بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

«پري: تحقيقي در حاشيه اسطوره شناسي تطبيقي»، پژوهش خواندني و بس ستودني استاد بهمن سرکاراتي، را در واپسين سال هاي نخستين دهه پس از انقلاب – آن هنگام که دوره مجلدات نشريه دانشکده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تبريز به سادگي يافت نمي شد – خوانده بودم. اين مقاله ارزشمند، همراه با نوشته هايي ديگر از استاد، در قالب کتابي به نام سايه هاي شکار شده (نشر قطره، تهران 1378)، تجديد چاپ شده است. چندي پيش از اين هم نوشته دوست گرامي، آقاي ابوالفضل خطيبي، را – که آن نيز «سايه هاي شکار شده» نام گرفته است – در معرفي مجموعه مقالات استاد در نامه فرهنگستان (سال چهارم، شماره دوم، 1377، شماره پياپي 14) خواندم.
نوشته کنوني، در حقيقت، با انگيزه افزودن يادداشتي بر اشارات او در باب مقاله «پري: تحقيقي در حاشيه اسطوره شناسي تطبيقي» (سرکاراتي 1350)، فراهم شده است. وي چکيده اي از آن مقاله را نقل کرده چنين افزوده است:
بيوار... به اين مقاله ]«پري...»[ توجه کرد ولي خود نظريه ديگري درباره منشا و خاستگاه پريان پيش کشيد. بنابر نظريه بيوار، سرچشمه افسانه پريان را، با آن نيروي مشهور جادوگري و جنگاوري، نبايد در مفاهيم ديني هندو اروپايي جستجو کرد بلکه اين افسانه هاي برخاسته از يک سلسله سنت هاي ايراني مربوط به قبيله اي موسوم به پريکاني هستند. اين قبيله در منطقه خوش آب و هواي جبل بارز، که در قسمت جنوبي ناحيه اي که از رفسنجان و پاريز تا بلند ترين مناطق پيرامون ده بکري بين بم و جيرفت امتداد دارد، سکونت داشتند. به گفته بيوار، روحانيون زردشتي از اين قبيله بيزاري مي جستند؛ ولي گويا، به تاثير روايات پارتي، در حماسه ها و سپس در شعر پارسي، با آنان همدلي مي شود...

 نسخه قابل چاپ