پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391 12:50 PM
| 6 : نامه فرهنگستان تابستان 1386; 9(2 (پياپي 34)):112-126. |
| نگاهي تازه به كتيبه سرخ كتل (نگارش M) |
| جعفري دهقي محمود* |
| * گروه فرهنگ و زبان هاي باستاني، دانشگاه تهران |
|
كتبيه سرخ كتل را گروه باستان شناسان فرانسوي در سال 1957 در منطقه بغلان در شمال افغانستان كشف كرد. اين كتيبه به خط يوناني و به زبان بلخي، يكي از شاخه هاي شمال شرقي زبان ايراني ميانه، است (MORGENSIERNE 1970, p. 125). درباره تاريخ بلخ آگاهي فراواني در دست نيست. اين سرزمين كهنسال در شمال افغانستان واقع است و از آن، هم در اوستا و هم در كتيبه داريوش در بيستون، ياد شده است. بلخ، در پي حمله اسكندر مقدوني، به مدت دويست سال در زمره مناطق يوناني نشين درآمد. به نظر مي رسد كه، در اين مدت، تمدن هلني و نيز استفاده از زبان و خط يوناني در كنار زبان محلي بلخي در آن رواج يافته باشد. سرزمين بلخ از اواسط قرن دوم پيش از ميلاد به تصرف قبايل يويه جي يا تخاريان در آمد و، از آن پس، به نام آنها تخارستان ناميده شد. كوشانيان يكي از همين قبايل بودند كه از اوايل عصر مسيحي به قدرت رسيدند و به گسترش متصرفات خود پرداختند تا سرانجام امپراتوري كوشاني را برپا كردند. اين امپراتوري، كه در حدود يك قرن دوام يافت، در دوران قدرت، بخش قابل توجهي از آسياي مركزي تا شمال هندوستان را در بر مي گرفت. در اين دوران، زبان بلخي به عنوان زبان رسمي جانشين زبان يوناني شد اما استفاده از خط يوناني در كنار خطوط ديگر از جمله خط بلخي و خروشتي، به ويژه در اوايل حكومت كوشانيان ادامه يافت. در عهد ساساني، فرمانروايي كوشانيان روبه زوال نهاد و بخش غربي آن سرزمين به تصرف دولت ساساني در آمد و آن دولت فرمانروايي با نام «كوشان شاهان» برآن گماشت. |
| كليد واژه: |
![]() |
|
نسخه قابل چاپ |