بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

بنيانگذار عرفان نظري شيخ اکبر محيي الدين ابن عربي است. وي در عرفان از اصول ابن حزم پيروي نموده و از بزرگاني چون امام محمد غزالي، احمد غزالي و عين القضاه همداني متاثر بوده است.
اساس نظريه ابن عربي بر اصل وحدت وجود مبتني است و اهم مباحث عرفاني وي عبارتند از: فيض، اعيان ثابته، تشبيه و تنزيه، جبر و اختيار، خلق و فعل، تجدد اکوان، انسان کامل، ولايت، رسالت، نبوت و حضرات خمس.
عراقي، شبستري و جامي از پيروان مکتب ابن عربي بوده اند. وي وحدت وجود را چنين بيان ميکند: وجود حقيقي است واحد و ازلي که آن هم خداست و عالم مظاهر گوناگون اين حقيقت واحد است. ابن عربي به جبر ذاتي معتقد بوده، او و پيروانش جمع بين تشبيه و تنزيه را پذيرفته اند. به نظر آنها فعل و خلق سلسله اي از تجليات حق در مظاهر اشيا بوده و انسان کامل مظهر اسم اعظم در دار هستي است. وي و تابعانش مراتب کلي ظهور حق را پنج مرتبه دانسته اند که حضرات خمس ناميده مي شود.