نثارانش را تشویق و تحریص نمود.
آری این چنین، زادگان گناه و فجور انتقام کینه‌توزی و کفر خود را از راه جور بروشندلان سپهر امامت فرو می‌نشاندند، و گذشت زمان محصول تلخ این درخت نامیمون را بارور ساخت، و نتیجه‌ی شوم آن کشته شدن علی مرتضی در محراب عبادت، و آسیب دیدن پهلو و نیلگون شدن صورت دختر حبیب خدا، و دریدن کفن ریحانه‌ی پیغمبر با تیرهای جانگداز، و بر بالای نی رفتن سر ریحانه دومش، و درهم شکستن استخوان ساقهای هشتمین پیشوا در کنج زندانها، و بالاخره محروم ساختن جامعه بشریت از دیدار رخسار تو.

[ صفحه 15]

جمعه 11 تیر 1395  4:12 PM
تشکرات از این پست
nazaninfatemeh mmpbabalhavaej aliada rozgol shirdel2 rasekhoon_m omiddeymi1368 morteza261 aziz1352 rezahossiny galaxy_gerash ravabet_rasekhoon
aftabm
aftabm
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1392 
تعداد پست ها : 25070
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:شرح خطبه حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) )(منبع سوال 1)

 

پیشگفتار

 

اشاره

- تحقیقی در سند خطبه
- فدک در تاریخ
- هدف از تعقیب فدک.

تحقیقی در سند خطبه

چون این خطبه، بطوریکه در ذیل اشاره میشود، با سندهای متعددی از معصوم (ع) و یا تالی مرتبه معصوم (حضرت زینب صلوات‌الله علیها) نقل شده مفاد آن بر ما حجت است اگر چه بعنوان خطابه اداء گردیده. بنابراین قبل از شروع در شرح مدلول آن باید نظری به سند آن نمائیم و آنگاه برای روشن شدن معنای آن مختصری از تاریخ فدک و هدف از تعقیب آنرا بیان کنیم.
خطبه‌ی مزبور از جمله خطبه‌های مشهور است که عامه و خاصه آنرا بسندهای معتبر از صدیقه‌ی کبری صلوات الله علیها روایت کرده‌اند. از جمله احمد بن عبدالعزیز جرهری در تألیف خود بنام سقیفه و فدک

[ صفحه 16]

بنقل ابن ابی‌الحدید در شرح نهج‌البلاغه از آن یاد کرده و ابن ابی‌الحدید نامبرده را چنین معرفی مینماید: «ابوبکر نامبرده محدّث ماهر در ادبیات، برهیزکار و مورد وثوق است بطوری که همه‌ی محدثان عامه او را به نیکی ستوده‌اند و همه‌ی مصنفات خود و دیگران را از او روایت کرده‌اند». [11] .
و به نقل ابن ابی‌الحدید بچهار طریق این خطبه را روایت کرده است:
1- جوهری از محمد بن زکریا از جعفر بن محمد ابن عماره از پدرش از حسن بن صالح بن حی از دو تن از اهل‌بیت بنی‌هاشم از زینب دخت امیرالمؤمنین از مادرش صدیقه طاهره صلوات الله علیهم.
2- جوهری، از جعفر بن محمد بن عماره از پدرش از جعفر بن محمد بن علی بن الحسین صلوات الله علیهم.
3- جوهری از عثمان بن عمران فجیعی از نائل بن نجیح از عمر بن شمر از جابر جعفی از ابی جعفر محمد بن علی (امام باقر) صلوات الله علیهم.
4- جوهری از احمد بن محمد بن یزید از عبدالله بن حسن المعروف بعبدالله محض ابن فاطمه بنت الحسین و ابن الحسن المثنی روایت کرده.
علی بن عیسی اربلی که از بزرگان علماء امامیه است (مؤلف کتاب کشف الغمه) [12] این خطبه را در تألیف خود از کتاب سقیفه

[ صفحه 17]

احمد بن عبدالعزیز جوهری نقل نموده و چنین گفته است: «من خطبه را از کتاب سقیفه تألیف احمد بن عبدالعزیز جوهری نقل میکنم و این نسخه قدیمی است که در سال 322 بر مؤلف قرائت و تصحیح شده که بسندهای مختلف روایت کرده [13] (مراد سندهای فوق الذکر است).
و نیز مسعودی در کتاب (مروج الذهب) [9] اشاره به خطبه نموده.
و باز ابوالفضل احمد بن ابی‌طاهر از دانشمندان عصر مأمون عباسی متولد سال 204 در کتاب (بلاغات النساء) بچند سند آن را روایت کرده:
1- راوی میگوید من نزد ابوالحسین زید بن علی بن الحسین علیهم‌السلام در مورد گفتگوی فاطمه صلوات الله علیها با ابوبکر موقعی که حضرتش را از تصرف فدک بازداشت، مذاکره کردم و گفتم: عامه در مورد این خطبه سخنی دارند و آن اینست که میگویند این خطبه انشاء ابوالعینا است و ربطی بصدیقه طاهره صلوات الله علیها ندارد. زید در پاسخ گفت: «من خود بزرگان خاندان ابی‌طالب را می‌دیدم که این خطبه را از پدران خود نقل می‌کردند و نیز من این خطبه را از پدرم علی بن الحسین (ع) به ترتیب از فاطمه (ع) حدیث میکنم علاوه همین خطبه را بزرگان شیعه روایت کرده و به یکدیگر تدریس می‌کردند قبل از آنکه جد ابوالعینا متولد شود.
2- این خطبه را حسن بن علوان از عطیه عوفی واو از عبدالله بن

[ صفحه 18]

الحسن از پدرش نقل کرده.
مؤلف بلاغات النساء از قول راوی نقل می‌کند که زید گفت: چگونه روا نمیدارند این سخن فاطمه (ع) باشد در صورتیکه حاضرند بزرگترین سخن را به عایشه نسبت دهند اما در نسبت این خطبه بجده‌ام تردید میکنند؟ این نیست مگر عداوتی که با ما اهل‌بیت دارند.
3- جعفر بن محمد که در دیار مصر است و او را در رافقه دیدم گفت پدرم برای من حدیث کرد و گفت موسی بن عیسی ما را خبر داد و گفت عبیدالله بن یونس ما را خبر داد و گفت جعفر احمر ما را از زید بن علی بن الحسین (ع) از عمه‌اش زینب بنت امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب صلوات الله علیهم حدیث کرد.
ابوالفضل احمد بن ابی‌طاهر گفت: من همه‌ی این حدیث را فقط در نزد ابی‌حفان دیدم.
و از طریق خاصه سید مرتضی در کتاب نفیس شافی [10] بدو طریق نقل فرموده.
1- ابو عبدالله محمد بن عمران مرزبانی (نقل شده است که از مشایخ مفید بوده) از محمد بن احمد کاتب از احمد بن عبیدالله نحوی از زنادی از شرقی بن قطامی از محمد بن اسحاق از صالح بن کیسان از عروة از عایشه.
2- بتحویل سند [11] مرزبانی از احمد بن محمد مکی از محمد بن قاسم یمانی از ابن عایشه (ابو عبدالرحمن عبیدالله بن محمد بن حسین تیمی).

[ صفحه 19]

و ابن طاوس در کتاب طرائف [12] قسمتی از خطبه را که در احتجاج است از شیخ اسعد بن شفروة در کتاب فائق از شیخ حافظ ثقه و معظم (در نزد عامه) احمد بن موسی مردویه اصفهانی از کتاب مناقب وی از اسحاق بن عبیدالله بن ابراهیم از شرقی بن قطام از صالح بن کیسان از زهری از عائشه روایت کرده است.
شیخ صدوق محمد بن علی ابن بابویه متوفای 371 روایت کرده میگوید: خبر داد ما را علی بن حاتم از محمد بن اسلم از عبدالجلیل یاقطانی از حسن بن موسی خشاب از عبدالله بن محمد علوی از رجالی از اهل‌بیت علیهم‌السلام از زینب بنت امیرالمؤمنین (ع) از فاطمه (ع).
با تحویل سند، باز میگوید خبر داد ما را علی بن حاتم از محمد بن عمیر از محمد بن عمارة از محمد بن ابراهیم مصری از هارون بن یحیی ناشب از عبیدالله بن موسی عیسی از عبیدالله موسی معمری از حفص احمر از زید بن علی بن الحسین شهید از عمه‌اش زینب بنت امیرالمؤمنین (ع).
با تحویل سند، قسمتی را در علل الشرایع که متضمن بیان فلسفه تشریع احکام است از ابن المتوکل از سعدآبادی از برقی از اسماعیل بن مهران از احمد بن محمد ابن جابر از زینب (ع) روایت کرده است. مفید، در مجالس ابیاتی را که در خطبه مذکور است بسند زیر نقل می‌کند:
جعانی از محمد بن جعفر حسنی از عیسی بن مهران از یونس از عبدالله بن محمد بن سلیمان هاشمی از پدرش از جدش از زینب دختر

[ صفحه 20]

امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب صلوات الله علیهم میگوید: همین که فرمان ابوبکر بر غصب فدک و عوالی صادر شد فاطمه صلوات الله علیها مأیوس شد بسوی قبر پدر برگشت و خود را بر روی قبر انداخت و تظلم نمود و گریه کرد و در آخر این ابیات را خواند:

قد کان بعدک أنباء وهنبثة
لو کنت شاهدها لم تکثر الخطب

یعنی: پس از تو خبرها و حادثه‌ها روی داد اگر تو حاضر بودی کار باین جا نمی‌کشید.
پس بدینسان می‌بینیم احدی از دانشمندان امامیه و عامة اشکالی بسند روایت نکرده‌اند، مگر اینکه معاندینی از دشمنان اهل‌بیت آنرا به ابوالعینا محمد بن قاسم اهوازی بصری نسبت داده‌اند. و آنچه از ترجمه حال وی بدست می‌آید: یکی از دانشمندان علم ادب عربی بیش نبوده و مایه‌ای جز ادب عربی نداشته، ادیبی چگونه قدرت دارد که در مسائل پیچیده الهیات و نبوت و فلسفه و شرایع احکام و احتجاج قرآن چنین سخنی ایراد کند!؟
اما عناد را چاره‌ای نیست. معنائی فطری‌تر و روشن‌تر در درس عقلی از مسئله خداشناسی نیست، ولی وقتیکه انسان از طریق انصاف خارج شد و راه عناد را پیمود مسائل روشن را انکار میکند، و واقعا انسان باید بخدا پناه برد که همواره از طریق انصاف خارج نشود، و بهمین معنا در بعضی از ادعیه اشاره میفرماید: «پروردگارا! ای قدرتی که عالم هستی را آفریدی و در تحت سایه قدرت خود پرداختی و تمام جهان هستی بهترین گواه است که جز تو خدائی نیست، و هرگز عقل منصف!! نمی‌تواند وجود ترا انکار کند» [13] پر

[ صفحه 21]

