پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391 2:15 PM
| 5 : نامه فرهنگستان اسفند 1383; 1(1 (پياپي 1)(ضميمه دستور)):59-63. |
| حذف همكرد در واژه هاي مركب فعلي |
| طباطبايي علاالدين* |
| * فرهنگستان زبان و ادب فارسي |
| كساني كه در عرصه صرف و، به بيان دقيق تر، واژه سازي زبان فارسي تحقيق كرده اند اذعان كرده اند كه يكي از زاياترين فرآيندهاي واژه سازي فارسي فرآيندي است كه صفت فاعلي مركب مرخم مي سازد و ساختار ظاهري آن چنين است: اسم/ ضمير مشترك + ريشه فعل ? صفت مركب / اسم مركب قيد/ صفت در نقش قيد مثال: - اسم + ريشه فعل: دانشجو، جامعه شناس، ميهن پرست؛ - ضمير مشترك + ريشه فعل: خودرو، خودنويس، خودپرداز؛ - قيد + ريشه فعل: زودرنج، تندرو، ديرپز؛ - صفت در نقش قيد + ريشه فعل: سهل گير، ساده نگر، گران فروش. چنان كه مي بينيم، در اين فرآيند جزء دوم ظاهرا ريشه فعل است، اما اين جزء از نظر معني نوعي صفت است. به بيان ديگر، در واژه اي مانند دانشجو، جو به معني «جوينده» است: «دانش جوينده». اين نكته در دستورهاي سنتي به صراحت بيان شده است: ممكن است از آخر صفت فاعلي مختوم به – نده پسوند – نده را حذف كنيم و آن را به جاي صفت به كار بريم ... در اين حال، قبل از بن مضارع كلمه اي مي آوريم كه با آن بن مضارع تشكيل يك صفت واحد بدهد. مانند سخن گو كه اصل آن سخن گوينده بوده است. |
| كليد واژه: |
 |
|
نسخه قابل چاپ |
