بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

موسيقي يکي از عوامل موثر در شعر و ادبيات جهاني است، به ويژه اگر اثر شاعر از روي صدق باطن و انسان دوستي سروده شده باشد و دور از تکلف و تصنع و در عين حال سرشار از انواع مختلف افزاينده هاي موسيقايي باشد. سعدي شيرازي و شمس الدين کوفي با برگزيدن دو بحر طويل و کامل که بهترين قالب ها براي بيان احساسات قلبي انسان هستند و با به کار بردن انواع مختلف صنايع بديعي از قبيل جناس، مراعات النظير، تضاد و ... و همچنين الفاظ و هجاهاي آهنگين و متناسب با معنا و فضاي موسيقايي قصيده، به آهنگين تر شدن قصايد خود بيش از پيش کمک کرده اند. فضاي موسيقايي اين دو قصيده بيانگر خفقان روز افزون و فضاي سنگين دوران حمله مغول است. در اين دو قصيده فضايي سراسر اضطراب، اندوه، سوز دروني، شدت و خشونت، موج مي زند و اين نکات را مي توان در آهنگ تک تک حروف قصايد او ديد. در کنار اين محاسن، عرب نبودن شيخ شيراز و انحطاط حاکم بر جامعه عربي پس از حمله مغول، باعث بروز اشکالاتي مانند عيب اجازه و اصراف در موسيقي قصايد اين دو شاعر گرانسنگ شده است.
در اين پژوهش تلاش شده است که با روش کتابخانه اي و استفاده از شيوه تحليل ساختار، فضاي موسيقايي در دو قصيده سعدي شيرازي و شمس الدين کوفي مورد بررسي قرار گيرد.