بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

داستان «پيل در ميان کوران» از داستان هاي بسيار معروف هندي است که در آثار ديني و عرفاني هندويي و بودايي و جايني از روزگاران بسيار دور ديده مي شود، و در همه اين موارد مقصود از آن بيان ناتواني حواس ظاهر در شناخت حقايق اشيا و امور است. شهرت اين داستان در ميان هندوان به اندازه اي است که به عنوان «قاعده پيل و کوران» ضرب المثل شده است و در مورد کساني به کار مي رود که تنها از جز کوچکي از حقيقت دريافتي ناقص و ناتمام دارند و گمان مي برند که بر تمامي آن معرفت کامل حاصل کرده اند. ظاهرا کهن ترين صورت مکتوب اين داستان همان است که در مجموعه اودانه بودايي، که نقل و شرح بعضي از سخنان منسوب به بوداست و احتمالا در سده سوم قبل از ميلاد گردآوري شده است ديده مي شود:
«... راهبان و برهمناني بودند که مي گفتند: «عالم قديم است. حقيقت اين است و جز اين هر چه بگويند باطل است». اما راهبان و برهمنان ديگري بودند که مي گفتند: «عالم قديم نيست. حقيقت همين است و بس، و جز اين هر چه بگويند باطل است». بعضي مي گفتند که عالم متناهي است، بعضي ديگر بر آن بودند که عالم نامتناهي است. بعضي را عقيده بر اين بود که روح و جسم يکي است. بعضي ديگر قادر به جدايي روح و جسم بودند. بعضي مي گفتند که بودا بعد از مرگ هست، بعضي ديگر مي گفتند که بعد از مرگ نيست، بعضي ديگر بر آن بودند که هم هست و هم نيست، و بعضي ديگر مي گفتند که نه هست و نه نيست. سرانجام کار به جدال و نزاع و دشنام کشيد، و فرياد مي کشيدند که «اين درست است و آن درست نيست»، «آن درست است و اين درست نيست»...

 نسخه قابل چاپ