پاسخ به:بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی
سه شنبه 5 اردیبهشت 1391 1:51 PM
| 4 : پژوهشهاي ادبي پاييز 1386; 4(17):87-106. |
| ستايش و نکوهش عقل در مثنوي |
| شجري رضا* |
| * دانشگاه کاشان |
|
مولانا در مثنوي شريف و بي بديل خويش از عقول متعدد و متفاوتي سخن به ميان آورده و گاه زبان به ستايش عقل و در جاي ديگر به نکوهش آن گشوده است. در اين نوشتار ضمن بيان و توضيح انواع عقل در مثنوي و تشريح کارکردها و ويژگيهاي آن، دلايل ستايش و نکوهش آنها بررسي شده است. نگارنده بر خلاف برخي از صاحبنظران بر اين باور است که عقل جزوي نيز با تمام آفاتي که دارد در مثنوي ذاتا مذموم نيست و پرتوي يا نيمي از درياي عقل کل است و وجودي نوراني دارد؛ ولي به سبب پاره اي از ويژگيها و محدوديتها، غالبا دچار آفات نفساني و شيطاني مي شود و راه اتصال آن به درياي عقل کل تنگ و تاريک مي گردد. از اين گذشته، ميزان برخورداري انسانها از عقل نيز متفاوت است؛ به عبارت ديگر مولانا تساوي عقول را، که بعضي از متکلمان بدان اعتقاد دارند، نمي پذيرد و آن را با استدلال رد مي کند. |
| كليد واژه: عقل کلي، عقل جزوي، نکوهش و ستايش عقل، مثنوي مولوي |
![]() |
|
نسخه قابل چاپ |