بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

آقاي احمد سميعي، در مقاله ممتعي در نقد تصحيحات قياسي در ديوان قوامي رازي، كه در شماره گذشته نامه فرهنگستان به چاپ رسيد، ايرادات مصحح را بر وزن بسياري از ابيات مردود دانسته و بحق متذكر شده اند كه عبارت نص از حيث وزن اشكالي ندارد و تشكيك مصحح وارد نيست. تقريبا تمامي اين موارد شامل ابياتي مي شود كه يك مصراع آنها بر وزن «مفعول مفاعيل فعولن» و مصراع ديگر بر وزن « مفعول مفاعلن فعولن» است و آقاي سميعي، به حكم «قاعده قلب»، وزن همه آنها را صحيح دانسته اند. امروزه اختلاط اين دو وزن در يك قطعه شعر به گوش فارسي زبانان ناخوش مي آيد و مصحح نيز، درست به همين علت، آن ابيات را مخدوش دانسته و سعي كرده است تا با تغيير عبارت آنها را «تصحيح» كند. از اينجا مي توان نتيجه گرفت كه لابد زماني كاربرد قاعده اي به نام «قلب» در شعر فارسي جايز بوده است و امروزه ظاهرا ديگر جايز نيست. اما اين قاعده دقيقا چيست و کاربرد آن در کجا جايز است و در کجا جايز نيست و چرا بعضي آن را موزون و بعضي ناموزون مي يابند؟ غرض از يادداشت حاضر بررسي همين مساله است ...

 نسخه قابل چاپ