بانک مقالات زبان و ادبیات فارسی

جمال و جلال دو اصطلاح منحصر به فرد فلسفه و عرفان اسلامي است. اما نقش آنها در ساحت هنر سنتي، به ويژه نگارگري، آن چنان شگفت انگيز است که بدون بررسي کارکردشان، تبيين نگارگري چندان ممکن نيست. در نگارگري ايراني، به ويژه نگاره هاي شاهنامه رشيدا، شخصيت هاي گوناگوني با ظرافت هاي خاص وجودي و بصري به تصوير کشيده شده اند. اين ويژگي را مي توان با عناوين ارزشي؛ موجودات خير و شر، خيالي؛ موجودات اسطوره اي و واقعي، عرفاني؛ عاشق ها و معشوق ها، اجتماعي؛ شاهان و گدايان، و اهريمني؛ ديوان و اژدهايان بررسي کرد. تمامي اين موجودات ذيل جلوه هاي جمال و جلال قابل بررسي اند. اما اين مقاله به موجودات اهريمني مي پردازد و اينکه چرا روح حاکم بر نگارگري و نگاره هاي شاهنامه رشيدا، زيبايي است، تا آنجا که اهريمن ها هم زيبا تصوير شده اند. خاستگاه نظري زيبايي شناختي را بايستي در جلوه هاي جمال و جلال جست وجو کرد. نگارگر ايراني از نظرگاه جمال و زيبايي هيبت و جلال موجودات خوفناک را نگريسته و آنها را به تصوير کشيده است.

 نسخه قابل چاپ