بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

اين مقاله به دنبال بررسي اين مساله است که آيا شعر و شاعرانگي که آن را متعلق به قلمروي کلمه و زبان مي دانيم، در تصوير نيز تحقق مي يابند؟ با اين فرض که به همان گونه اي که درمتن نوشتاري مي توان با به کارگيري ويژگي ها و روش هايي حتي ناخودآگاهانه موجد شاعرانگي شد؛ در تصوير نيز مي توان اصولي راجست وجو کرد که تصوير و شي را در يک نقاشي يا هر ترکيب بصري ديگر به شعر تصويري تبديل کند. درپي پاسخ به اين پرسش ها و مسايل و رديابي اين مفاهيم در نقاشي، به آثار و آراي سوررياليست ها توجه مي شود، زيرا آن ها بيش از هرجريان ديگري مدعي کشف اين جوهر شاعرانه در هنر و ادبيات اند، هرچند که در آثارشان دامنه گستره تخيل، رويا و کشف، بسيار از مرزهايي که خود سوررياليسم تعيين کرده، فراتر رفته است. مقاله بابررسي نظرات آن ها درکنار روش هاي برخي ازنقاشان سوررياليست، علي رغم تفاوت هاي بسياري که آثارشان با يک ديگر دارند به اين نتيجه دست مي يابد که جوهره هاي مشترک چون «باز گرداندن ارزش ازدست رفته رويا» و «باز يافتن چيزها، واژه ها و اشيا درخود و نه درنسبت با ساير چيزها»، چه در متن و چه در تصوير، موجد شاعرانگي اند، درکنار ويژگي ها و روش هايي چون «نسبت دادن خواص غيرعادي به اشياي عادي»، «کنار هم گذاشتن اشيا، مفاهيم و کلمات در ظاهر بي ارتباط»، «به هم ريختن رابطه موضوع و اثر»، «تحريف عمدي مقياس ها»، «عوض کردن ماده اشيا»، «استقبال ازحادثه و تصادف» و «تسليم به ناخودآگاه و جنون» و ... که همگي به وجودآورنده شعر تصويري اند. بدين ترتيب شعر تصويري، نه فرو کاستن تصوير و کلمه به يکديگر و نه بازنمايي ذهن، که سازنده ذهن است و از اين طريق، جهان نويني را براي نگريستن مي آفريند که عادت هاي ديداري را از بين مي برد، و ذهن انديشيدن و نگريستن را تجربه مي کند.

 نسخه قابل چاپ