بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

مقاله حاضر، بيانگر بخشي از كوشش گسترده تر نگارنده است كه در قالب يك طرح تحقيقاتي، در دانشگاه بوعلي سيناي همدان، ارايه شده است. در طرح مذكور، سعي بر اين بوده كه تعريفهاي مولوي از موضوعات مختلف در مثنوي مورد مطالعه قرار گيرد و مشتركات آن تعاريف، با يكديگر مقايسه و ارزيابي شود. اين تعريفها، صرفا در حوزه موضوعاتي چون عشق، عقل، پير و دوستي خلاصه نمي شود، بلكه توصيف مولانا از اسامي خاص نيز در اين مجموعه مي گنجد. يكي از اين اشخاص كه در مثنوي مكرر از او نام برده مي شود، اياز است؛ نام خاصي كه در فرهنگ ما، به سبب داشتن موقعيتي ويژه، مضمون رايجي در متنهاي ادبي و عرفاني پيدا كرده و در اين مسير چنان پيش رفته كه حكايتهاي او بيشتر جنبه افسانه اي به خود گرفته است.
سعي من در اين گزارش، علاوه بر تحليل شخصيت اياز در مثنوي، نگاهي گسترده تر به چگونگي شكل گيري و تكامل شخصيت اياز، تا زمان مولانا نيز هست.