واضح است که برای این جهان، آفریدگار و سازنده‌ای هست ولی این درک در صورتی است که عقل از راه انصاف خارج نشود، و گرنه کسی که معاند است با هیچ دلیلی نمی‌توان او را قانع ساخت.
علاوه بر این سید مرتضی علم‌الهدی که منکر حجیت خبر واحد است باین معنی که مدعی است دلیل قطعی بر حجیت نوعی آن نداریم، در کتاب شافی در اثبات امامت و وصایت در رد (مغنی الحجاج قاضی عبدالجبار معتزلی) بخبر واحدی که محفوف به قرائن قطعی و مفید علم باشد، استدلال و احتجاج کرده است و حال آنکه طبق نظریه خود نمی‌بایست استدلال کند، جون خبر واحد است. پس معلوم میشود قرائن قطعیه در این مورد بوده است که بر مدعای خود استدلال نموده و اعتبار این خطبه هم نیز بجهت نقل مشایخ امامیه علی الخصوص سید علم‌الهدی و دانشمندان عامه موجب حصول درجه اعلای اطمینان باین خطبه شریفه است.
مناسب است در خاتمه این بخش کرامتی را که از مرحوم آیت الله والد (رضوان‌الله‌علیه) در خصوص این خطبه شنیدم بعنوان اداء مقداری از حقوق معظم له در این کتاب نقل کنم. والد (ره) فرمودند: که مرحوم استاد علامه آیة الله شریعت نمازی اصفهانی در جمادی الثانی اقامه تعزیه حضرت صدیقه کبری صلوات الله علیها را مینمود و خود آن مرحوم منبر می‌رفت و عین خطبه را عنوان سخن قرار میداد و با احاطه‌ی عجیبی که بفنون اسلامی داشت و حافظه‌ی خارق‌العاده‌اش بیانات بسیار جالب ایراد می‌فرمود و میتوان گفت حق شرح این خطبه را اداء می‌نمود. تا روزی مشغول افادات بالغه خود بود و عقل و هوش همه‌ی

[ صفحه 22]

مستمعان جذب سخنان وی گردیده. در این هنگام یکی از کم مایگان و اندک بضاعتان اهل علم که در کنار من نشسته بود سر بگوش من آورد آهسته گفت: این خطبه از قدرت یک زن خارج است و آنرا شب امیرالمؤمنین (ع) تعلیم فرموده است. والد میفرمود همینکه این حرف را زد مقارن تمام شدن آن مرحوم شریعت اصفهانی در بالای منبر با صدای بلند گفت: «فقال الملعون دعوها فانها معلمة» یعنی ملعون (عمر) گفت او را ترک کنید زیرا شبانه این حرفها را علی تعلیمش داده است.
مرحوم والد فرمود از آن سخن شخص، ناراحت شدم و فورا گفتم جوابت را بشنو و متوجه کرامت باش.

فدک در تاریخ

فدک سرزمین غله خیزی است در حجاز و فاصله آن تا مدینه یکصد و چهل کیلومتر راه است. خیبر سرزمین یهودی نشین بود، تا در سال هفتم هجری به علت بیمی که بعد از فتح خیبر ازمسلمانان داشتند نصف و یا همه‌ی آنرا برسول اکرم (ص) صلح کردند؟ و از آن تاریخ بملک خاص و خالص رسول گرامی (ص) درآمد، زیرا مسلمانان در بدست آوردن فدک پیکاری ننموده بودند و خدای متعال هم در قرآن فرموده: «هر چه خدا از اموال اهالی دهکده‌ها برگرداند و بخشید آن اموال مخصوص خدا و رسول و خویشاوندان وی میباشد...» [14] .
او نیز در آیه دیگر می‌فرماید: «آنچه که از اموال برسول برگردانده

[ صفحه 23]

و بخشیده شد و از آنچه شما (ای مسلمانان) در آن اسب و استر نراندید (یعنی با جنگ بدست نیاوردید) ولی خداوند متعال پیامبرانش را بر هرکس بخواهد مسلط میسازد زیرا اوست بر هر چیز توانا». [15] .
و بنابر نص این دو آیه شریفه قرآن، فدک بملک طلق رسول اکرم (ص) درآمد و در این موضوع همه‌ی مذاهب اسلامی اتفاق دارند.
در مسند احمد بن حنبل در باب صله‌ی رحم از ابوسعید خدری نقل کرده است: وقتی که آیه «وآت ذا القربی حقه» نازل گردید نبی اکرم (ص) فرمود: یا فاطمة لک فدک، ای فاطمه فدک از آن تست. پس بموجب این روایت فدک بملک زهرای اطهر صلوات الله علیها درآمد.
خلیفه‌ی اول آنرا از تصرف زهرای مرضیه (ع) درآورد و از جمله اموال عمومی و ثروت ملی اعلام کرد تا در زمان خلیفه‌ی دوم فدک را بورثه رسول اکرم (ص) داد و در زمان عثمان و ایام خلافتش آنرا به صورت قطعیه [16] مروان بن الحکم درآورد.
بعد از آن تاریخ، تصریحی در سرگذشت فدک ندارد. آنچه مسلم است وجود مقدس امیرالمؤمنین (ع) در خلافت عثمان آنرا از چنگ مروان درآورد، تا خلافت به معاویه رسید و او نیز به سه قسمت قطعیه کرد یک ثلث (یک سوم) قطعیه‌ی مروان بن الحکم و ثلث دوم را بعمر بن عثمان و ثلث سوم را بفرزندش بخشید. پس از آن که خلافت به مروان بن الحکم رسید همه را از آن خود کرد و عمر بن عبدالعزیز فدک را بفرزندان فاطمه برگردانده او نامه‌ای بوالی خود در مدینه موسوم

[ صفحه 24]

بابوبکر بن عمرو بن حزم نوشت که فدک را بصاحبانش که فرزندان فاطمه علیهاسلام هستند برگردان ابوبکر بن عمرو نوشت فاطمه (ع) نسل زیاد دارد بکدام یک از آنها رد نمایم. در جواب نوشت اگر من بتو بنویسم گاوی ذبح کن حتما از من سؤال میکنی که گاو رنگش چگونه باشد؟ بمحض رسیدن این نامه فدک را به فرزندان فاطمه (ع) که از نسل علی بن ابی‌طالب (ع) هستند برگردان.
این فرمان که عملی شد، عمر بن عبدالعزیز را بنی‌امیه ملامت کردند و گفتند تو بر خلاف عمل شیخین رفتار کردی و عملا آنها را تخطئه کردی. در تواریخ مسطور است: جماعتی از کوفه بسرپرستی عمروبن قیس خروج کردند و بنزد عمربن عبدالعزیز آمده و او را در این کار سرزنش کردند. وی در جواب گفت: إنکم جهلتم وعلمت ونسیتم وذکرت- شما نادان هستید و من آگاه، شما فراموش کرده‌اید و من بخاطر دارم. زیرا ابوبکر بن محمد بن عمروبن حزم از پدر و از جد خود روایت کرد: که رسول‌الله صلی الله علیه و آله فرمود: فاطمة بضعة منی یسخطها مایسخطنی وترضینی ما أرضاها.
- فاطمه پاره تن من است، آنچه مرا بخشم آورد او را نیز بخشم میآورد و آنچه وی را خشنود گرداند مرا خشنود گردانیده است- فدک در ملک مروان بود آن را به عبدالعزیز بخشید؟ و من و برادرانم آنرا از پدر ارث بردیم. سپس من از برادرانم درخواست کردم بمن منتقل کنند بعضی از آنها بخشیدند و بعضی فروختند تا همه‌ی فدک ملک من شد، من نیز چنین مصلحت دیدم که آنرا بفرزندان فاطمه رد نمایم، آنها گفتند حال که چنین تصمیمی داری عایداتش را واگذار کن و خود فدک را نگهدار. سپس یزید بن عبدالملک آنرا گرفته و در دست بنی مروان بود تا دولت مشئوم آنها منقرض گردید.

[ صفحه 25]

جمعه 11 تیر 1395  4:18 PM
تشکرات از این پست
nazaninfatemeh mmpbabalhavaej rozgol rasekhoon_m
aftabm
aftabm
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1392 
تعداد پست ها : 25070
محل سکونت : اصفهان

پاسخ به:شرح خطبه حضرت زهرا ( سلام الله علیها ) )(منبع سوال 1)

پس از انقراض بنی‌امیه دور خلافت به بنی‌العباس رسید اولین خلیفه عباسی ابوالعباس سفاح آنرا بعبدالله بن الحسن بن الحسن ابن علی بن ابیطالب (ع) برگرداند. باز منصور دوانیقی آنرا از او پس گرفت. مهدی عباسی آنرا برگرداند موسی بن المهدی دوباره آنرا قبض نمود و در دست خلفای عباسی بود تا در خلافت مأمون مجددا بفاطمیین برگردانده شد. در سال 210 مأمون نامه‌ای بفرماندارش قشم بن جعفر بمدینه نوشت: «امیرالمؤمنین (مأمون) بمنزلت و موقعیتی که در دین خدا دارد و منصب خلافتی که از رسول اکرم (ص) و خویشاوندی که با او دارد سزاوارترین افراد است که سنت او را تعقیب کند، و عطیه و صدقه‌ای که بفردی نموده است بصاحبش برساند. پر واضح است که رسول اکرم (ص) فدک را بفاطمه (ع) بخشیده و هیچ یک از خاندان اهل‌بیت را در این امر اختلافی نیست، امیرالمؤمنین را تصمیم آن شد که فدک را بورثه فاطمه سلام‌الله‌علیها رد کند، و در این کار جز تقرب بخداوند متعال و رسول اکرم (ص) و برپا داشتن حق، و عدالت گستری نظری نیست. لذا فرمان داد که فدک رسما ملک ورثه آنحضرت و در دفترهای دیوان رسمی دولتی ثبت شود. چنانکه در موسم حج منادی طبق معمول سنواتی پس از رحلت رسول اکرم (ص) بدادخواهی افرادی که ادعای بخشش و یا وعده اصلاح به آنها داده شده برحسب خواسته‌ی آنها رسیدگی میشود، فاطمه علیهاسلام اولی و احق است که ادعایش مورد تصدیق واقع گردد. امیرالمؤمنین بکاردار خود در مدینه بنام مبارک طبری فرمان داد که فدک را بورثه فاطمه (ع) با تمام حدود و آنچه که در آن سرزمین هست با همه‌ی حقوق و عایدات از غلات و غیره رد نماید و آنرا به محمد بن یحیی الحسین بن زید بن علی بن

[ صفحه 26]
 

