معرِّق ، کم نظیرترین هنر نزد ایرانیان (9)

 
siryahya
siryahya
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : اسفند 1389 
تعداد پست ها : 154032
محل سکونت : ▂▃▄▅▆▇█Tabriz█▇▆▅▄▃▂

معرِّق ، کم نظیرترین هنر نزد ایرانیان (9)


معرِّق ، کم نظیرترین هنر نزد ایرانیان (9)


آسیب شناسی معرق : 

  • ‌أ) مواد اولیه : چنانچه ورق چوب مورد استفاده در معرق کاری تاب داشته باشد نه تنها الگو بر روی چوب به صورت مطلوب قرار نگرفته و تسلط هنرمند برای برش زدن آن کم می شود و در نتیجه شکل حاصله بسیار دقیق نخواهد بود و ایجاد درز می کند ، بلکه چون زیر قسمت برآمده خالی میماند، پس از پرداخت با ماشین سنباده چوب حاصله یا بسیار نازک و شکننده و یا از بین رفته و جای خالی نمایان می شود . در نتیجه با قرار دادن ورق های چوب خیس تحت فشار ، میتوان از تاب خوردگی آن جلوگیری کرد . سپس برای برش زدن از آن استفاده نمود . متأسفانه امروزه بسیاری از ورق های چوب موجود در بازار به دلیل خشک نشدن علمی تاب برداشته ، در نتیجه هنرمند مجبور است خود آن را صاف کرده و برای این منظور چندین روز صبر نماید . لذا توجه به نکات زیر الزامی است :
  • 1. چوب ها هرچه بیشتر از فشردگی کمتری برخوردار باشند ، از دقت برش آن کاسته شده و حتی در مواردی موجب برش پلیسه ای می--گردد و پرداخت آن ها مشکل تر است .
  • 2. در صورتی که چوب مورد استفاده مورد تهاجم حشرات و قارچ ها قرار گرفته باشد ، پوک و سست بوده و احتمال ریزش آن به هنگام برش زیاد است ، لذا موجب ایجاد درز در میان تکه های چوب و در نهایت کاهش کیفیت آن میگردد .
  • 3. کاربرد فلزات در معرق باید بجا باشد و اگر میزان استفاده از آن بنحوی باشد که نمای قطعات چوبی را از نظر بصری تحت تأثیر قرار دهد ، از مرغوبیت آن کاسته و از زمره هنر های چوبی دور می کند
  • 4. اگر فلزات مورد استفاده در معرق چوب از ثبات رنگ و دوام کافی برخوردار نبوده و به راحتی نتوان آن را برش داده و پرداخت نمود ، کیفیت اثر پایین آمده و آن را دچار خدشه می سازد
  • 5. چنانچه فلزات مورد استفاده در بکار گیری به همراه چوب و مصالح دیگر از هماهنگی ظاهری و قابل قبولی برخوردار نباشد موجب ظاهر نازیبای اثر گشته و آن را دچار آسیب بصری می نماید .
  • 6. برای به کار گیری فلز به جای برخی قطعات معرق باید سعی شود ضخامت ورق فلز مصرفی و لایه های چوبی به یک اندازه باشد تا سطح نهایی اثر پله پله نگشته و در نهایت سطحی یکنواخت را ایجاد کند .
  • 7. صدف مصرفی نیز در معرق باید کاملاً سالم ، دارای ضخامت مناسب (حداقل 5/1 میلیمتر) ، رنگ روشن ، درخشان و انحنای کم باشد
  • 8. چسب چوب گرچه بعد از خشک شدن بیرنگ است ولی در کارهای معرق پس از رنگ کاری به صورت دانه های سفیدی خودنمایی می کند که اصطلاحاً به آن سفیدک می گویند که از آسیب های کار به شمار آمده و اثر معرق را دچار تنزل کیفی می کند ، لذا برای رفع سفیدک و همچنین برای آن که چسب موجود در لابلای قطعات معرق و خط برش ها خود را به صورت یک خط تیره قلم گیری نشان میدهد بهتر است چسبی را به رنگ قهوه ای تیره در آورده و با امرا مخلوط کرد
  • 9. اگر چوب خیس باشد بعد از استفاده در طرح و پس از خشک شدن به صورت چشمگیری تغییر ابعاد میدهد به صورتی که کوچک شده و یا حتی دچار تابیدگی می شود
  • 10. اگر طرح چوب بر اثر مرور زمان و یا گرد و غبار کثیف شده باشد ممکن است پس از پوست زدن طرح و رنگ واقعی چوب با چیزی که مد نظر ما بوده متفاوت باشد . این امر در موارد حساسی چون چهره بسیار مشهود است و ممکن است هنرمند را دچار مشکل کند و اثر را دچار آسیب کیفی . لذا بهتر است ابتدا با سنباده ، کثیفی و خط های اضافه را از بین برده تا تشخیص رنگ ، طرح و راه چوب میسر شود
  • 11. شیارهای عمیق بر روی سطح چوب که به دلیل برش های نامناسب تیغ اره بر روی آن ایجاد می گردد ، از کیفیت اثر هنری کاسته و ظاهری نا مطلوب را برای اثر معرق به وجود می آورد
  • 12. ممکن است مغز چوب ترک داشته باشد که موجب میگردد ماده سیال پلی استر از درون ترک نفوذ کرده و سطح کار را دچار آسیب کند . لذا به هنگام استفاده از ورق های چوب باید به دو طرف آن دقت کرد تا ترک نداشته باشد .
  • 13. قطر چوب مورد استفاده چنانچه خیلی کم باشد به هنگام پرداخت کاری ، هنرمند مجبور می شود همه چوب ها را هم سطح کند . در نتیجه نازکی زیاد چوب ها پس از رنگ کاری خطرناک می شود و احتمال از بین رفتن چوب نازک میگردد . در نتیجه قطر چوب ها باید حدود 2 الی 3 میلیمتر باشد و تقریباً همه چوب های مورد استفاده هم سطح بوده تا پرداخت کاری مشکل نگردد
  • 14. سطح زیرکار چنانچه دارای برجستگی های حاصل از چسب چوب خشک شده قطعات کناری و اتصالات زیر کار ، خرده ریز چوب و یا چربی و گرد و خاک باشد موجب شده قطعه اماده چسباندن بر سطح کار را دچار مشکل کرده و به اثر معرق آسیب وارد کند
  • 15. تخته سه لا نباید از نوع نامرغوب باشد چرا که بعد از استعمال چسب دچار تابیدگی شدید شده و هنرمند را دچار مسکلات فراوان می کند . همچنین هنگام بریدن ممکن است قسمتی از آن بلند شود.

