0

بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
چهارشنبه 27 اردیبهشت 1391  12:44 PM

 3 : نامه فرهنگستان زمستان 1386; 9(4 (پياپي 36)):48-67.
 
وام واژه هاي فارسي در نشوار المحاضره تنوخي (قرن چهارم) به قياس وام واژه هاي کهن تر
 
آذرنوش آذرتاش*
 
* دانشگاه تهران
 
 

انبوهي نويسنده از زمان ابن دريد (وفات: 321) تا زمان ما به معريات به طور عام و به معرباتي که ريشه فارسي دارند به طور خاص پرداخته اند. همه آنان يافته ها و بررسي هاي خود را در فهرست هايي به ترتيب الفبايي عرضه کرده اند. اين شيوه، هر چند براي نظام دادن و شمارش سودمند است، کلمه را به قالبي نيم تهي و خشکيده تبديل مي کند که بار معنايي خود را به ميزان بالايي از دست مي دهد. همين که فرهنگ نويسان مسلمان کلمه را از بستر تاريخي - اجتماعي اش بر مي گرفتند و از زمان و مکان وام گيري دور مي ساختند، رشته هايي را که آن کلمه را به گذشته و حال پيوند مي داد مي بريدند و کلمه ناچار طيف معنايي خود را از دست مي داد و معنايي محدود و فارغ از بافت انضمامي پيدا مي کرد.
جايگاه وام واژه در صورتي روشن مي گردد که نشان دهد پديده هاي مادي و معنوي به چه آييني در ميان قوم وام دهنده وجود داشته اند و زبان وام گيرنده در چه زماني و در چه شرايطي به نوع آن پديده ها نيازمند شده و قالب کلامي دال بر آنها را با همه محتواي معنايي به وام گرفته است. از راه اين پژوهش ها مي توان به جابه جايي فرهنگ ها پي برد و، با به بررسي و بخش بندي محتوايي، نوع آن فرهنگ ها را تعيين کرد.
متاسفانه بيشتر فرهنگ هاي ما به فهرست هاي الفبايي درازي تبديل شده اند که واژه ها در آنها کمتر مي توانند از دايره محدود خود فراتر روند و ابعاد تاريخي و اجتماعي را پوشش دهند. با اين همه، نويسندگان فرهنگ هاي کهن همچنين مولفان معربات را رسم بر آن بود که هرگاه شاهدي شعري به خاطر مي آوردند در کتاب خود نقل مي کردند. اين شاهدها، به ويژه اگر سراينده شان معلوم بود، به کمک کلمه خود نقل مي کردند. اين شاهدها، به ويژه اگر سراينده شان معلوم بود، به کمک کلمه تک افتاده مي آمدند و آن را از غربت بي معنايي رهايي مي بخشيدند. اما اين سنت هم اندک اندک سست (مثلا در شفاالغليل خفاجي، قرن 11 هجري) و سپس فراموش شد (مثلا در الفاظ ادي شير، قرن 19 ميلادي).
در چنين وضعيتي، پژوهشگر احساس مي کند که به بازيابي مجموعه وام واژه ها و چيدن آنها در نظامي که جانب مکان و زمان و معني را نگه دارد نيازمند است. از اين رو، کوشيده ايم براي معرباتي که در زبان عربي يافته ايم ترتيب زماني تنظيم کنيم و آنها را با ذکر منبع، که زمان و مکان وام گيري را نشان مي دهد، عرضه کنيم. اينک گزارشي از اين پژوهش ها تقديم مي کنيم تا، به قياس آنها، چگونگي و درجه اعتبار اثر تنوخي در قرن چهارم معلوم گردد.

 
كليد واژه: 
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها