0

بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

 
mehdi0014
mehdi0014
کاربر طلایی1
تاریخ عضویت : مرداد 1389 
تعداد پست ها : 287351
محل سکونت : آ.غربی-سولدوز

پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
سه شنبه 5 اردیبهشت 1391  1:51 PM

 4 : پژوهشهاي ادبي پاييز 1386; 4(17):87-106.
 
ستايش و نکوهش عقل در مثنوي
 
شجري رضا*
 
* دانشگاه کاشان
 
 

مولانا در مثنوي شريف و بي بديل خويش از عقول متعدد و متفاوتي سخن به ميان آورده و گاه زبان به ستايش عقل و در جاي ديگر به نکوهش آن گشوده است. در اين نوشتار ضمن بيان و توضيح انواع عقل در مثنوي و تشريح کارکردها و ويژگيهاي آن، دلايل ستايش و نکوهش آنها بررسي شده است. نگارنده بر خلاف برخي از صاحبنظران بر اين باور است که عقل جزوي نيز با تمام آفاتي که دارد در مثنوي ذاتا مذموم نيست و پرتوي يا نيمي از درياي عقل کل است و وجودي نوراني دارد؛ ولي به سبب پاره اي از ويژگيها و محدوديتها، غالبا دچار آفات نفساني و شيطاني مي شود و راه اتصال آن به درياي عقل کل تنگ و تاريک مي گردد. از اين گذشته، ميزان برخورداري انسانها از عقل نيز متفاوت است؛ به عبارت ديگر مولانا تساوي عقول را، که بعضي از متکلمان بدان اعتقاد دارند، نمي پذيرد و آن را با استدلال رد مي کند.
همچنين به اعتقاد مولانا، خداوند گاه جمادات را نيز داراي عقل و فهمي آدمي گونه مي کند تا قدرت و اعجاز خويش را به اثبات رساند.

 
كليد واژه: عقل کلي، عقل جزوي، نکوهش و ستايش عقل، مثنوي مولوي
 
 

 نسخه قابل چاپ

 
 
تشکرات از این پست
دسترسی سریع به انجمن ها