الحسین (ع) و محمد بن عبدالله بن الحسن بن بن علی بن الحسین (ع) که متولی از طرف امیرالمؤمنین هستند تسلیم کند. این تصمیم امیرالمؤمنین را بدان و آنرا بهمه‌ی اطرافیان و خواص اعلام دار، و بهمان روش که با مبارک طبری رفتار می‌کردی با این دو نفر محمد بن یحیی و محمد بن عبدالله رفتار نما و در تعمیر و آبادانی و زیادتی عوائد فدک آنچه لازمه‌ی مساعدت است نسبت به آنان انجام بده. والسلام».
در زمان متوکل فدک مجددا از دست بنی‌فاطمه گرفته شد و وی آنرا قطیعه عبدالله بن عمر البازیار کرد. و در فدک یازده اصله درخت خرما بود که رسول اکرم (ص) آنها را با دست مبارک خود کاشته بود. عبدالله بن عمر کسی را بنام بشران بن ابی امیه ثقفی را بمدینه روانه کرد تا آن درختها را قطع کند. او هم مأموریت نحس خود را انجام داد و در مراجعت فلج شد.
از این تاریخ مختصر و با مطالعه در خطبه و مذاکراتی که میان صدیقه طاهره (ع) و خلیفه رد و بدل شده است استفاده میشود که آنچه بعض خیال میکنند که فدک دهکده و یا مزرعه‌ی کوچکی که فقط کفاف مخارج سالانه اهل‌بیت را میکرده است، نبوده، بلکه یکی از مهمترین مستغلات حاصل خیز بود. زیرا زمینی که حاصل اندک و غیر مهمی داشته باشد چگونه جز اموال عمومی و ثروت ملی اعلام میشود مخصوصا در وقتی که بمناسبت رحلت رسول اکرم (ص) احتمال حمله‌ی دشمنان دین بحوزه اسلام میرفت و میبایست دولت اسلامی سپاه مجهزی داشته باشد. علاوه بر این از جواب خلیفه که گفت: «ان هذا المال لم یکن للنبی صلی الله علیه و آله و سلم وانما کان مالا من اموال المسلمین یحمل النبی به الرجال و ینفقه فی سبیل الله -این مال ملک

[ صفحه 27]

رسول اکرم (ص) نبود بلکه از اموال عمومی مسلمانها است که رسول با آن مخارج عده‌ای را میداد و در راه خدا انفاق مینمود بخوبی وضع فدک روشن می‌شود. و باز از هر دو مهمتر تقسیمی است که معاویه میان سه نفر یزید، مروان، عمربن عثمان انجام داد. بدیهی است مزرعه‌ای که با زحمت از آن مخارج یک ساله‌ی خانواده‌ای تامین شود چگونه قابل بخشش میان سه نفر از شخصیتها که هر یک در زمان خود از ثروتمندان بودند خواهد بود؟!
بنابر این جای هیچگونه استبعاد نیست که آنچه سید بن طاوس رضوان‌الله‌علیه در کتاب نفیس (کشف المحجة لثمرة المهجة) [17] نقل کرده راست باشد: و کان دخلها فی روایة الشیخ عبدالله بن حماد الانصاری اربعة و عشرین الف دینار فی کل سنة- عایدات فدک در هر سال بر حسب نقل شیخ عبدالله حماد انصاری بیست و چهار هزار دینار! بوده است.

هدف از تعقیب فدک

این خطبه را با واقع نگری و مطالعه در روایات دیگر و گوشه‌های تاریخ باید از حد یک سخنرانی حماسه‌ای و یا اظهار مصیبت و شکایت از اینکه اوضاع عادی که در عصر حیات پیامبر (ص) بوده و از دست رفته است خارج کرد، و حتی نه به عنوان اعتراض بسیاست مالی و اقتصادی دولت انتخابی که بر اساس شوری شکل یافته، و نیز نه بعنوان موضوع شخص، یعنی درخواست مساحتی از زمین که ذخیره‌ی اقتصادی یک خانواده است و یا نزاع مادی در سرزمین محدود

[ صفحه 28]

باسم فدک و یا دستیابی بسرزمین غله خیز تلقی کرد؟ بلکه فدک، رمز قیام تاریخی است که از حدود حجاز گذشته و پایه‌ریزی حکومت جهانی می‌باشد. فدک، انقلابی است برای برانداختن اساس حکومت و نهادن سنگ زیربنائی است که تاریخ بعدی را تشکیل خواهد داد. فدک، انقلاب بر علیه سیاست دولت وقت و برای برگرداندن خلافت عظمای الهی و اصلاح ملتی است که با نادیده گرفتن همه‌ی زحمات و خون دلها میخواهد بجاهلیت نخست برگردد. و اگر در طی خطبه صحبتی از مطالبه میراث و یا نحله (پیشکشی) بمیان آمده مربوط به آن مقداری است که مرتبط بزعامت کبری و حکومت جهانی میشود؟ و بعبارت واضح‌تر صحبت اسلام و کفر، ایمان و نفاق، و مسئله‌ی نص و شوری است.
برای تصدیق مراتب فوق کافی است که قبل از مطالعه‌ی خطبه و شرح آن، بطور اختصار سیری در مضامین قطعه‌ای از آن بنمائیم تا روشن شود که قسمت عمده‌ی خطبه معرفی وجود مقدس امیرالمؤمنین (ع) و یادآوری فداکاریها و جان فشانیها و مقاومتهائی است که علی (ع) در ایجاد اسلام و دوران ضعف آن، بعمل آورده، و مشخص نمودن حق مسلم اهل‌بیت علیهم‌السلام واینکه چگونه جاهلیت!! در لباس اسلام برگشت. و چگونه مسلمانان سعادت خود را از دست میدهند و کاری باین عظمت را بدست نااهل میسپارند و فتنه بزرگی که گرفتار آن گشتند بوجود می‌آورند. در معرفی پسر عم بزرگوارش چنین می‌فرماید:
«هرگاه آتشی آتشی از جنگ را برمی‌افروختند خدا آنرا خاموش میساخت، و اگر شیطان صفت‌ها شاخی بلند میکردند یا از ناحیه‌ی مشرکان دهانی باز میشد برادرش را در پیش رو می‌انداخت و وی

[ صفحه 29]

هم تا گوش دشمن را نمی‌مالید و شعله‌ی آتش را با شمشیر آبدارش خاموش نمی‌کرد برنمی‌گشت. در برادری با رسول اکرم (ص) رنج پذیر، در امر خدا کوشا، نزدیک به رسول‌الله، سروری از اولیای خدا، آماده برای دفاع خالص بود، واما شما در فراخنای زندگی در کمال آرامش دنبال خوش گذرانی بودید، و در انتظار شکست ما جویای اخبار بودید و از جنگ عقب‌نشینی می‌کردید».
و نیز این موضوع بسیار روشن از مذاکراتی که با زنهای مهاجر و انصار که بعیادتش آمده بودند انجام داده پیدا است که انشاءالله در جای خود به تفصیل بیان خواهد شد.

[ صفحه 33]
 

حمد و ثنای الهی

 

اشاره

فقالت- (علیها سلام):
الحمد لله علی ما انعم
وله الشکر علی ماالهم
والثناء بما قدم
من عموم نعم ابتداها
و سبوغ آلاء اسداها
وتمام منن والاها
جم عن ألاحضاء عددها
ونای عن الجزاء أمدها
و تفاوت عن الادراک أبدها
وندبهم لاستزادتها بالشکر لاتصالها
واستحمد الی الخلائق بإجزالها
وثنی بالندب إلی أمثالها.

[ صفحه 34]

ستایش مخصوص ذات جامع کمالات الهی است بر نعمتهائی که ارزانی داشته و سپاس فراوان بر آنچه الهام فرموده
و درود فراوان بر آنچه که مرحمت فرموده
از آغاز نعمتهای عمومی
و رسا و فراخ بودن نعمتها
وتمام و پشت سرهم بودن عطایای گرانبها
که عدد آنها بقدری زیاد است که قابل شمارش نیست
و دامنه نعمت بقدری بی‌پایان است که نمی‌توان در مقام پاداش برخاست.
ابدیت این نعمتها بقدری متعالی است که قابل درک نیست
برای فزونی نعمتها دعوت بشکر نمود
و با فرو فرستادن و کامل کردن نعمتها به ستایش فراخواند
و در آخرت مردم را بمثل این نعمتها دعوت نمود.

توضیح مفردات

ثنا: قسمتی از ستایش است که با تکرار صادر گردد. راغب در مفردات میگوید:
«الثناء مایذکر فی محامد الناس فیثنی حالا فحالا ذکره» ثنا عبارت است از آنچه که در ستایش مردم، وقت بوقت تکرار میگردد. و چون نعمتها از جهت شمول و عمومی بودن و نیز پی در پی بودن ملاحظه می‌شود مناسبت اقتضاء میکرد که ستایش بصورت ثناء که تکرار ستایش است آورده شود.
سبوغ: در محاورات فصیحانه میگویند: درع سابغ- زره رسا نه دراز و نه کوتاه. در آیه شریفه‌ی است: «وأسبغ علیکم نعمه ظاهرة و باطنة [18] نعمتهای ظاهری و باطنی را بر شما رسا و کامل نمود که با نیازها تطبیق کند و هم آهنگ با آنها باشد. و باز در آیه‌ی دیگر است: «ان اعمل سابغات». [19] .

[ صفحه 35]

اسداء: عطاء بخشیدن. در روایت وارد شده: من أسدی إلیکم معروفأ فکافئوه- هرکس که بشما نیکی نمود او را مکافات و پاداش بدهید.
آلاء: جمع إلی. با فتح و کسر همزه. نعمت
منن: جمع منت، نعمتهای گرانقدر و سنگین: چنانکه از تتبع استعمال قرآن بدست میآید ماند نبوت: «لقد من الله علی المؤمنین اذ بعث فیهم رسولا» خدا منت گذاشت بر مؤمنان که از میان آنها پیامبر را برانگیخت.
جم: زیاد. در آیه شریفه: «یحبون المال حبا جما» زیاد دوست میدارند مال را (خارج از اندازه).
نأی: دور است.
تفاوت: راغب گوید: دور شدن چیزی از انسان بنحویکه دسترسی بآن ممکن نباشد.
امد، أبد: راغب در مفردات گوید: «الامد والابد متقاربان لکن الابد عبارة عن مدة الزمان التی لیس لها حد محدود ولا یتقید لایقال ابد کذا. والأمد مدة لها حد مجهول اذا اطلق، وقد ینحصر نحوان یقال أمد کذا کما یقال زمان کذا. والفرق بین الزمان والأمد یقال باعتبار الغایة، والزمان عام فی المبدء والغایة».
یعنی: ابد وامد در معنی نزدیک بهم است فرقی که هست ابد عبارت از مقدار زمانی است که محدود نیست وقید لفظی هم قبول نمی‌کند مثلا نمی‌توان گفت ابد فلان کار اما می‌توان گفت امد فلان کار.
امد در صورت عدم تقیید، حد مبهم و مجهول دارد و در صورت حصر گفته میشود: امد فلان کار. فرق میان زمان وامد، آنست که امد را باعتبار فرجام میگویند و زمان شامل، آغاز و فرجام است.
ولی در قبال راغب باید گفت که ابد بمقدار زمان غیر محدود در هر مورد بنحوی است که خود آن مورد گنجایش دارد نه غیر محدود مطلق. مثلا در آیه شریفه: «إنا لن ندخلها ابدا ماداموا فیها»، ما هرگز داخل قریه نخواهیم شد مادامیکه (ابدا) آن عده آنجا هستند- در اینجا ابدیت بمعنای احاطه و شمولی است که در مدت آن عده ملاحظه شده، یعنی آن قطعه از زمان که شامل آغاز، وسط، فرجام است همه را فرا گرفته یعنی چه در اول و چه در وسط و چه در آخر اقامت آنها وارد قریه نمی‌شویم. و در فارسی معنا و مفهوم «همیشه-پیوسته» را میرساند که ممکن است با قرائن بمعنای آنچه غیر محدود است و آخر نداشته باشد استعمال شود، مثلا «خالدین فیها أبدا» یعنی ثابت هستند در آتش بزمان غیر محدود یعنی زمانی که

[ صفحه 36]

آخر ندارد. پس بنابراین بطور کلی نمی‌توان گفت در غیر محدود استعمال میشود بلکه باید از قرائن مقام استفاده کرد.
و نیز امد را که گفته باعتبار فرجام اطلاق میشود صحیح نیست، زیرا در قرآن کریم بمعنای گذشته وارد شده «ثم بعثناهم لنعلم أی الحزبین أحصی لما لبثوا أمدا» [20] سپس اصحاب کهف را از خواب برانگیختیم تا معلوم بداریم کدام یک از دو حزب از حیث زمان و مقدار توقفی که نموده‌اند بیشتر بشماره‌اش احاطه دارند- مسلم است که امد دراینجا بمعنای زمان است. پس مطلقا باعتبار فرجام نیست.
ندب: دعوت نمودن.

حمد و شکر

 

اشاره

متن: الحمد لله علی ما أنعم وله الشکر علی ما ألهم
«ستایش مخصوص ذات جامع کمالات الهی بر نعمتهائیکه ارزانی داشته و سپاس فراوان بر آنچه که الهام فرموده است.
شرح: گرچه هر کس که آشنائی به زبان عربی دارد میتواند بفهم ارتکازی و فطری بطور اجمال معنای حمد و شکر را بدست آورد که حمد یعنی ستودن و ستایش، و شکر بمعنای سپاسگزاری است. اما تعیین امتیاز مفهوم حقیقی هرسه کلمه حمد و شکر و ثنا از همدیگر خالی از پیچیدگی نیست، بدین جهت دانشمندان در تعریف آنها اختلاف نظردارند و ما بنقل بعضی از آنها میپردازیم. گفته‌اند:
1- حمد مرادف با مدح است.
2- حمد مرادف معنای شکر است.
3- حمد و مدح و شکر هر سه مترادف هستند.
4- حمد، ستایش در برابر عمل (فعل) نیکی که از راه اختیار صادر شود، می‌باشد.
در میان این اقوال گفته چهارم درست است، و با توضیح آن بطلان بقیه روشن میگردد. حمد در مقابل لؤم (سرزنش) است. و از این

[ صفحه 37]

مقابله میتوانیم معنای حمد را بدست آوریم، سرزنش کسی آن وقت درست است که از شخصی عمل زشت و ناشایستی در حالت اختیار صادر شود. چون دارای اختیار بود و می‌توانست آن عمل زشت را ترک نماید، لذا مورد سرزنش قرار گرفت. پس معنای حمد عبارت است از ستودن عمل نیکی که از راه اختیار صدور یابد، خواه آن عمل نیکو موجب نیکی برای ستایش کننده باشد یا نه، اما مدح لازم نیست که در مقابل عمل اختیاری باشد. بلکه میتوان چیز خوبی را اگرچه خوبی آن از راه اختیار نباشد، مدح کرد. فی‌المثل خنکی و گوارا بودن صفتی است برای آب و همچنین رفع تشنگی که اثر آب است هر دو غیر اختیاری و اثر طبعی آنست. در مقام مدح میتوان گفت فلان چشمه چقدرخنک و گواراست، این جمله را مدح میگویند، خنکی و گوارا بودن ذات آب و جنبه‌ی صدوری ندارد تا عمل در آن صدق نماید و سپس بحث شود که آیا در حالت اختیار بوده است یا نه؟ و بنابراین نمی‌شود گفت آب فلان چشمه را حمد کردم. بنابراین چنین نتیجه می‌گیریم که مفهوم حمد یعنی ستایش در برابر احسان و نیکی است که از راه اختیار صادر گردد و اگر چه آن احسان به ستایش کننده ارتباطی نداشته باشد. و مدح در مقابل صفات و اعمالی است که از راه اختیار صادر شود و یا آن صفات ذاتی باشد. پس بدینسان دائره مدح وسیعتر از حمد است.

