بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

ولاديمير پراپ، فولکلورشناس روسي مي انديشيد که در بررسي قصه عاميانه بايد از اسلوب مطالعاتي علوم طبيعي استفاده کرد. وي معتقد بود که طبقه بندي قصه ها حاصل کارهاي پژوهشي بسياري است که در پايان مطالعه به دست مي آيد، ولي عموم محققان ابتدا موضوع را دسته بندي مي کنند، سپس مواد کار را در قالب اين طبقه بندي تحميلي مي گنجانند.

پراپ خود به بررسي ريخت شناسيک صد قصه از مجموعه اي از قصه هاي روسي پرداخت که آفاناسي يف آنها را جمع آوري کرده بود. وي دريافت که تمامي کارهاي موجود در قصه به سي و يک عملکرد محدود مي شود. او مي پنداشت که در زير ظاهر آشفته روايات، قوانيني بر زايش و تکامل اين نوع قصه حاکم است که بايد فرمول بندي شود و اين دستاورد آغازگاه علم روايت شناسي به شمار مي آيد. پراپ براي هر يک از اين عملکردها نمادي تعيين مي کند و با در کنار هم قرار دادن آنها فرمول نهايي ساخت قصه هاي پريان را به دست مي آورد.

کاربرد مدلهاي روش شناختي نقد مدرن در ادبيات کلاسيک هميشه با دشواريهايي روبه رو بوده است. اين نوشته با توجه به اينکه جزو اولين نمونه هاي به کارگيري روش ريخت شناسي است، سعي دارد علاوه بر آزمايش اين مدل در حوزه ادبيات تطبيقي از دشواريهاي اين کار درگذرد. مواد کار اين نوشته يکي از حکايتهاي جامع هزار و يک شب است که افزون بر حکايت اصلي، سه حکايت ديگر را نيز در بر دارد. در تحليل اين حکايت علاوه بر استفاده از نمادهاي ريخت شناسي پراپ، بنا به مقتضاي تحليل، نمادهاي ديگري به آن مجموعه افزوده، و در پايان هم نمودار ريخت شناسي حکايت به دست داده شده است. به کارگيري اين روش علاوه بر اينکه آزموني براي نظريه ريخت شناسي به شمار مي رود، مي تواند با توجه به مدل ساختاري به دست آمده، حکايات الحاقي را از اصلي جدا کند.

 نسخه قابل چاپ