 

  • ‌ب) طـــرح : ضرورت دارد قبل از اجرا طرح و زیرساخت نسبت به هم هماهنگ شود چرا که اوج زیبایی این هنر در هماهنگی مطلوب بین زیرساخت و طرح آن است . در غیر این صورت اثر نهای دچار آسیب بصری خواهد شد.

 

  • ‌ج) برش مواد و پرداخت : چنانچه برش الگوی ما به سمت داخل الگو باشد موجب شده پس از عملیات پرداخت درزهایی بین تکه های چوب ایجاد شود که از ارزش کیفی اثر میکاهد و چنانچه برش ، مایل به سمت بیرون الگو باشد هنرمند را دچار مشکل برای جای گذاری قطعه کرده در نتیجه هنرمند زمان زیادی را از دست میدهد . لذا برش ها باید کاملاً عمودی و مستقیم باشند به جز در مواردی که معرق بر روی سطح برجسته انجام شده و نیاز است تکه های چوب با یکدیگر گونیا باشند ؛ میتوان از برش های مناسب و نه بیش از اندازه مایل استفاده کرد . لذا باید توجه کرد که :
  • 1. قطعات تخته سه لای الگو نباید زیاد بزرگ باشند چون هنگام کار به کمان اره گیر خواهند کرد و هنرمند را دچار سردرگمی و مشکل میکند و باعث میشود قطعه مورد نظر خوب و در جای مناسب خود برش نخورد . هم چنین باید خیلی ریز خرد شوند . چون اتصال آن به الگو و جداسازی آن مشکل شده و احتمال گم شدن آن نیز وجود دارد
  • 2. فشار زیاد کمان اره نسبت به چوب به هنگام برش تکه های چوب موجب شکستن تیغه کمان اره شده که باید به آرامی و بدون فشار صرفاً به سمت بالا و پایین ( درجا ) حرکت داد
  • 3. به هنگام نصب الگو بر روی چوب باید دقت کرد که اثر میخ سایه بر روی چوب مورد نظر نباشد . در غیر این صورت چنانچه طرح قسمت های حساس باشد خود را نشان داده و دچار آسیب بصری می گردد . لذا میتوان از پشت چوب برای برش استفاده نمود و یا میخ سایه را تنها در حدی فرو نمود که به هنگام پوست زدن جای میخ باقی نماند
  • 4. چنانچه عملیات پوست زدن به وسیله ماشین سنباده گردان به صورت یکنواخت و کاملاً مسطح انجام نشود ، سطح معرق دچار فرورفتگی ها و بر آمدگی هایی می شود که به کیفیت کار لطمه وارد کرده و از ارزش آن می کاهد . همچنین باید دقت داشت که پس از عملیات هم سطح کردن به وسیله کاغذ سنباده با دقت و ظرافت تمام خش روی سطح کار گرفته شود و در غیر این صورت پس از رنگ کاری این خش ها به چشم آمده اثر را دچار آسیب بعدی می نماید