فرق میان حمد و شکر

شکر بمعنای سپاسگزاری در مقابل کفران است، و چنانکه کفران صحیح نیست مگر از کسی که استفاده از نعمت نموده و از آن

[ صفحه 38]

بهره‌مند شده اما در عوض نافرمانی کرده و از آن قدردانی نکرده باشد. شکر و سپاس نیز بر نعمتی صحیح است که بخود سپاسگزار رسیده باشد، بر خلاف حمد که گفتیم ستایشی است در برابر مطلق نیکوئی.
با توضیح مفهوم حقیقی هرسه کلمه روشن می‌شود که اگر بجای الحمد لله، المدح لله گفته شود، احتمال اینکه معنای غیر اختیاری بودن داشته باشد امکان دارد و این احتمال با عظمت و قدرت کامله‌ی ذات احدیت سازگار نیست. اما حمد، ستایش خاص و صریح در برابر احسانی است که از روی کمال اختیار صادر شود، چه اینکه خداوند متعال با تعبیری که در قرآن آمده (قهار) است یعنی در مقابل هیچ موجودی مقهور نمی‌گردد. و از اینجا نکته‌ای هم استفاده میشود، که گوینده الحمد لله اعتراف ضمنی دارد که احسان ذات باری جل شأنه از راه اختیار بوده و جبری در کار نیست.
و نیز بجای الحمد لله- الشکرلله نمی‌توان گفت، زیرا چنانچه گذشت شکر سپاس نعمتی است که بخود سپاسگزار رسیده باشد، ولی مراد در این خطبه‌ی شریفه اینست که: خدا را در برابر انعام و احسان عمومی که همه‌ی موجودات، از جمله خود سپاسگزار را فرا گرفته ثنا می‌گویم و آن با کلمه شکر ادا نمی‌شود.
ممکن است گفته شود که حمد با شکر مترادف است [21] و در دعا هم وارد شده: الحمد لله شکرا- ستایش خاص ذات الهی است بجهت انجام مراتب سپاسگزاری- و در اصطلاح دستور زبان عربی کلمه

[ صفحه 39]

شکرا مفعول مطلق که برای بیان کیفیت فعل است و در این صورت حمد از اقسام شکر میشود.
اما این استدلال صحیح نیست زیرا کلمه شکر (مفعول له) است و همیشه مفعول له در زبان عربی برای بیان انگیزه‌ی فعل استعمال میشود چنانکه میگویند: ضربت تأدیبا بعلت تأدیب زدم و در جمله الحمد لله شکرا هم شکر علت سپاسگزاری است باین معنا که ستایش مخصوص ذات اقدس الهی است و این ستایش برای بجا آوردن شکر است، پس مفهوم شکر غیر از مفهوم حمد است، و نیز فرق میان حمد و مدح هم معلوم شد و هیچ کدام از این کلمات سه گانه مترادف نیستند.

تحقیقی در کلمه‌ی (ما) در ما أنعم و..

درباره‌ی کلمه‌ی ما در جمله‌های فوق دو احتمال وجود دارد 1- ما موصوله. 2- ماء مصدریّة. و مفهوم جمله‌ها در هر دو صورت فرق میکند. زیرا اگر ما موصوله باشد معنی چنین میشود: ستایش مخصوص ذات جامع کمالات در برابر نعمتهائی است که احسان و انعام فرموده، در این صورت مورد ستایش خود نعمتها است. و اگر ما مصدری باشد باید اینطور معنی کنیم ستایش مخصوص ذات مقدس الهی است در برابر عمل انعام و احسان و در این تعبیر نظر بخود نعمتها نیست و بلکه بخود عمل نعمت دادن (انعام) میباشد.
میتوان هر دو احتمال را گرفت ولی بهتر آنست که ما موصوله گرفته شود بدو جهت:
1- عمل ستایش و حمد یک نوع ارتباط مخلوق (انسان) با مبدء

[ صفحه 40]

متعال است. پیدا است که نخستین ارتباط آدمی بعد از ارتباط فطری که در نهاد هر انسانی موجود است همان ارتباط و بستگی است که نتیجه انعام و نیکی است که فعل خداوند قیّوم (پاینده) متعال است و آنهم اثر فعل است نه خود فعل. و هرچه در صحنه‌ی گیتی مشهود اسث همه انعام و احسان اوست که ناشی از مرحله‌ی رحمانیت و افاضه‌ی حق می‌باشد.

ادیم زمین سفره‌ی عام اوست
بر این خوان یغما چه دشمن چه دوست

2- چنانکه در آیه‌ی شریفه‌ی بسم الله الرحمن الرحیم بعد از کلمه‌ی الله اسم رحمان که اولین نمودار ذات الهی است و رحمان هم صفت انعام و احسان عمومی خداوند است. شریکه‌ی القرآن فاطمه‌ی اطهر صلوات الله علیها هم بر طبق قرآن مناسب است بفرماید.
و بعبارت روشنتر، چون نظر در ستایش به جهت ذات و صفات که یکی از آنها صفت انعام الهی است که همان اولین ارتباط و نخستین تجلی و اثر ذات لایتناهی میباشد، فرمود: الحمد لله و نفرمود الحمد علی نعم الله زیرا در این عبارت ستایش در برابر نعمتها بدون نظر به منعم است ولی در (الحمد لله علی ما أنعم)نخست نظر به منعم و آنگاه نظر بانعام اوست. خلاصه آن که: بعد از ملاحظه‌ی ذات الهی که خود در خور ستایش است انعام وی هم که اولین ارتباط بین خالق و مخلوق است مشمول ستایش میباشد. پس بنابراین مناسب آنست که کلمه‌ی (ما) موصوله باشد و علاوه بر این جملات بعدی (من عموم نعم...) با (من) بیانی آمده است و همیشه (من بیان) در لغت عرب بعد از موصول بکار میرود. فعل إنعام بمعنای مصدری (یعنی نعمت دادن) جز در مرحله‌ی فکر و تعقل موجود نیست.

[ صفحه 41]

جمعه 11 تیر 1395  4:21 PM
تشکرات از این پست
nazaninfatemeh mmpbabalhavaej rozgol shirdel2 rasekhoon_m ravabet_rasekhoon
دسترسی سریع به انجمن ها