بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

معرفت شناسي، به عنوان بحثي مستقل در کتب فلاسفه پيشين مطرح نبوده است و تنها بعد از فلسفه کانت است که اين بحث به عنوان يک رشته مستقل آمده است و حتي در پاره اي موارد- مانند خود فلسفه کانت- به عنوان تنها بحث فلسفي ممکن مطرح شده است. در فلسفه اسلامي نيز اگر چه باب مستقلي تحت اين عنوان به چشم نمي خورد ولي اصول مباحث معرفت شناسي در ضمن ديگر مباحث فلسفي مطرح گرديده است. يکي از مباحث اصلي در فلسفه اسلامي که ربط وثيقي با مباحث عمده معرفت شناسي دارد بحث وجود ذهني است. مقاله حاضر با بيان يک برهان تحليلي از فلاسفه اسلامي درباره واقع نمايي علم آغاز مي شود و سپس به بيان سه نظريه مشهور در بين حکما و متکلمين اسلامي مي پردازد اين سه نظريه عبارتند از
(1- قول به اضافه 2- نظريه اشباح 3- نظريه وجود ذهني. پس با تبيين هر يک از اين نظريات، از نظريه وجود ذهني به عنوان نظريه مورد اعتقاد عموم حکماي اسلامي ياد مي کند، و نهايتا به بيان استدلال فلاسفه اسلامي موسوم به قضاياي حقيقيه مي پردازد که به موجب آن اگر قائل به نظريه وجود ذهني و تطابق کامل ميان ذهن و خارج نشويم ناگزير قضاياي حقيقيه را که قضاياي بنيادي تشکيل دهنده کليه علوم نظري مي باشند از دست خواهيم داد.