 

  • ‌د) رنگ کاری : پاشیدن پلی استر روی کار های معرق اگرچه لایه محافظتی در برابر نفوذ رطوبت ، آفات ، بیماری ها و آسیب در برابر آتش است ولی در صورت عدم رعایت نکات حفاظتی صدمات متعددی به آن وارد می شود . پس توجه به نکات زیر ضروری است :
  • 1. اگر تابلو خاک داشته باشد ، پلی استر به خوبی درزها را پر نکرده و بعد از پوست زدن سوراخ هایی ریز بین درزها سر باز می کند و به اصطلاح چشمه میزند . برای جلوگیری از این حالت قبل از ریختن پلی استر به کمک پمپ باد ، مکنده و یا هر وسیله دیگر باید به خوبی خاک آن را از لای تمام درزها و سطوح پاک کند
  • 2. اگر هاردنر و کبالت زیادتر از حد نیاز باشد پلی استر ترک میخورد ولی این احتمال در حجم زیاد بیشتر است و معمولاً برای آثار زمینه رنگ بسیار حیاتی میباشد . لذا این دو ماده اضافه شده باید طبق نسبتی که در رنگ و پولیش گفته شد مورد استفاده قرار گیرد .
  • 3. اگر مقدار هاردنر یا کبالت کمتر از مقدار لازم باشد ، پلی استر خیلی دیر ژله می کند . در طی این مدت در آوندهای چوب نفوذ کرده و ایجاد آسیب می کند .
  • 4. چنانچه پلی استر در محیطی سرد ریخته شود نیز دیرتر ژله می کند و مشکل دویدن پلی استر در چوب به وجود می آید.
  • 5. برای ایجاد پلی استر رنگی حتماً باید از پیگمنت هایی که قابل حل در آب است استفاده نمود . اما آنچه اهمیت دارد آن است که برای به دست آوردن رنگ سفید ، سنیکا مناسب نبوده چرا که در پلی استر حل نمی شود و باید از تیتان استفاده نمود و از آن جا که تیتان دیر ترکیب است بهتر است قبل از ترکیب تیتان با پلی استر ، تیتان را با تینر فوری حل کنیم سپس در پلی استر ترکیب نماییم در غیر این صورت دانه های حل نشده هنگام رنگ کاری باز شده و ایجاد مشکل می کند .
  • 6. رنگدانه ها باید قبل از استفاده حتماً الک شود چون معمولاً آشغال و ناخالصی دارند که کار را با مشکل مواجه میسازند
  • 7. چنانچه اثر معرق زمینه رنگ و یا دارای چوب های بافت پوک باشد ، روی چوب های روشن یک دور سیلر زده سپس پلی استر ریخته می شود تا پلی استر به داخل آن نفوذ کرده و رنگ آن سیاه نشود
  • 8. در صورت استفاده از چوب های چرب یا صمغ دار مثل پسته ، فوفل ، سرخدار ، سردر ، زیتون ، عنب پیر ، پس از ریختن پلی استر ، چربی و صمغ موجود در آن ها موجب ایجاد حباب یا سفیدک می شود که باعث ترک روی سطح اثر گشته و آن را دچار افت می کند . برای جلوگیری از این کار از ماده ضد چربی که بسیار گران است و معمولاً به جای آن از چسب قطره ای یا آب قند اشباع شده استفاده می کنند .

 


ترکی زبان قربون صدقه رفتنه داریم که: گوزلرین گیله‌سین قاداسین آلیم که یعنی درد و بلای مردمک چشات به جونم …!.

شنبه 11 بهمن 1393  4:45 AM
تشکرات از این پست
reihanejoon
reihanejoon
reihanejoon
کاربر تازه وارد
تاریخ عضویت : بهمن 1393 
تعداد پست ها : 7
جمعه 24 بهمن 1393  3:50 PM
تشکرات از این پست
siryahya
ahmadfarm
ahmadfarm
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : آبان 1390 
تعداد پست ها : 7792
محل سکونت : خراسان رضوی

پاسخ به:معرِّق ، کم نظیرترین هنر نزد ایرانیان (9)

 

هنر بسیار زیبایی است.....

   

تنها امید خلق جهان یابن فاطمه   ای منتهای آرزوی اولیاء بیا

بالا گرفته ایم برایت دو دست را  ای مرد مستجاب قنوت و دعا بیا

                                     

           برای ظهورش صلوات........ اللهم صل علی محمد و ال محمد و عجل فرجهم

 
 
پنج شنبه 6 فروردین 1394  9:08 PM
تشکرات از این پست
siryahya
irantrn
irantrn
کاربر تازه وارد
تاریخ عضویت : مرداد 1395 
تعداد پست ها : 39
سه شنبه 2 شهریور 1395  10:33 PM
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها