0

بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391  2:42 PM

 3 : نامه فرهنگستان آذر 1381; 5(4 (پياپي 20)):38-64.
 
چند بيت تازه از منوچهري و بعضي نكات ديگر
 
صادقي علي اشرف*
 
 
 

دانشمند محترم، آقاي دکتر محمد دبير سياقي، تاکنون ديوان منوچهري را دو بار تصحيح کرده اند. تصحيح نخست ايشان در سال 1326 منتشر شد و پس از آن چهار بار، با تغييراتي، در سال هاي 1338، 1347، 1356 و 1363، مجددا به چاپ رسيد. در سال 1370، تصحيح ديگري از اين ديوان به همت انتشارات زوار منتشر شد که، درصفحه دو، نوبت چاپ آن چاپ اول قيد شده است. بعد از اين تاريخ نيز اين تصحيح يک بار ديگر به چاپ رسيد که ظاهرا اين تجديد طبع بدون هيچ گونه تغييري بوده است. طبق احصاي بنده، تصحيح دوم کتاب نسبت به چاپ سوم از تصحيح اول – که دراختيار نگارنده است – 38 بيت اضافه دارد. تعدادي از اين ابيات مربوط به نسخه اي از ديوان منوچهري است که در سال 1051 نوشته شده و در اختيار برادر مرحوم دهخدا بوده، ولي در اصل به خود دهخدا تعلق داشته است؛ يادداشتي بر برگ اول آن و نکته اي که در زير مي آيد اين مطلب را تاييد مي کند. آقاي دکتر دبير سياقي تفاوت ها و اضافات اين نسخه را، در صفحات سي و هفت تا پنجاه از تصحيح اول ديوان (1363)، نقل کرده اند.
آقاي دبير سياقي، پس از چاپ تصحيح اول کتاب، نمونه هايي چاپي آن را به نظر مرحوم استاد فروزانفر رسانده بودند و ايشان درباره تعدادي از ابيات ديوان حدس هايي زده بودند که ايشان اين تصحيحات را، در چاپ هاي بعدي، به متن کتاب برده اند. سپس، يادداشت ها و «حدس ها»ي مرحوم دهخدا را نيز از حواشي نسخه خود استخراج کرده و غالب آنها را در متن کتاب درج کرده اند. منتقل کردن اين گونه تصحيحات حدسي و گاه ذوقي به متن، در تدوين متن هاي انتقادي، بي شک با روش مرسوم تصحيح انتقادي و علمي متون سازگاري ندارد. يک متن انتقادي عيني فقط بايد به نسخه هايي متکي باشد که مصحح بر اساس آنها کتاب را تصحيح مي کند. هر گونه حدس و احتمال درباره صورت کلمات و عبارات متن، ناگزير، بايد در حاشيه قيد شود. تنها در مواردي که، در نتيجه سهو القلم کاتب، غلطي آشکار در متن پيدا شده يا کلمه اي، هنگام کتابت، از قلم افتاده باشد مصحح مي تواند متن را تغيير دهد. اما، در مورد ديوان منوچهري و «تصحيحات» مرحوم دهخدا نکته ديگري هست و آن اين که دهخدا نسخه مورخ 1051 را در اختيار داشته و مقدار زيادي از آنچه را در حاشيه نسخه خود آورده، و به عنوان «تصحيح» دهخدا به چاپ هاي تصحيح اول ديوان راه يافته، از اين نسخه نقل کرده است. نمونه اين گونه منقولات را در صفحات سي و هفت تا پنجاه و سه مقدمه چاپ پنجم مي توان ديد. احتمالا وي به بعضي نسخه هاي ديگر ديوان يا به جنگ ها و مجموعه هاي ديگري نيز دسترسي داشته است و صورت هاي مضبوط در اين نسخه ها را در ذهن داشته و در حاشيه نسخه خود از ديوان منوچهري نقل کرده است. اين نکته در مورد تصحيحاتي که دهخدا در اشعار منقول در لغت فرس اسدي انجام داده، و آقاي دکتر دبير سياقي آنها را به متن چاپ خود از لغت فرس منتقل کرده اند، نيز کاملا صدق مي کند. نگارنده، هنگام تصحيح لغت فرس اسدي، متوجه شد که تمام اين «تصحيحات» منقول از نسخه هاي ديگر لغت فرس يا از فرهنگ هاي ديگر است که دهخدا، بدون هيچ گونه قيدي و اشاره اي، در حاشيه نسخه چاپي خود نقل کرده بوده است...

 
كليد واژه: 
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها