بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

شعر فارسي در ادوار مختلف انواع قالبهاي شعري را تجربه کرده اما در هر دوره اي قالب خاصي از شعر رونق بيشتري داشته است. در سرآغاز شعر فارسي که سبک خراساني نام دارد قصيده در اوج خويش قرار داشت.
قصايد شامل موضوعات مختلفي مانند مدح، وصف، مفاخره، توصيف جنگها و لشکرکشيها، توصيف طبيعت، ذکر مصائب و رنجها و مسائل اخلاقي است.
هر قصيده ممکن است از قسمتهاي مختلفي تشکيل شده باشد که شامل: مقدمه که معمولا تشبيب، نسيب، تغزل يا شبيه آن است، تخلص يعني بيت يا ابيات پاياني که سبب پيوند مقدمه و متن قصيده ميشود، موضوع اصلي که همان موضوع قصيده است، و شريطه يا دعاي تابيد است.
شريطه و دعاي تابيد مکمل يکديگر و در حقيقت دعاي شاعر در حق ممدوح است. بدين صورت که يکي از مفاهيمي که از ديدگاه شاعر متضمن معني دوام و هميشگي است بر زبان وي جاري ميشود و آن را مبناي دعاي خويش در حق ممدوح قرار ميدهد، بگونه اي که او را در انديشه خويش جاودانه نمايد. آنچه ميتواند مبناي جاودانگي و شريطه شاعر باشد عناصر و مفاهيمي متفاوت است مانند باورها، احکام و مسائل نجومي يا عناصر ذاتي و طبيعي که جاودانه مي نمايد يا گاهي انديشه هاي فلسفي و مباني منطقي و از اين قبيل.
در اين مقاله کوشش شده که عناصر يا مفاهيمي که از ديدگاه شاعر جاودانه است و همچنين کاربرد اين عناصر در چهار سبک شعري (خراساني، عراقي، هندي و بازگشت) بررسي شود.

 نسخه قابل چاپ